یک مرد ۶۴ ساله فلسطینی در غزه، پس از مصادره پای مصنوعی‌اش از سوی سربازان اسرائیلی در مرز مصر، با حمایت هلال احمر ترکیه بار دیگر به راه رفتن امیدوار شده است.
محمود فؤاد الدحشان پس از گذراندن یک دوره طولانی درمان در مصر، با این امید به غزه بازگشت که بتواند با استفاده از پای مصنوعی دوباره راه برود؛ پایی که آن را در جریان جنگ سه‌ساله در این منطقه از دست داده بود.
با این حال، نیروهای اسرائیلی خیلی زود این امید را به یأس تبدیل کردند.
الدحشان ۶۴ ساله در اوایل نوامبر ۲۰۲۳ و در پی اصابت بمب به خانه‌اش در محله زیتون شهر غزه مجروح شد. او در مصاحبه با خبرگزاری آنادولی توضیح داد که در زمان بازگشت از مصر در ماه مه، سربازان اسرائیلی او را وادار به انتخاب کردند: یا پای مصنوعی‌اش را تحویل دهد یا ویلچری را که به آن متکی بود. این مرد فلسطینی در نهایت ویلچر را انتخاب کرد و بدون پای مصنوعی به غزه بازگشت.
وی در این باره گفت: «ارتش اسرائیل بدون هیچ توضیحی یا ارائه دلیلی مبنی بر اینکه پای مصنوعی چه تهدیدی برای آن‌ها دارد، آن را خودسرانه مصادره کرد.»
جراحات دگرگون‌کننده
شدت جراحات الدحشان به حدی بود که پزشکان مجبور به قطع پای چپ او شدند. در همین حال، کمبود تجهیزات و ملزومات پزشکی در کنار محاصره غزه، مانع از ارائه درمان‌های لازم از سوی پزشکان این منطقه شد.
او از آن زمان، نزدیک به سه سال را با پیامدهای این جراحت سپری کرده است. وی در این مدت برای درمان به مصر سفر کرد و در آنجا پای مصنوعی دریافت کرد تا دست‌کم بخشی از نقص عضو او جبران شود. برای الدحشان، این پروتز فراتر از یک وسیله پزشکی بود و به او امکان می‌داد تا توان حرکتی خود را بازیابد و وابستگی‌اش به دیگران را کاهش دهد؛ امیدی که در مرز نابود شد.
او افزود که نیروهای اسرائیلی همچنین یک اندام مصنوعی دیگر متعلق به یک زن مجروح را که همراه او سفر می‌کرد، مصادره کردند. وی تصریح کرد: «بنابراین، او با همان وضعیتی که از غزه خارج شده بود، به این منطقه بازگشت.»
آغاز مسیر تازه امید
اکنون الدحشان در مرکز پروتز و ارتز وابسته به شهرداری غزه و این بار با حمایت هلال احمر ترکیه، مسیر تازه‌ای را برای بازپس‌گیری توانایی ازدست‌رفته‌اش آغاز کرده است.
در حالی که تکنسین‌ها برای ساخت پای مصنوعی جدید در حال اندازه‌گیری بودند، الدحشان به امیدی ساده اما عمیق دل بسته بود: اینکه بدون ویلچر دوباره بایستد، راه برود و بخشی از استقلالی را که در پی جراحاتش از دست داده بود، دوباره به دست آورد.
او در این خصوص گفت: «من با این امید به اینجا آمدم که پای مصنوعی جدیدی دریافت کنم تا جایگزین پروتزی شود که نیروهای اسرائیلی از من گرفتند. همچنین می‌خواهم روند درمانی جدیدی را آغاز کنم تا بتوانم بدون نیاز به ویلچر حرکت کنم.»
الدحشان همچنین از هلال احمر ترکیه برای حمایت از این پروژه که تأمین‌کننده اندام‌های مصنوعی برای مجروحان و افراد قطع‌عضو در غزه است، قدردانی کرد و افزود: «صمیمانه از اعضای هلال احمر ترکیه که در حمایت از این پروژه برای کمک به مجروحان غزه مشارکت کردند سپاسگزارم و از خداوند برای آن‌ها پاداش نیک می‌طلبم.»
پروژه‌ای دومرحله‌ای
سعدی دبور، مدیر دفتر هلال احمر ترکیه در غزه، به خبرگزاری آنادولی گفت که هدف اصلی این پروژه «کمک به افرادی است که اندام‌های خود را از دست داده‌اند، تا بتوانند توان حرکتی خود را بازیابند و فعالیت‌های روزمره خود را انجام دهند.»
