نظام پارکهای ملی و مناطق حفاظتشده در ترکیه از سوی اداره کل حفاظت از طبیعت و پارکهای ملی وابسته به وزارت کشاورزی و جنگلداری مدیریت میشود. این فعالیتها در چارچوب قوانین پارکهای ملی، شکار زمینی، حمایت از حیوانات و محیط زیست انجام میگیرد و هدف آن حفاظت و بهبود تنوع زیستی، تنظیم شکار، توسعه حیاتوحش و صیانت از گونههای جانوری و گیاهی است.
در این چارچوب، تفکیک، برنامهریزی و مدیریت مناطق حفاظتشده بهعنوان یکی از مؤثرترین روشهای حفاظت از طبیعت اجرا میشود. همزمان، تعهدات ناشی از کنوانسیونهای بینالمللی مرتبط با حفاظت از طبیعت که ترکیه طرف آنهاست، در روند اجرای این برنامهها مدنظر قرار دارد.
مناطق حفاظتشده شامل فضاهایی مانند مناطق استفاده روزانه، اقامتگاههای بنگالویی، واحدهای اقامتی چادر و کاروان، مسیرهای پیادهروی و دویدن، پارکهای ماجراجویی، سواحل، برجهای مشاهده و اسکلهها هستند. در کنار پاسخگویی به نیاز بازدیدکنندگان، حفاظت از زیباییهای طبیعی، تنوع زیستی و منابع طبیعی این مناطق و انتقال آنها به نسلهای آینده در اولویت قرار دارد. اقدامات برای حفاظت از گونههای در معرض خطر انقراض و جلوگیری از تخریب اکوسیستمها ادامه دارد.
این مناطق علاوه بر کارکرد حفاظتی، دادههای لازم را برای پژوهشهای علمی در حوزههایی مانند زیستشناسی، بومشناسی و زمینشناسی فراهم میکنند و همزمان امکانات آموزشی و تفریحی متنوعی را در اختیار عموم قرار میدهند.
مناطق حفاظتشده در تمام طول سال میزبان فعالیتهایی مانند طبیعتگردی، پیادهروی، پرندهنگری، کمپینگ، فعالیتهای ورزشی، جشنها، جشنوارهها و عکاسی طبیعت هستند. این مناطق با جوامع محلی اطراف خود ارتباط و همکاری نزدیکی دارند و بازدیدکنندگان با هزینهکرد در حوزههایی مانند اقامت، خوراک و تورهای راهنمایی، به اقتصاد محلی کمک میکنند.
بر اساس دادههای اداره حفاظت از طبیعت و پارکهای ملی منطقه اول، در استانهای استانبول، قوجه ایلی، تکیرداغ، ساکاریا، ادرنه و قیریقلار ایلی، در مجموع ۶۲ منطقه حفاظتشده شامل ۲ پارک ملی، ۴۳ پارک طبیعی، ۲ منطقه حفاظتشده طبیعی، ۳ اثر طبیعی، ۴ منطقه توسعه حیاتوحش و ۸ تالاب وجود دارد. این مناطق بهطور میانگین سالانه حدود ۱۰ میلیون بازدیدکننده دارند.
در سال ۲۰۲۵، شمار بازدیدکنندگان مناطق حفاظتشده استانبول به حدود ۴ میلیون نفر رسید که بخش عمده آن مربوط به جنگل بلگراد بود. در قوجه ایلی نیز اورمانیا با حدود ۵ میلیون بازدیدکننده بهعنوان پربازدیدترین منطقه حفاظتشده منطقه معرفی شد. بیشترین میزان بازدید در ایام عید قربان و ماههای تابستان ثبت شده و مناظر پاییزی این مناطق نیز با تغییر رنگها، توجه بازدیدکنندگان را جلب کرده است.
