آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با هشدار نسبت به نقض قوانین بینالمللی و فرسایش همکاریها در سطح جهان، اظهار داشت: مصونیت از مجازات، به درگیریهای امروزی دامن میزند.
گوترش در مقر سازمان ملل در نیویورک، نشست خبری ویژهای را پیرامون اولویتهای سال ۲۰۲۶ برگزار کرد. وی با بیان اینکه «هنوز بسیار زود است، اما به نظر میرسد ۲۰۲۶ از هماکنون سالی مملو از هرجومرج و رخدادهای غیرمنتظره مداوم باشد»، بر این نکته تأکید کرد که جهان امروز شاهد اقدامات بیپروا و واکنشهای خطرناک ناشی از آن است.
دبیرکل سازمان ملل درباره این اقدامات تصریح کرد: این رفتارها در بستر شکافهای ژئوپلیتیک تکثیر میشوند و با اپیدمی مصونیت از مجازات گسترش مییابند. اکنون قانونِ قدرت بر قدرتِ قانون چیره شده است؛ حقوق بینالملل نقض میشود، همکاریها رو به زوال است و نهادهای چندجانبه از چندین جبهه تحت حمله قرار دارند.
وی با اشاره به اینکه عدم واکنش کافی به اقدامات خطرناک ثبات کل سیستم را از بین میبرد، افزود: مصونیت از مجازات، درگیریهای کنونی را شعلهور میکند، به تنشها دامن میزند، بیاعتمادی را افزایش میدهد و راه را برای ورود اخلالگران قدرتمند از هر سو باز میگذارد.
«ساختارها باید بازتابدهنده واقعیتها و فرصتهای دوران جدید باشد»
گوترش با تأکید بر تعمیق نابرابریها، تغییرات اقلیمی و تحولات تکنولوژیک در جهان گفت: ما شاهد بزرگترین انتقال قدرت در عصر خود هستیم؛ انتقالی که نه از دولتها به مردم، بلکه از دولتها به سمت شرکتهای خصوصی فناوری صورت میگیرد.
وی خاطرنشان کرد فناوریهایی که جوامع را تحت تأثیر قرار میدهند، در صورت فقدان تدابیر امنیتی، به جای نوآوری موجب بیثباتی میشوند. وی همچنین اشاره کرد که سیستم جهانی حل بحران هنوز منعکسکننده ساختارهای اقتصادی و قدرت در هشتاد سال پیش است.
گوترش تأکید کرد: این وضعیت باید تغییر کند. ساختارها و نهادهای ما باید پیچیدگیها و فرصتهای دوران و واقعیتهای جدید را منعکس کنند. مشکلات جهانی نه با در دست گرفتن رشته امور توسط یک قدرت و نه با تقسیم جهان به حوزههای نفوذ رقیب توسط دو قدرت، حل نخواهد شد.
«ممکن است ساختارها منسوخ شده باشند، اما ارزشها تغییرناپذیرند»
دبیرکل سازمان ملل با بیان اینکه چندقطبیگری برای ایجاد تعادل، رفاه و صلح، نیازمند نهادهای چندجانبه قدرتمندی است که مشروعیت آنها بر پایه مسئولیتپذیری و ارزشهای مشترک باشد، افزود: امروز شاید ساختارها منسوخ شده باشند، اما ارزشها تغییر نمیکنند.
وی خاطرنشان کرد که این حقیقت در سراسر جهان بهوضوح دیده میشود؛ «چه در معترضی که در برابر سرکوب ایستادگی میکند، چه در خبرنگاری که برای آزادی مطبوعات میجنگد و چه در شهروند عادی که برای حقوق همسایه خود تلاش میکند.»
گوترش با تأکید بر اینکه سازمان ملل برای دستیابی به صلحی عادلانه و پایدار بر پایه حقوق بینالملل فعالیت میکند، از تلاشهای این سازمان برای اصلاح و تقویت شورای امنیت خبر داد. وی در پایان اظهار داشت: ما تسلیم نخواهیم شد. ما برای صلحی عادلانه، پایدار و مبتنی بر حقوق بینالملل که به ریشههای اصلی مشکلات میپردازد، مبارزه میکنیم.
