اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد مذاکرات تهران و مسقط درباره تنگه هرمز در هر دو سطح فنی و سیاسی بهصورت مثبت ادامه دارد.
بقایی روز سهشنبه، چهارم آگوست در گفتوگو با تلویزیون دولتی ایران با بیان اینکه گفتوگوها تاکنون در هر دو سطح فنی و سیاسی مثبت ارزیابی شده است گفت: مذاکرات با تمرکز بر تعیین مسیرهای رفت و برگشت ایمن برای کشتیها در حال پیگیری است.
وی افزود نتایج این مذاکرات پس از پایان گفتوگوها اعلام خواهد شد.
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، مذاکرات با عمان بر تعیین مسیرهای امن ورود و خروج کشتیها متمرکز است؛ بهگونهای که حقوق حاکمیتی هر دو کشور حفظ شود و در عین حال ملاحظات امنیت ملی ایران و عمان نیز مورد توجه قرار گیرد.
همزمان، منابع دولتی پاکستان به خبرگزاری آنادولو گفتند میانجیها در حال آمادهسازی سندی برای بازگشایی تنگه هرمز هستند و پاکستان و قطر تماسهای خود را با آمریکا، ایران و شماری از شرکای منطقهای افزایش دادهاند.
این منابع افزودند تماسهای غیرمستقیم میان آمریکا و ایران که با میانجیگری پاکستان و قطر انجام میشود، برای نهاییکردن این سند به مرحله پایانی رسیده است.
یک منبع آگاه از روند مذاکرات گفت: انتظار میرود در هفته جاری تحول مهمی درباره بازگشایی تنگه هرمز در چارچوب یادداشت تفاهم اسلامآباد رخ دهد؛ زیرا پاکستان و قطر تماسهای دیپلماتیک خود را با واشنگتن، تهران و چندین شریک منطقهای دیگر افزایش دادهاند.
به گفته منابع مختلف، عمان که همزمان درباره چگونگی مدیریت آینده تنگه هرمز با ایران در حال مذاکره است، در تازهترین تلاشهای دیپلماتیک برای پایاندادن به خصومتها و بازگشایی این آبراه نیز فعالانه حضور دارد.
منابع پاکستانی گفتند سند مورد بحث تنها یک صفحه دارد و صرفاً به مسائل مربوط به تنگه هرمز میپردازد. به گفته آنها، اجرای این سند میتواند زمینه را برای ازسرگیری مذاکرات مستقیم و مدتها متوقفشده میان آمریکا و ایران فراهم کند.
بر اساس مفاد این سند که منابع از آن اطلاع دادهاند، ایران تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و در مقابل، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو میکند.
این منابع همچنین تأکید کردند در سند مذکور هیچ اشارهای به برنامه هستهای ایران نشده است.
آنها افزودند پس از اجرای سند، میانجیها با مشورت واشنگتن و تهران، تاریخ و محل ازسرگیری مذاکرات مستقیم میان دو طرف را نهایی خواهند کرد.
با این حال، به گفته منابع، ایران و آمریکا همچنان بر سر چند موضوع اختلاف دارند که یکی از اصلیترین آنها مسئله دریافت عوارض یا هزینه از کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز است.
منابع گفتند: طرف آمریکایی اصرار دارد تنگه هرمز، همانند پیش از آغاز جنگ، برای کشتیرانی تجاری کاملاً بدون عوارض باشد؛ در حالی که تهران خواهان دریافت یک هزینه خدمات برای پوشش هزینههای زیستمحیطی و امنیتی است.
به گفته این منابع، میانجیها در تلاشاند راهحلی پیدا کنند که بتواند یک راه میانه برای حل این اختلاف ارائه کند.
یک منبع دیگر نیز گفت تهران با ایده ایجاد مسیرهای کشتیرانی متفاوت در تنگه هرمز مخالفت کرده است.
روزنامه نیویورک تایمز پیشتر گزارش داده بود که ایران و عمان به دستیابی به توافقی برای ازسرگیری تردد تجاری دریایی در تنگه هرمز نزدیک شدهاند.
بر اساس توافق احتمالی مطرحشده در این گزارش، کشتیهایی که وارد خلیج میشوند از یک مسیر کشتیرانی تحت کنترل ایران و در نزدیکی سواحل این کشور عبور خواهند کرد و کشتیهای خروجی از مسیری در نزدیکی عمان استفاده خواهند کرد.
مقامهای ایرانی به نیویورک تایمز گفتهاند که بر اساس این توافق هیچ عوارضی از کشتیها دریافت نخواهد شد، اما هزینه خدماتی برای پوشش آثار زیستمحیطی، تأمین امنیت کشتیهای باری و نفتکشها و همچنین هزینههای نیروی انسانی در نظر گرفته شده است.
به گفته این مقامها، درآمد حاصل از این هزینه بهطور مساوی میان ایران و عمان تقسیم خواهد شد.
در عین حال، منابع پاکستانی گفتهاند تهران با ایده ایجاد مسیرهای متفاوت برای تردد کشتیها در تنگه هرمز مخالفت کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد درباره جزئیات سازوکار نهایی هنوز اختلافهایی وجود دارد.
واشنگتن و تهران در ۱۷ ژوئن یادداشت تفاهمی امضا کردند که بر اساس آن توافق شد مذاکرات برای دستیابی به یک راهحل دائمی درباره چند موضوع مورد اختلاف، از جمله برنامه هستهای ایران، ظرف ۶۰ روز پیش برده شود.
با این حال، آغاز خصومتها و تنشها در ماه گذشته، درباره آینده اجرای این تفاهم و ادامه روند مذاکرات میان دو طرف ابهام ایجاد کرده است.
