امینه اردوغان، بانوی اول ترکیه، چشمانداز «زباله صفر» این کشور را محور آمادهسازیها برای سیویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (کاپ ۳۱) قرار داده است؛ همزمان، بنیاد زیستمحیطی مستقر در استانبول که او ریاست افتخاری آن را بر عهده دارد، چارچوبی جامع برای پایداری این اجلاس معرفی کرده است.
این چارچوب که توسط بنیاد زباله صفر تهیه شده، تشریح میکند که کاپ ۳۱ چگونه در پی کاهش انتشار کربن، بهینهسازی مصرف منابع و قابلسنجشکردن عملکرد زیستمحیطی در تمامی ابعاد کنفرانس، از لجستیک و محلهای برگزاری تا مشارکت ذینفعان و شفافیت خواهد بود.
کاپ ۳۱ که ترکیه در نوامبر ۲۰۲۶ ریاست و میزبانی آن را بر عهده خواهد داشت، انتظار میرود نزدیک به ۲۰۰ کشور را برای مذاکره درباره مرحله بعدی اقدام جهانی اقلیم در چارچوب توافق پاریس گرد هم آورد.
چارچوب پایدار کاپ ۳۱ نقشهراهی همسو با استانداردهای بینالمللی ارائه میدهد که شامل پروتکلهای مدیریت زباله صفر، راهبردهای کاهش و جبران کربن، برنامهریزی حملونقل و لجستیک پایدار و استانداردهای زیستمحیطی شفاف برای محلهای برگزاری است. این چارچوب همچنین سازوکارهایی برای تضمین پاسخگویی و شفافیت میان همه مشارکتکنندگان تعیین میکند.
این ابتکار بازتابدهنده حمایت دیرینه بانوی اول ترکیه از زباله صفر بهعنوان راهحلی عملی و مقیاسپذیر برای چالشهای زیستمحیطی است. تحت رهبری او، جنبش زباله صفر از یک سیاست ملی به الگویی شناختهشده در سطح جهانی برای پایداری تبدیل شده است.
فراتر از برنامهریزی فنی، این بنیاد در حال ایجاد فرایندی گسترده و چندجانبه در سراسر ترکیه است. این روند شامل همکاری با دانشگاهها و مراکز پژوهشی در تدوین سیاستها، مشارکت با دولتهای محلی در زمینه شیوههای شهر پایدار، و تعامل با بخش خصوصی برای تسریع مدلهای تولید کمکربن و ارتقای آگاهی عمومی میشود.
سامت آغیرباش، رئیس بنیاد زباله صفر، گفت این رویکرد دیگر صرفاً بهعنوان یک ایدهآل زیستمحیطی دیده نمیشود، بلکه راهحلی عینی و قابلاندازهگیری در مبارزه با تغییرات اقلیمی بهشمار میآید.
او کاپ ۳۱ را فرصتی تاریخی برای معرفی مدل زباله صفر ترکیه به جامعه بینالمللی در مقیاسی گستردهتر توصیف کرد.
نقش امینه اردوغان در دیپلماسی جهانی محیطزیست در سالهای اخیر بهطور پیوسته گسترش یافته است. در دسامبر ۲۰۲۲، قطعنامهای در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به رهبری ترکیه و با حمایت مشترک ۱۰۵ کشور، روز ۳۰ مارس را بهعنوان «روز بینالمللی زباله صفر» اعلام کرد. بانوی اول ترکیه در نخستین مراسم بزرگداشت این روز در مارس ۲۰۲۳ در مقر سازمان ملل در نیویورک سخنرانی اصلی را ایراد کرد.
در جریان آن رویداد، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، ایجاد هیئت مشورتی شخصیتهای برجسته درباره زباله صفر را اعلام و از اردوغان برای ریاست آن دعوت کرد؛ نقشی که او پذیرفت.
او سپس رویدادی سطحبالا با عنوان بهسوی جنبش جهانی زباله صفر را در «خانه ترک» در نیویورک رهبری کرد؛ جایی که رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، نخستین امضاکننده »اعلامیه حسننیت جهانی زباله صفر» شد.
کاپ ۳۱ از ۹ تا ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد و محل اصلی آن شهر مدیترانهای آنتالیا است؛ نشست سران نیز در استانبول برنامهریزی شده است. انتظار میرود گفتوگوها بر اهداف بهروز شده انتشار، راهبردهای سازگاری، تأمین مالی اقلیم و اجرای بازارهای جهانی کربن متمرکز باشد.
