مجله باستانشناسی (آرکیولوژی) محوطه نوسنگی کاراهانتپه در جنوبشرق ترکیه را در فهرست ۱۰ کشف برتر باستانشناسی سال ۲۰۲۵ قرار داده است. این محوطه که بخشی از پروژه تاشتپهلر (تپههای سنگی) بهشمار میرود، بهدلیل یافتههای جدید خود نقش مهمی در بازنگری درک از تاریخ اولیه انسان ایفا کرده است.
این مجله نوشت: از زمانی که نخستین سازههای سنگی در کاراهانتپه تنها شش سال پیش کشف شد، این محوطه بهطور مستمر روایت مردمانی را که در دوره نوسنگی بدون سفال (حدود ۱۲ هزار تا ۱۰ هزار و ۲۰۰ سال پیش) در جنوبشرق آنادولو میزیستند، تغییر داده است. امسال نیز به لطف دو کشف منحصربهفرد، از این قاعده مستثنی نبود.
بر اساس گزارش این نشریه، یافتههای امسال شامل یک یادمان سنگی کمنظیر با چهره انسانی تراشیدهشده و مجموعهای از آثار است که ممکن است کهنترین روایت سهبعدی شناختهشده در جهان را نشان دهند. این یادمان یک ستون تی-شکل با چهره انسانی سهبعدی است که برای نخستین بار در میان چنین سازههایی در منطقه کشف شده است.
مجله آرکیولوژی افزود ستونهای تی-شکل که پیشتر در چند محوطه نوسنگی دیگر نیز یافت شدهاند، بهطور گسترده نماد پیکرههای انسانی تلقی میشوند، اما تاکنون هیچیک با چهرهای تراشیدهشده شناسایی نشده بود. نِجمی کارول، سرپرست تیم کاوش، به نقل از این مجله گفت: کشف یک چهره در بالای ستون، این دیدگاه را تقویت میکند که این سازهها نماد انسان بودهاند.
به نوشته این نشریه، این یافتهها درک تازهای از نگاه جوامع اولیه آنادولو به خود و جهان پیرامونشان ارائه میدهد و شواهدی نادر از بیان نمادین پیچیده در دورهای فراهم میکند که بقایای مادی آن محدود است.
محمد نوری ارسوی، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی نکستسوسیال ترکیه نوشت: کاراهانتپه در صحنه جهانی قرار گرفته است. او افزود: کارهای علمی انجامشده در این سرزمینها، دانستههای ما از تاریخ بشر را دگرگون میکند. باور دارم این فرایند جامع، از ریزتحلیلها و آرکئومتری تا یافتههای نمادین و اقدامات حفاظتی، پروژه تاشتپهلر (تپههای سنگی) را به پایتخت نوسنگی جهان تبدیل خواهد کرد.
ارسوی همچنین گفت: با عزم راسخ، از طریق علم به روشنکردن داستان ۱۲ هزار ساله آنادولو ادامه خواهیم داد و با پاسداشت میراث فرهنگی خود، آن را با جهان به اشتراک خواهیم گذاشت.
