تأمین آب کافی در غزه به بخشی از دشواری‌های روزمره خانواده‌ها تبدیل شده است. آنها برای تهیه آب، سطل به دست راهی می‌شوند، در صف تانکرهای آب می‌ایستند و منابع محدود خود را برای آشامیدن، پخت‌وپز و استحمام مدیریت می‌کنند. در این میان، کودکان نیز ساعت‌ها به جای رفتن به مدرسه، برای جمع‌آوری آب وقت صرف می‌کنند.
هنادی العف، از آوارگان فلسطینی که همراه پنج فرزندش در شهر غزه زندگی می‌کند، در ماه ژوئن به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ گفت: پیش از جنگ، با چنین مشکلی روبه‌رو نبودیم.
او افزود: آب را ذخیره می‌کنیم و برای مهم‌ترین کارها، یعنی آشامیدن، پخت‌وپز و حمام کردن کودکان، نگه می‌داریم.
سه سال پس از آغاز حملات اسرائیل در غزه در اکتبر ۲۰۲۳، سامانه‌های آب، فاضلاب و برق این منطقه همچنان به‌شدت آسیب‌دیده‌اند. در نتیجه، میلیون‌ها نفر برای تأمین نیازهای خود به منابع اضطراری وابسته‌اند و زیرساخت‌های باقیمانده نیز با ظرفیتی بسیار کمتر از سطح پیش از جنگ فعالیت می‌کنند.
آمار دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد که در ماه سپتامبر منتشر شد، نشان می‌دهد ۹۱ درصد خانوارهای غزه با سطح متوسط تا بالای ناامنی آبی مواجه بوده‌اند. دسترسی به آب برای نزدیک به یک‌سوم خانوارها نیز پایین‌تر از حداقل استانداردهای بشردوستانه بوده است. همزمان، ۸۸ درصد خانوارها از دشواری دسترسی به امکانات بهداشتی ایمن خبر داده‌اند.
ابعاد تخریب زیرساخت‌ها نیز گسترده است. بر اساس گزارش دیگری که سازمان ملل به آن استناد کرده، ۸۸ درصد تأسیسات آب، فاضلاب و بهداشت در سطح زمین و ۷۶ درصد شبکه‌های زیرزمینی آسیب دیده‌اند. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز اعلام کرده است که تولید آب در غزه به حدود ۴۰ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است.
تولید آب همچنان در برابر اختلال آسیب‌پذیر است. طبق یک گزارش بشردوستانه سازمان ملل، در یک دوره گزارش‌دهی در اواخر سپتامبر، میزان آب انتقال‌یافته از طریق سه خط آب‌رسانی اسرائیل حدود ۴۰ درصد کمتر از مقادیر تعهدشده بود.
در دیرالبلح نیز یک تأسیسات آب‌شیرین‌کن به دلیل اختلال در پمپاژ آب شور و وابستگی شدید به ژنراتورها، پایین‌تر از ظرفیت خود فعالیت می‌کرد.
همزمان، کمبود برق ارائه خدمات آب و بهداشت را بیش از پیش دشوار کرده است. بر اساس آمار سازمان ملل که در ماه سپتامبر منتشر شد، ۹۰ درصد زیرساخت‌های انرژی، از جمله شبکه توزیع برق و تجهیزات مرتبط، تخریب شده‌اند.
تأسیسات باقیمانده برای ادامه فعالیت به ژنراتورها متکی هستند؛ ژنراتورهایی که خود به سوخت کمیابی وابسته‌اند.
بحران آب در غزه تنها به کمبود منابع محدود نمی‌شود و کیفیت آب نیز به نگرانی جدی تبدیل شده است. در ماه آگوست، بیش از ۷۳ درصد از ۹۳۸ نمونه آب جمع‌آوری‌شده در سراسر غزه، از نظر میزان کلر باقیمانده با سطوح توصیه‌شده سازمان جهانی بهداشت مطابقت نداشتند. در ۱۸ درصد نمونه‌ها نیز آلودگی میکروبیولوژیک مشاهده شد.
رینهیلده فان د وِردت، نماینده سازمان جهانی بهداشت در فلسطین، در ماه سپتامبر گفت میزان آلودگی میکروبیولوژیک آب از کمتر از ۶ درصد در ژانویه به بیش از ۱۸ درصد در آگوست افزایش یافته است. موارد ابتلا به اسهال حاد نیز در همین بازه زمانی تقریباً دو برابر شده است.
وضعیت بهداشت محیط نیز رو به وخامت گذاشته است. ۳۹ درصد خانوارهای مورد ارزیابی گفته‌اند پسماندهای جامد در اطراف محل‌های اسکان آنها انباشته شده است. ۳۶ درصد نیز از مشاهده فاضلاب یا لجن در نزدیکی محل زندگی خود خبر داده‌اند.
تراکم بالای جمعیت در محل‌های آوارگی، سرویس‌های بهداشتی ناایمن و زهکشی نامناسب، با نزدیک شدن فصل بارندگی، نگرانی‌های بیشتری درباره وضعیت بهداشتی ایجاد کرده است.
پزشکان بدون مرز نیز از شیوع گسترده بیماری‌های مرتبط با شرایط نامناسب آب و بهداشت خبر داده و گفته است افرادی که برای حفظ بهداشت و کرامت فردی خود با مشکل مواجه‌اند، تحت فشارهای روانی قرار دارند.
بر اساس داده‌های این سازمان، بیماری‌های پوستی در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۸ درصد مراجعات به خدمات مراقبت‌های اولیه پزشکی را به خود اختصاص داده‌اند. شرایط نامناسب آب و بهداشت همچنین در گسترش بیماری‌هایی مانند گال و شپش نقش داشته است.
هشدار نهادهای امدادی درباره محرومیت تعمدی از آب
پزشکان بدون مرز در ماه آوریل اعلام کرد مقام‌های اسرائیلی از دسترسی به آب به‌عنوان سلاحی علیه فلسطینیان در غزه استفاده کرده‌اند و این محرومیت را بخشی از الگویی از مجازات دسته‌جمعی دانست.
این سازمان، آسیب‌دیدگی زیرساخت‌ها، محدودیت در دسترسی بشردوستانه و جلوگیری از ورود یا تأخیر در ورود اقلام ضروری را از جمله عوامل این وضعیت عنوان کرد.
پزشکان بدون مرز همچنین گفت تانکرهای آب و چاه‌های آب این سازمان که به‌وضوح مشخص شده بودند، هدف تیراندازی قرار گرفته یا تخریب شده‌اند.
این سازمان اعلام کرد: از اول ژانویه ۲۰۲۶، تمامی درخواست‌های پزشکان بدون مرز برای ورود هرگونه اقلام از طریق سامانه اختصاصی، که تأیید آن در اختیار مقام‌های اسرائیلی است، رد شده است.
نهادهای بشردوستانه همچنان برای تعمیر زیرساخت‌ها و استفاده از منابع جایگزین آب تلاش می‌کنند. با این حال، کمبود سوخت، ژنراتور، قطعات یدکی، کلر و دیگر اقلام ضروری، ادامه فعالیت خدمات باقیمانده را تهدید می‌کند.
برای خانواده‌های غزه، بهبود شرایط زمانی محقق می‌شود که دسترسی به نیازهای اولیه زندگی، از آب آشامیدنی سالم و امکانات بهداشتی گرفته تا برق پایدار، دوباره برقرار شود.
برای کودکانی مانند فرزندان هنادی العف نیز، این تغییر می‌تواند به معنای کنار گذاشتن سطل‌های آب و بازگشت به مدرسه باشد.
