شورای امنیت سازمان ملل روز پنجشنبه ۱۷ سپتامبر در نشستی درباره تمدید ماموریت هیئت کارشناسان مرتبط با تحریمهای ایران رایگیری کرد؛ اما پیشنویس قطعنامه پیشنهادی آمریکا با وجود کسب ۱۱ رای موافق و دو رای ممتنع، به دلیل رای منفی روسیه و چین، دو عضو دائم شورای امنیت، تصویب نشد.
این پیشنویس با هدف تمدید ماموریت هیئت کارشناسانی ارائه شده بود که در چارچوب قطعنامه ۱۹۲۹ به کمیته تحریمهای ایران موسوم به کمیته ۱۷۳۷ کمک میکند. براساس اطلاعات شورای امنیت، ماموریت کنونی این هیئت در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ پایان مییابد.
روسیه در این نشست اعلام کرد که قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی شده و از دید مسکو، با پایان اعتبار این قطعنامه، مبنای حقوقی و رویهای برای ادامه بررسی پرونده هستهای ایران در شورای امنیت وجود ندارد.
هیئت روسیه همچنین اعلام کرد که از نظر این کشور، بررسی موضوع هستهای ایران در شورای امنیت پایان یافته و موضوع عدم اشاعه مرتبط با این پرونده باید از فهرست مسائل در دست بررسی شورا خارج شود. چین نیز از این موضع حمایت کرد.
اختلاف رویهای در دستور کار
نشست شورای امنیت به ریاست فرانسه با اختلاف نظر بر سر مبنای حقوقی و رویهای برگزاری جلسه همراه بود. روسیه با بررسی موضوع در چارچوب دستور کار عدم اشاعه مخالفت و اعلام کرد این موضوع دیگر نباید در دستور کار شورا قرار داشته باشد.
چین نیز با حمایت از موضع روسیه، خواستار پرهیز از تقابل سیاسی و اعمال فشار شد و تاکید کرد که رعایت زمانبندی قانونی قطعنامهها برای حفظ اعتبار سازوکارهای چندجانبه و فراهم شدن زمینه گفتوگو ضروری است.
فرانسه در مقابل اعلام کرد که قطعنامه ۱۹۲۹ در سپتامبر ۲۰۲۵ و در پی فعال شدن سازوکار بازگشت تحریمها دوباره برقرار شده و از این رو، فعالیت کمیته ۱۷۳۷ و هیئت کارشناسان آن همچنان دارای مبنای حقوقی است. اسناد سازمان ملل نیز نشان میدهد ساختار کمیته ۱۷۳۷ و هیئت کارشناسان پس از بازگشت تحریمها دوباره برقرار شده است.
انتقاد آمریکا و بریتانیا از وتوی قطعنامه
آمریکا از وتوی روسیه و چین انتقاد کرد و اعلام کرد پایان فعالیت هیئت کارشناسان میتواند روند تهیه گزارشهای مستقل درباره نحوه اجرای تحریمها و موارد احتمالی نقض آنها را با مشکل مواجه کند.
واشنگتن همچنین مدعی شد نبود این هیئت، نظارت بر همکاریهای نظامی و شبکههای دور زدن تحریمها را دشوارتر خواهد کرد. هیئت آمریکا اعلام کرد پس از رد این پیشنویس، تمرکز خود را بر تعیین رئیس کمیته ۱۷۳۷ و بهروزرسانی فهرست افراد و نهادهای مشمول تحریم قرار خواهد داد.
بریتانیا نیز از وتوی پیشنویس قطعنامه ابراز تاسف کرد و روسیه و چین را متهم کرد که با این اقدام مانع ادامه نظارت بر اجرای تحریمهای ایران شدهاند.
مسکو و پکن در مقابل، مواضع کشورهای غربی درباره اعتبار سازوکار بازگشت تحریمها را رد کرده و بر این دیدگاه تاکید دارند که قطعنامه ۲۲۳۱ منقضی شده و حلوفصل موضوع هستهای ایران باید از مسیر دیپلماتیک دنبال شود.
