پرونده جمعآوری سلاحها و قرار گرفتن آن در انحصار دولت در لبنان، در جنوب و شمال رودخانه لیتانی، از محورهای اصلی دستور کار سیاسی و امنیتی این کشور به شمار میآید.
فرآیند متمرکز کردن سلاح تحت اقتدار دولت که در پی آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ با اسرائیل کلید خورد، با مصوبات سال گذشته کابینه لبنان جنبه اجرایی به خود گرفت. در همین چارچوب، هیئت وزیران در نشست ۵ اوت، ارتش را مکلف به تدوین طرحی جامع برای انحصار تسلیحاتی دولت کرد؛ نقشه راهی پنجمرحلهای که در ماه سپتامبر مورد تأیید و استقبال دولت قرار گرفت.
فاز نخست این برنامه بر جمعآوری سلاح از مناطق جنوب رود لیتانی تا پایان سال ۲۰۲۵ تمرکز دارد و مراحل بعدی، مناطق شمالی این رود را در بر میگیرد. ارتش لبنان در راستای توافق آتشبس و طرح مذکور، استقرار خود را در جنوب رود لیتانی تقویت کرده و حضور میدانیاش را در این منطقه گسترش داده است.
رودولف هیکل، از مقامات ارشد ستاد کل ارتش لبنان، در ۲۳ دسامبر اعلام کرد که مرحله نخست طرح در آستانه تکمیل است و تدارکات برای فازهای بعدی ادامه دارد. وی تأکید کرد که ارتش از هدفِ «انحصار سلاح در اختیار دولت» عقبنشینی نخواهد کرد.
با این حال، ورود به مرحله دوم به دلیل تنشهای سیاسی داخلی، پیچیدگیهای امنیتی و کارشکنیهای اسرائیل، همچنان در ابهام قرار دارد. حزبالله که بارها بر عدم پایبندی اسرائیل به آتشبس و تداوم اشغال برخی مناطق تأکید کرده، صراحتاً اعلام نموده است که سلاح خود را هرگز تسلیم نخواهد کرد.
در حال حاضر، بحثها بر چگونگی و جدول زمانی پیشبرد این روند در شمال رود لیتانی متمرکز است. اکنون نگاهها به تصمیمات آتی دولت و گزارشی معطوف شده که انتظار میرود ارتش لبنان طی روزهای آینده ارائه دهد.
لبنان تمام توان خود را به کار گرفته است
هشام جابر، سرتیپ بازنشسته ارتش، در گفتگو با خبرگزاری آنادولی اظهار داشت که وضعیت در جنوب و شمال رود لیتانی اساساً متفاوت است. وی با اشاره به پذیرش عمومیِ اصل انحصار سلاح در دست دولت، تأکید کرد که تحقق این هدف نیازمند زمان است.
جابر با بیان اینکه این روند را نمیتوان با فشار و اجبار پیش برد، گفت: لبنان هر آنچه در توان داشت انجام داده و بیش از این ممکن نیست. در مقابل، اسرائیل به هیچیک از تعهدات خود عمل نمیکند. وی افزود اسرائیل همچنان مانع بازگشت آوارگان به خانههایشان در جنوب میشود و از استقرار کامل ارتش در نقاط مرزی جلوگیری میکند.
این کارشناس نظامی تأکید کرد برای آغاز مرحله دوم طرح، اسرائیل باید حملات خود را متوقف و از مناطق اشغالی عقبنشینی کند.
آلان سرکیس، نویسنده و روزنامهنگار، تأکید کرد که انتقال عملیات به شمال لیتانی، بیش از هر چیز مستلزم یک تصمیم سیاسی قاطع از سوی دولت است. سرکیس هشدار داد که هرگونه تأخیر در گسترش طرح خلع سلاح به مناطق شمالی، میتواند «هزینهای سنگین» داشته باشد و بهانهای برای آغاز یک جنگ جدید علیه لبنان فراهم کند.
همزمان، رسانههای اسرائیلی گزارش میدهند که ارتش این کشور طرحی را برای «حمله گسترده» به اهداف حزبالله آماده کرده است؛ طرحی که در صورت عدم اجرای تعهدات لبنان مبنی بر خلع سلاح کامل تا پایان سال ۲۰۲۵، اجرایی خواهد شد.
