سلجوق بایراکتار، رئیس هیئت امنای بنیاد تیم فناوری ترکیه و رئیس هیئت‌مدیره شرکت صنایع دفاعی و هوافضای بایکار، روز جمعه، نهم اکتبر، در هفتادوهفتمین کنگره بین‌المللی فضانوردی در آنتالیا، با اشاره به تحولات سریع فناوری، نسبت به پیامدهای رقابت مهارنشده در این حوزه هشدار داد و بر ضرورت بازاندیشی در اهداف توسعه فناوری و توجه به آینده بشریت تأکید کرد.
این کنگره به ابتکار فدراسیون بین‌المللی فضانوردی، با هماهنگی وزارت صنعت و فناوری ترکیه و میزبانی مشترک آژانس فضایی ترکیه و ساها استانبول، در مرکز کنگره نِست آنتالیا برگزار شد.
در چارچوب برنامه‌های روز عمومی این کنگره، نشستی با عنوان «آینده از اینجا آغاز می‌شود؛ تکنولوژی، فضا و نسل آینده» با حضور محمد فاتح کاجیر، وزیر صنعت و فناوری ترکیه، و سلجوق بایراکتار برگزار شد. مدیریت این نشست را سردار کاراگؤز، رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل خبرگزاری آنادولو، بر عهده داشت.
بایراکتار در سخنان خود با اشاره به استقبال گسترده نسل جوان از رقابت‌های فناوری اعلام کرد که یک میلیون و ۶۰۰ هزار دانش‌آموز و دانشجو برای شرکت در رقابت‌های تکنوفست جنوب‌شرق در شانلی‌اورفا درخواست داده‌اند.
وی افزود که ۵۵ هزار دانش‌آموز و دانشجو برای حضور در رقابت‌های مرتبط با فضا در جشنواره تکنوفست ثبت‌نام کرده‌اند؛ در حالی که در اولین سال برگزاری این جشنواره، شمار متقاضیان تمامی رقابت‌ها ۲۰ هزار نفر بود.
به گفته بایراکتار، امسال ۱۰ هزار نفر برای شرکت در رقابت موشکی که از فناوری‌های مهم برای دسترسی به فضا محسوب می‌شود، درخواست داده‌اند. همچنین ۷۹۶ نفر برای رقابت موشک با قابلیت فرود عمودی و هزار و ۱۹۰ نفر برای رقابت ماهواره‌های مدل ثبت‌نام کرده‌اند.
وی این آمار را امیدبخش توصیف کرد و گفت: این ارقام واقعاً تصویری بسیار امیدبخش از ماجراجویی ما در آسمان‌ها و فراتر از آسمان‌ها، در فضا، ترسیم می‌کنند.
بایراکتار در ادامه با اشاره به مفهوم کیزیل‌الما اظهار داشت که این اصطلاح بیانگر یک آرمان تمدنی و هدفی والا است که دستیابی به آن دنبال می‌شود.
وی یادآور شد که پیش‌تر وعده داده بودند هواپیمای نظامی بدون سرنشین بایراکتار کیزیل‌الما را در سال صدمین سالگرد تأسیس جمهوری ترکیه به پرواز درآورند و به گفته وی، این هدف یک سال پیش محقق شده است.
بایراکتار با تأکید بر اینکه اهداف آن‌ها اکنون گسترش یافته است، از شرکت فضایی فرغانی به‌عنوان یکی از طرح‌های جدید این مجموعه نام برد.
وی توضیح داد که پس از پروژه بایراکتار کیزیل‌الما، که آن را اولین هواپیمای جنگی بدون سرنشین ترکیه توصیف کرد، شرکت فرغانی با هدف توسعه سامانه موقعیت‌یابی جهانی اولوغ‌بیگ تأسیس شده است.
