جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، روز دوشنبه وارد ارمنستان شد و قرار است در ادامه به آذربایجان سفر کند؛ اقدامی که به گفته وزارت خارجه آمریکا با هدف پیشبرد تلاشهای صلح دولت دونالد ترامپ و تقویت یک کریدور اقتصادی راهآهن و جادهای کلیدی در منطقه انجام میشود.
ونس که عالیرتبهترین مقام آمریکایی است که تاکنون به ارمنستان سفر کرده، در ایروان علاوه بر گفتوگوهای سیاسی، پیگیر پیشبرد یک پروژه شاخص برای بهبود زیرساختهای حملونقل جادهای و ریلی در قفقاز جنوبی خواهد بود. این سفر در شرایطی انجام میشود که نفوذ روسیه، متحد سنتی ارمنستان، پس از تهاجم نظامی مسکو به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بهطور محسوسی در منطقه کاهش یافته است.
در نشست کاخ سفید در اوت ۲۰۲۵، دونالد ترامپ موفق شد توافقی میان ارمنستان و آذربایجان میانجیگری کند که بر اساس آن دو کشور متعهد شدند از ادعاهای ارضی علیه یکدیگر دست بکشند و از توسل به زور خودداری کنند. باکو و ایروان طی سالهای اخیر دو جنگ بر سر منطقه قرهباغ داشتهاند و آذربایجان در عملیات برقآسای سال ۲۰۲۳ کنترل کامل این منطقه کوهستانی خود را به دست گرفت و به چند دهه اشغال پایان داد.
دفتر نخستوزیری ارمنستان اعلام کرد ونس روز دوشنبه با نیکول پاشینیان، نخستوزیر این کشور، دیدار خواهد کرد و سپس روز سهشنبه عازم باکو، پایتخت آذربایجان، میشود.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است این سفر به پیشبرد ابتکار موسوم به مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی (TRIPP) کمک خواهد کرد. این طرح شامل ایجاد یک کریدور جادهای و ریلی است که جمهوری آذربایجان را به منطقه نخجوان که توسط خاک ارمنستان از سرزمین اصلی جدا شده متصل میکند و همزمان منطقه را در یک مسیر تجاری گسترده شرق به غرب، از آسیای مرکزی و حوزه خزر تا اروپا، ادغام میسازد.
واشنگتن این پروژه را اقدامی اعتمادساز پس از دههها تنش میان دو کشور معرفی کرده است. آذربایجان نیز گشایش مسیرهای ارتباطی منطقهای را شرط اصلی امضای یک معاهده صلح جامع با ارمنستان میداند.
در ژانویه گذشته، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا و آرارات میرزویان وزیر خارجه ارمنستان از تدوین چارچوب اجرایی TRIPP خبر دادند؛ چارچوبی که بر حاکمیت، تمامیت ارضی و اصل عمل متقابل تأکید دارد و در عین حال نوید منافع اقتصادی مشترک از طریق گسترش تجارت و ترانزیت را میدهد.
مقامهای آمریکایی میگویند این مسیر جدید ضمن تقویت اتصال منطقهای، منافع تجاری ایالات متحده را نیز با ایجاد زنجیرههای تأمین تقویت خواهد کرد.
هرچند جزئیات برنامه سفر ونس بهطور کامل اعلام نشده، اما این سفر در زمانی انجام میشود که واشنگتن در پی گسترش نقش دیپلماتیک و اقتصادی خود در قفقاز جنوبی، همزمان با تغییر آرایشهای منطقهای، است.
