محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، پس از آنکه درخواست معافیت او از محدودیت سفر مرتبط با تحریم‌های بازگشته سازمان ملل با مخالفت آمریکا روبه‌رو شد، نتوانست در کنفرانس عمومی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین شرکت کند.
اسلامی قرار بود در کنفرانس عمومی سالانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که امروز دوشنبه، ۱۴ سپتامبر با حضور کشورهای عضو در وین آغاز شد، شرکت و سخنرانی کند.
ایران در آغاز این نشست اعلام کرد اتریش پس از صدور اولیه ویزا برای اسلامی، آن را لغو کرده است.
سفیر ایران نزد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در واکنش به این اقدام گفت که لغو روادید و توجیه به‌اصطلاح حقوقی ارائه‌شده برای آن، نشانه‌ای آشکار از یک اقدام سیاسی و سیاسی‌سازی رسمی این سازمان است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، آمریکا را متهم کرد که اتریش را برای اتخاذ این تصمیم تحت فشار قرار داده است.
ایران و روسیه نیز این اقدام را بخشی از تلاش گسترده‌تری برای جلوگیری از دریافت روادید سفرهای بین‌المللی از سوی مقام‌های ایرانی دانستند.
آمریکا در مقابل اعلام کرد با درخواست معافیتی مخالفت کرده است که می‌توانست به اسلامی اجازه دهد با وجود محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های بازگشته تحت سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» شورای امنیت سازمان ملل به وین سفر کند.
اسلامی از جمله افرادی بود که تحریم‌های اعمال‌شده علیه او در چارچوب توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ میان ایران، آمریکا و دیگر قدرت‌های بزرگ لغو شده بود.
این توافق پس از خروج آمریکا از آن در سال ۲۰۱۸، در دوره اول ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، با بحران مواجه شد. قدرت‌های غربی نیز سال گذشته سازوکار «مکانیسم ماشه» را برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل فعال کردند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پس از بازگشت تحریم‌ها گفته بود که این اقدام نباید به معنای پایان دیپلماسی باشد.
روسیه و چین نیز سال گذشته در شورای امنیت سازمان ملل برای به تعویق انداختن بازگشت تحریم‌ها تلاش کردند و هشدار دادند که اجرای این سازوکار می‌تواند تنش‌ها در خاورمیانه را افزایش دهد.
پیش‌نویس قطعنامه ارائه‌شده از سوی روسیه و چین در شورای امنیت تنها چهار رأی از مجموع ۱۵ عضو این شورا به دست آورد و تصویب نشد.
ایران و برخی از متحدانش از جمله روسیه، تحریم‌های بازگشته را به رسمیت نمی‌شناسند.
کریستیان ابنر، سفیر اتریش در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اعلام کرد وین برای فراهم شدن امکان سفر اسلامی، درخواست معافیت از ممنوعیت سفر را به کمیته تحریم‌های شورای امنیت ارائه کرده بود.
وی در کنفرانس عمومی آژانس گفت: اتریش، با وجود اینکه صرفاً کشور میزبان است، درخواست معافیت از ممنوعیت سفر را به کمیته تحریم‌های شورای امنیت ارائه کرد که این درخواست رد شد.
ابنر افزود: در نتیجه، اتریش ناگزیر شد از ورود یکی از اعضای هیئت ایرانی به قلمرو خود جلوگیری کند.
پرستون ولز گریفیث سوم، سفیر آمریکا در وین، نیز تأیید کرد که واشنگتن در نیویورک با اعطای این معافیت مخالفت کرده است.
او گفت: ایالات متحده با درخواست معافیت مخالفت کرد و بر اساس مقررات کمیته تحریم‌های سازمان ملل، این مخالفت باعث شد شورای امنیت سازمان ملل درخواست را رد کند.
سفیر آمریکا همچنین با اشاره به اختلاف‌ها بر سر بازرسی‌های هسته‌ای گفت: حضور او [اسلامی] صرفاً باعث می‌شد ایران از نشست‌های آژانس به‌عنوان بستری برای تبلیغات استفاده کند، در حالی که از همکاری اساسی طفره می‌رفت و اعتبار همان نهادی را که مسئول راستی‌آزمایی تعهدات هسته‌ای ایران است، تضعیف می‌کرد.
