جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۴ به «جان اچ. هاپفیلد» و «جفری ای. هینتون» اهدا شد. آن‌ها با کشفیات خود در حوزه یادگیری ماشینی و شبکه‌های عصبی مصنوعی، افق‌های جدیدی را برای آینده هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها گشودند.

این دو دانشمند از فیزیک برای یافتن الگوهایی در اطلاعات استفاده کردند. آنها با استفاده از فیزیک شبکه‌های عصبی مصنوعی را آموزش دادند.

این جایزه در مراسمی که روز سه‌شنبه ۸ اکتبر در استکهلم برگزار شد، توسط هانس الگرن، دبیرکل آکادمی سلطنتی علوم سوئد به این دو دانشمند اعطا شد.

جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۴ به پدرخوانده‌های هوش مصنوعی تعلق گرفت

جان هاپفیلد، پژوهشگر دانشگاه پرینستون ایالات متحده، به‌دلیل توسعه شبکه‌ای در سال ۱۹۸۲ شهرت یافته است که قادر به شناسایی و بازسازی الگوها در تصاویر و انواع دیگر داده‌ها می‌باشد. این شبکه که به نام «شبکه‌های هاپفیلد» شناخته می‌شود، در زمینه‌هایی نظیر شناسایی تصاویر، اصلاح خطاها و بهینه‌سازی عملکردها در علم رایانه کاربرد دارد.

جفری هینتون، دانشمند کامپیوتر در دانشگاه تورنتو کانادا و معروف به «پدرخوانده هوش مصنوعی» در سال ۱۹۸۵ با استفاده از شبکه هاپفیلد، مدل جدیدی به نام «ماشین بولتزمن» ایجاد کرد. این شبکه پس از دریافت نمونه‌ها، قادر است ویژگی‌های داده‌ها را شناسایی کند و از این اطلاعات برای شناسایی عناصر خاص در تصاویر یا الگوهای دیگر استفاده کند.

دستاوردهای هاپفیلد و هینتون که بر مبنای ابزارها و مفاهیم فیزیک بنا شده، زمینه‌ساز یادگیری ماشینی مدرن شده است. الن مونس، رئیس کمیته نوبل فیزیک، گفت: اکتشافات و اختراعات برندگان، سنگ‌بنای یادگیری ماشینی را تشکیل می‌دهد که می‌تواند به انسان‌ها در اتخاذ تصمیمات سریع‌تر و مطمئن‌تر کمک کند.

هینتون در مصاحبه مطبوعاتی به این موضوع اشاره کرد که پیشرفت‌های هوش مصنوعی با انقلاب صنعتی قابل‌مقایسه است، اما به‌جای برتری در قدرت فیزیکی، برتری در توانایی‌های عقلانی را به ارمغان خواهد آورد. او همچنین هشدار داد که این پیشرفت‌ها می‌تواند با تهدیداتی نیز همراه باشد.

در ادامه هینتون به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت که از چت‌بات ChatGPT بااحتیاط استفاده می‌کند. او گفت: من به طور مکرر از GPT-4 استفاده می‌کنم. هر زمان که بخواهم به پاسخ چیزی برسم به GPT-4 مراجعه می‌کنم. هرچند کاملاً به آن اعتماد ندارم؛ زیرا ممکن است دچار خطا شود، اما در بسیاری از موارد یک کارشناس نه‌چندان خوب است و این برایم بسیار مفید است.