علی لاریجانی؛ معمار رویکردهای سیاسی و امنیتی در ایران که بود؟
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در حمله هوایی اسرائیل به تهران کشته شد؛ شخصیتی که طی چهار دهه در نهادهای امنیتی، رسانهای و تقنینی نقش محوری داشت و در دوره انتقال رهبری پس از کشتهشدن علی خامنهای، از چهرههای کلیدی محسوب میشد.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در پی حمله هوایی اسرائیل به تهران کشته شد؛ رویدادی که به فعالیت سیاسی چهار دههای او در سطوح عالی این کشور پایان داد.
ناظران سیاسی از لاریجانی بهعنوان مرد لحظه یاد میکردند و نقش او را در حفظ انسجام ساختار حاکمیتی ایران در دوره پرتنش پس از کشتهشدن علی خامنهای در ۲۸ فوریه تا زمان انتصاب مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید، حائز اهمیت میدانستند.
زندگی در کانون قدرت
علی لاریجانی در ۳ ژوئن ۱۹۵۷ در نجف عراق متولد شد و به یکی از خانوادههای بانفوذ سیاسی ایران تعلق داشت. وی تحصیلات کارشناسی خود را در رشته علوم کامپیوتر در دانشگاه صنعتی شریف به پایان رساند و سپس دکترای فلسفه را از دانشگاه تهران دریافت کرد.
لاریجانی فعالیت حرفهای خود را در سال ۱۹۸۱ بهعنوان رئیس واحد مرکزی خبر آغاز کرد و یک سال بعد به سپاه پاسداران ایران پیوست. او در اواخر دهه ۱۹۸۰ در مناصب ارشد حقوقی و پارلمانی در وزارت سپاه فعالیت داشت و بین سالهای ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۲ بهعنوان معاون رئیس ستاد مشترک سپاه منصوب شد.
از رسانه دولتی تا پرونده هستهای
لاریجانی در فاصله سالهای ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۴ ریاست سازمان صداوسیمای ایران را بر عهده داشت و در این دوره نفوذ قابلتوجهی بر فضای رسانهای داخلی اعمال کرد.
او سپس به شورای عالی امنیت ملی پیوست و در دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد مسئولیت پرونده هستهای ایران را بر عهده گرفت و در مذاکرات حساس بینالمللی حضور داشت.
لاریجانی در ادامه بهعنوان نماینده قم وارد مجلس ایران شد و از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰ برای سه دوره متوالی ریاست مجلس را بر عهده داشت. وی که به جریان اصولگرا نزدیک بود، بهدلیل رویکردهای میانهروانه نیز شناخته میشد و نقشی مهم در تصویب توافق هستهای سال ۲۰۱۵ (برجام) ایفا کرد.
چهره مقاومت
در سال ۲۰۲۵، همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، لاریجانی بار دیگر بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد و با آغاز درگیریهای نظامی میان ایران با آمریکا و اسرائیل، به یکی از چهرههای اصلی موضعگیریهای رسمی تهران تبدیل شد.
او در آخرین حضور عمومی خود در راهپیمایی روز جهانی قدس شرکت کرد و مواضع تندی را نسبت به حملات آمریکا و اسرائیل اتخاذ کرد.
لاریجانی در یکی از اظهارات خود گفته بود که ما آمریکاییها را رها نخواهیم کرد تا زمانی که انتقام ترور رهبرمان را بگیریم.
وی همچنین در آستانه کشتهشدن، در پیامی رسمی از حملات ایران به پایگاههای آمریکا دفاع کرده و نوشته بود که ایران به دنبال جنگ نبود، اما اگر جنگ بر آن تحمیل شود، عقبنشینی نخواهد کرد.
با تشدید تنشها در منطقه، کشتهشدن لاریجانی بهعنوان یکی از چهرههای کلیدی حلقه نزدیکان رهبر جدید ایران، خلأ قابلتوجهی در ساختار تصمیمگیری این کشور ایجاد کرده است.