دبور تأکید کرد که در ماه‌های اوت و سپتامبر برای ۱۰ مجروح اندام مصنوعی نصب شده است و مرحله دوم این طرح نیز که شامل ۱۰ مورد دیگر می‌شود، ماه آینده آغاز خواهد شد.
از سوی دیگر، ساخت و نصب اندام مصنوعی تنها بخشی از چالش‌های پیش‌رو است. به گفته دبور، این پروژه با «کمبود شدید مواد اولیه و قطعات ضروری برای تولید اندام‌های مصنوعی در غزه» مواجه است. وی این کمبودها را در شرایطی که تقاضا برای چنین مراقبت‌هایی رو به افزایش است، «مانعی بزرگ» برای هزاران فرد قطع‌عضو دانست که به خدمات توانبخشی و پروتز نیاز دارند.
برای تأمین بخشی از این نیازها، مرکز پروتز و ارتز غزه در یک پروژه بشردوستانه با هلال احمر ترکیه همکاری کرده است تا به افراد قطع‌عضو در بازیابی توان حرکتی و بازگشت به زندگی روزمره کمک کند.
ثبت بیش از ۶ هزار مورد قطع عضو
موارد تحت پوشش این پروژه تنها بخش کوچکی از بحران گسترده‌تری است که افراد قطع‌عضو در غزه با آن روبه‌رو هستند.
حسنی مهنا، مدیر روابط عمومی مرکز پروتز و ارتز وابسته به شهرداری غزه، اعلام کرد که این مرکز از آغاز جنگ با وجود شرایط دشوار منطقه، به ارائه خدمات به مجروحان و افراد قطع‌عضو ادامه داده است. مهنا گفت که در طول دوران جنگ، بیش از ۶ هزار مورد قطع عضو در سامانه «صحتی» وابسته به وزارت بهداشت فلسطین و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به ثبت رسیده است.
وی تصریح کرد که در سایه محدودیت‌های ورود کالا به غزه، این مرکز با کمبود مواد اولیه مورد نیاز نظیر گچ و سایر اقلام ضروری برای ساخت اندام‌های مصنوعی و ارائه خدمات روبه‌رو است. مهنا در این زمینه افزود: «چالش‌ها به دلیل محاصره و کمبود تجهیزات بسیار جدی است، اما کارکنان مرکز با تلاشی مضاعف به کار خود ادامه می‌دهند تا به بیشترین تعداد ممکن از مجروحان و افراد قطع‌عضو خدمات‌رسانی کنند.»
به گفته او، این همکاری طی دو مرحله، اندام‌های مصنوعی مناسب را برای حدود ۲۰ فرد قطع‌عضو فراهم خواهد کرد.
از چادر تا خیابان
در بخش دیگری از این مرکز، جوانی به نام عدی ابووَرده در حال انجام فیزیوتراپی و تمرینات راه‌رفتن با پای مصنوعی بود که در مرحله نخست پروژه دریافت کرده است.
برای عدی، پای مصنوعی چیزی فراتر از ابزاری برای حرکت است؛ او می‌گوید این وسیله «به خط فاصلی میان دو مرحله از زندگی‌ام تبدیل شده است.» او اشاره کرد که پایش در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳ و در پی بمباران غزه در روزهای نخست جنگ قطع شد؛ زمانی که این منطقه فاقد تجهیزات و امکانات پزشکی لازم برای ارائه خدمات پروتز بود. ابووَرده تا پیش از بهره‌مندی از این پروژه، برای مدتی قادر به بازگشت به زندگی عادی خود نبود.
وی تأکید کرد: «خدا را شاکرم و سپس از تلاش‌های هلال احمر ترکیه قدردانی می‌کنم که این پای مصنوعی را در اختیارم قرار دادند. من دوباره به زندگی بازگشته‌ام و اکنون بسیاری از امور روزمره خود را انجام می‌دهم.»
او در ادامه افزود: «پس از نصب این پای مصنوعی، پیشرفت چشمگیری در کار و فعالیت‌هایم احساس کردم. حالا می‌توانم از چادر بیرون بروم و با دوستانم قدم بزنم؛ در حالی که پیش‌تر تمام مدت در چادر محبوس بودم.»
از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، در جریان جنگ اسرائیل در غزه بیش از ۷۴ هزار فلسطینی کشته و افزون بر ۱۷۵ هزار نفر مجروح شده‌اند؛ این در حالی است که ۹۰ درصد از زیرساخت‌های این منطقه نیز ویران شده است.