به گفته بایراکتار، این طرح با اتکا به منابع مالی خود مجموعه و با تأمین مالی شرکت بایکار، که بیش از ۹۰ درصد درآمد آن از صادرات محصولات دارای فناوری پیشرفته حاصل می‌شود، اجرا می‌شود.
وی هدف از تأسیس این شرکت را دستیابی به استقلال کامل و حاکمیت ترکیه در آسمان و فضا و همچنین خدمت به مردم ترکیه و تمامی مناطق دوست و برادر عنوان کرد.
موفقیت در حوزه پهپادها
بایراکتار در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دستاوردهای شرکت بایکار اعلام کرد که این شرکت طی ۲۰ سال فعالیت در حوزه پهپادهای بزرگ، سریع‌ترین روند تحول را تجربه کرده و به بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان و یکی از بازیگران اصلی بازار جهانی صادرات در این بخش تبدیل شده است.
وی با تأکید دوباره بر اینکه بیش از ۹۰ درصد درآمد بایکار از صادرات تأمین می‌شود، اظهار داشت که این موفقیت از طریق اشتراک‌گذاری فناوری با کشورهای دوست و مناطق برادر به دست آمده است.
بایراکتار افزود که سرعت بالای نوآوری در بایکار، امکان دستیابی به راهکارهای مؤثر در میدان نبرد را فراهم کرده و فناوری‌های تولیدشده این شرکت در هر منطقه‌ای که مورد استفاده قرار گرفته‌اند، به تقویت استقلال کمک کرده‌اند.
وی همچنین گفت که این دستاوردها به بایکار امکان داده است با اتکا به منابع مالی خود، فعالیت‌های تکنولوژیک را در حوزه‌های مختلف و پیشرفته، از جمله فضا، گسترش دهد.
بایراکتار با اشاره به الزامات دستیابی به موفقیت در سایر حوزه‌های فناوری تأکید کرد که ارزشمندترین عامل در توسعه تمامی این فناوری‌ها، نیروی انسانی است.
وی با بیان اینکه هدف توسعه تکنولوژی از خود آن اهمیت بیشتری دارد، اظهار داشت که بسیاری از تکنولوژی‌هایی که غیرنظامی تلقی می‌شوند و کاربرد گسترده‌ای دارند، از جمله ساعت‌های هوشمند و تلفن‌های همراه، می‌توانند به‌عنوان ابزارهای اطلاعاتی نیز مورد استفاده قرار گیرند.
بایراکتار در ادامه بر اهمیت تربیت نسل‌هایی که توانایی تولید و توسعه تکنولوژی را دارند تأکید کرد و گفت که یکی از دلایل اصلی راه‌اندازی جشنواره تکنوفست نیز همین موضوع بوده است.
وی اظهار داشت: موفقیت در حوزه پهپادهای مسلح به‌تنهایی برای دستیابی یک کشور به استقلال کامل و رفاه کافی نیست. این پیشرفت باید همراه با تمامی حوزه‌های دیگر تکامل یابد. با ساخت تنها یک پهپاد مسلح نمی‌توان حاکمیت و استقلال را تضمین کرد.
رقابت‌هایی که هنوز آغاز نشده‌اند
بایراکتار با اشاره به شکل‌گیری انحصارهای بزرگ در حوزه فناوری‌های موجود در جهان، تأکید کرد که کشورها باید به‌جای تمرکز صرف بر رقابت‌های تکنولوژیکی کنونی، راهبردهای خود را بر رقابت‌هایی متمرکز کنند که هنوز آغاز نشده‌اند.
وی این رویکرد را به‌ویژه برای کشورهایی که در مراحل اولیه شکل‌دهی به زیست‌بوم‌های تکنولوژیکی خود قرار دارند، استراتژی‌ای مؤثرتر دانست.
بایراکتار همچنین اظهار داشت که کشورها در کنار تلاش برای حضور در تمامی حوزه‌های فناوری، باید راهبردهایی متناسب با ظرفیت‌ها، مقیاس و حوزه تمدنی خود تدوین کنند.
