مالکان کشتی در سال جاری تاکنون بیش از دو برابر کل سال ۲۰۲۵ ابرنفتکش سفارش دادهاند؛ موجی از خرید به ارزش بیش از ۲۰ میلیارد دلار که بزرگترین رونق سفارش این نوع شناورها در دستکم ۲۵ سال گذشته به شمار میرود.
بر اساس دادههای پلتفرم تحلیل کشتیرانی سیگنال گروپ، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون ۲۱۷ فروند نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام موسوم به VLCC سفارش داده شده است؛ در حالی که این رقم در کل سال گذشته ۹۳ فروند بود.
شرکت الاید شیپبروکینگ نیز ۱۶۴ سفارش VLCC در سال جاری ثبت کرده که نسبت به ۸۳ سفارش در سال گذشته افزایش یافته است.
هر نفتکش VLCC ظرفیت حمل حدود دو میلیون بشکه نفت خام را دارد.
افزایش سفارش این شناورها در شرایطی رخ داده که جنگ آمریکا و ایران مسیرهای تجارت نفت را تغییر داده و خریداران در آسیا و اروپا برای کاهش وابستگی به منابع خاورمیانه، به نفت حوزه اقیانوس اطلس روی آوردهاند.
ربکا گالانوپولوس، تحلیلگر ارشد شرکت «وسون ناتیکال»، گفت افزایش حمل نفت در مسیرهای طولانی از حوزه اقیانوس اطلس به آسیا از عوامل اصلی رشد دوباره تقاضا برای VLCCها است.
بسته شدن تنگه هرمز
پالایشگاههای آسیایی و اروپایی در پی بسته شدن عملی تنگه هرمز ناچار شدهاند منابع جایگزینی برای نفت خاورمیانه پیدا کنند.
پیش از آغاز جنگ آمریکا و ایران، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این تنگه عبور میکرد.
در همین حال، صادرات نفت خام آمریکا به رکوردهای تازهای رسیده و دیگر تولیدکنندگان حوزه اقیانوس اطلس نیز تولید خود را افزایش دادهاند.
یوانیس پاپادیمیتریو، تحلیلگر شرکت ورتکسا، گفت کشورهای ساحل شرقی آمریکای جنوبی، از جمله برزیل، گویان و آرژانتین، در سالهای آینده نقش بیشتری در رشد صادرات نفت خواهند داشت.
به گفته وی، تولید نفت این منطقه ممکن است تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز افزایش یابد که بخش عمده آن روانه بازارهای اروپا و آسیا خواهد شد.
تقاضا برای VLCCها و نفتکشهای کوچکتر سوئزمکس همچنین به دلیل افزایش نیاز به انتقال نفت از خلیج از طریق تنگه هرمز و بارگیری مجدد آن روی نفتکشهای بزرگتر در دریای عمان افزایش یافته است.
بر اساس گزارش، برخی مالکان کشتی به دلیل خطر حملات ایران تمایل کمتری برای عبور از تنگه هرمز دارند و همین موضوع برخی تولیدکنندگان خاورمیانه را به افزایش مالکیت مستقیم نفتکشها سوق داده است.
آسیب دیدن خط لوله عربستان سعودی که نفت را به سمت دریای سرخ منتقل میکند نیز فشار بر مسیرهای دریایی را بیشتر کرده است.
لارس بارستاد، مدیرعامل گروه نفتکش «فرانتلاین»، گفت عربستان سعودی دستکم به طور موقت ناچار خواهد شد نقش بیشتری در این بخش ایفا کند.
تقاضای بالا
پس از هدف قرار گرفتن خط لوله عربستان سعودی در یک حمله پهپادی، هزینه حمل نفت با بزرگترین نفتکشها به سطوح بیسابقهای رسیده است.
بر اساس دادههای الاید شیپبروکینگ، نرخ روزانه VLCCها که پیش از جنگ در ماه فوریه حدود ۱۳۲ هزار دلار بود، اخیرا از ۵۰۰ هزار دلار در روز عبور کرده است.
انتقال نفت از خلیج و بارگیری مجدد آن روی نفتکشهای دیگر، زمان درگیری شناورها در عملیات را افزایش داده و عرضه کشتیهای در دسترس را محدودتر کرده است.
کارگزاران پارتو سکیوریتیز برآورد کردهاند تقاضا به حدی رسیده که خرید یک نفتکش ۱۰ ساله اکنون میتواند از سفارش ساخت یک نفتکش جدید گرانتر باشد.
هزینه ساخت هر نفتکش VLCC حدود ۱۳۰ میلیون دلار برآورد میشود.
در عین حال، افزایش سفارشها تنها به رشد حمل نفت مربوط نیست و نیاز به نوسازی ناوگان نیز از عوامل موثر است. بر اساس دادههای وسون ناتیکال، حدود ۲۰ درصد ناوگان VLCC جهان بیش از ۲۰ سال عمر دارد.
برخی سفارشهای جدید برای تحویل در سالهای ۲۰۲۹ و ۲۰۳۰ ثبت شدهاند که به گفته تحلیلگران، نشاندهنده انتظار مالکان کشتی برای تداوم تقاضا در میانمدت است.
دادههای شرکت کپلر همچنین نشان میدهد نفتکشهای قدیمی VLCC همچنان خریدار دارند و بخشی از آنها وارد ناوگان سایه میشوند؛ ناوگانی که برای انتقال نفت تحریمشده خارج از شبکههای اصلی کشتیرانی و بیمه مورد استفاده قرار میگیرد.
