در چارچوب سفر کاری یکروزه رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، به عربستان سعودی، توافقنامه دفاع مشترک مکه میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان به امضا رسید.
وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرد این توافق با هدف تقویت صلح، امنیت و ثبات منطقهای تدوین شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این توافق، یکی از مهمترین مفاد آن تقویت بازدارندگی جمعی است. مطابق این توافق که بر حق دفاع مشروع مندرج در ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد استوار است، هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه کشور امضاکننده، حمله به همه آنها تلقی خواهد شد.
توافق مکه ماهیتی دفاعی دارد و علیه هیچ کشور مشخصی تنظیم نشده است. همچنین حفظ کانالهای گفتوگو، تقسیم مسئولیتها و تقویت رویکرد مشترک سه کشور در زمینه امنیت، از دیگر محورهای این توافق عنوان شده است.
این توافق علاوه بر همکاریهای عملیاتی نظامی، توسعه همکاری در صنایع دفاعی و افزایش قابلیت همکاری میان نیروهای مسلح سه کشور را نیز پیشبینی میکند. در متن منتشرشده همچنین تأکید شده است که هدف این همکاری حمایت از امنیت و ثبات منطقهای است.
در این توافق همچنین تصریح شده است که عضویت ترکیه در این سازوکار به معنای اعزام خودکار نیروهای نظامی ترکیه به هر بحران منطقهای نخواهد بود و تصمیم درباره استفاده از نیروی نظامی یا انجام عملیات، همچنان بر اساس قانون اساسی و سازوکارهای ملی تصمیمگیری ترکیه اتخاذ خواهد شد.
در متن توافق همچنین بر روابط تاریخی، فرهنگی و پیوندهای همکاری میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان تأکید شده و این مشارکت، چارچوبی برای گسترش همکاریهای سه کشور در حوزههای دفاعی و امنیتی توصیف شده است.
توافقنامه دفاع مشترک مکه در سایه افزایش تنشهای امنیتی منطقه
توافق مکه در شرایطی امضا شده است که در پی آغاز جنگ آمریکا علیه ایران در ۲۸ فوریه، تنشهای امنیتی در منطقه افزایش یافته است.
عربستان سعودی از آن زمان با یکی از گستردهترین موجهای مستمر حملات موشکی و پهپادی در تاریخ معاصر خود روبهرو بوده است. تهران در این حملات، پایگاههای نظامی، زیرساختهای انرژی و اماکن غیرنظامی در عربستان سعودی را هدف قرار داده است.
به گفته مقامهای سعودی، ایران تا ۷ آوریل یکهزار و ۱۳۱ پهپاد و ۱۴۰ موشک بالستیک و کروز به سوی عربستان سعودی پرتاب کرده است. تأسیسات نفتی، نیروگاهها، مواضع نظامی، اماکن غیرنظامی و سفارتخانههای خارجی از جمله اهداف این حملات اعلام شدهاند.
دامنه درگیریها همچنین به خارج از مرزهای ایران گسترش یافته و نیروهای حوثی همسو با تهران، حملات خود علیه کشتیرانی عربستان سعودی در دریای سرخ را افزایش دادهاند.
تشدید چالشهای امنیتی در منطقه، همکاریهای دفاعی میان کشورهای منطقه را نیز سرعت بخشیده است. عربستان سعودی و پاکستان در سال ۲۰۲۵ یک پیمان دفاعی دوجانبه امضا کردند؛ توافقی که با توجه به برخورداری پاکستان از سلاح هستهای، مورد توجه بینالمللی قرار گرفت.