وی فناوری‌های پیشرفته‌ای را که با سرعت در حال توسعه هستند، عامل اصلی بزرگ‌ترین تحولات جهان توصیف کرد و گفت شبکه‌های اجتماعی از جمله فناوری‌های مهمی هستند که امکان ارتباط تصویری و تبادل پیام با افراد در دورترین نقاط جهان را فراهم کرده‌اند.
با این حال، بایراکتار با انتقاد از نحوه استفاده از این فناوری‌ها اظهار داشت که بشریت در شبکه‌ای مانند تار عنکبوت گرفتار شده و با تمامی سلول‌های عصبی خود به درون این شبکه کشیده شده است.
به گفته وی، در چنین شرایطی، همه اطلاعات مربوط به انسان، از گام‌هایی که برمی‌دارد و نفس‌هایی که می‌کشد تا ضربان نبض او، در اختیار انحصارگران بزرگ جهانی به داده تبدیل می‌شود.
بایراکتار همچنین اعلام کرد که در این ساختار، حتی آنچه انسان‌ها قرار است فکر کنند، بگویند و انجام دهند، از پیش برنامه‌ریزی می‌شود.
وی با اشاره به گسترش کاربرد هوش مصنوعی اظهار داشت که دیگر حتی نیازی به فکر کردن باقی نمی‌ماند، زیرا هوش مصنوعی به‌جای همگان فکر می‌کند.
بایراکتار در ادامه گفت که نظم جهانی راهبردی مبتنی بر معتاد کردن، وابسته ساختن و محروم کردن از گزینه‌های جایگزین را دنبال می‌کند.
وی با وجود این انتقادها تأکید کرد که مسیر دیگری نیز برای بشریت وجود دارد و اولین گام در این مسیر، پذیرش این اصل است که انسان شریف‌ترین آفریدگان است.
بایراکتار با اشاره به پیامدهای پیشرفت فناوری و جنگ‌هایی که در سال‌های اخیر آغاز شده و به گفته وی پایانی برای آن‌ها دیده نمی‌شود، هشدار داد: اگر با این سرعت و این جاه‌طلبی به مسیر خود ادامه دهیم، نابودی هولناکی در انتظار همه ما، بشریت، فرزندانمان و نسل‌های آینده خواهد بود.
وی افزود که بشریت باید درباره پیامدهای این روند به‌طور جدی تأمل کند.
بایراکتار یادآور شد که نگرانی‌های مشابهی پس از جنگ جهانی دوم نیز مطرح شده بود؛ زمانی که قدرت‌های مسلط جهان با توجه به انباشت گسترده تسلیحات و توانمندی‌های فناورانه دریافتند که تکرار همان روند می‌تواند به نابودی بشریت منجر شود.
وی توضیح داد که در آن مقطع، خطر نابودی انسان‌ها بر اثر انباشت تسلیحات و ظرفیت‌های فناورانه به اندازه‌ای جدی تلقی می‌شد که ادامه حیات در جهان بدون حضور بشریت نیز به‌عنوان یکی از پیامدهای احتمالی مطرح بود.
بایراکتار در ادامه اظهار داشت که نظم، قواعد و نهادهایی که برای محافظت از حیات و حفظ توازن زندگی در جهان ایجاد شده بودند، اکنون یکی پس از دیگری نقض شده و از میان رفته‌اند.
وی تأکید کرد که این شرایط مسئولیت مهمی را متوجه نسل تکنوفست و همچنین اندیشمندان، نخبگان و فعالان زیست‌بوم فضایی می‌کند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت توسعه فناوری در خدمت بشریت اظهار داشت: هدف ما این است که در مسیری که همراه با نسل تکنوفست طی می‌کنیم، جهانی عادلانه‌تر، زیباتر و بهتر در راستای خیر و صلاح بشریت بسازیم.
