تغییرات بازار میتواند شرکتهای بزرگ را به زوال بکشاند. کداک و بلکبری نمونههایی از برندهایی هستند که از اوج به افول رسیدند. در این مقاله به پنج شرکت که چنین سرنوشتی داشتند، میپردازیم.
تغییرات سریع بازار و ناتوانی در سازگاری میتواند شرکتهای بزرگ را به زوال بکشاند. از کداک که انقلاب دیجیتال را از دست داد تا بلکبری که با ظهور گوشیهای لمسی کنار رفت، این شرکتها نماد شکست در پیشبینی آینده هستند. در این مقاله به پنج شرکت که از اوج به افول رسیدند، میپردازیم.
شرکت تپرور (Tupperware)، تولیدکننده ظروف پلاستیکی برای ذخیره مواد غذایی که در آشپزخانهها در سراسر جهان استفاده میشود، به دلیل کاهش تقاضا و زیانهای مالی فزاینده، درخواست ورشکستگی کرده است.
تپرور که به نام ارل تاپر (Earl Tupper)، شیمیدان آمریکایی که نخستین ظروف پلاستیکی برای ذخیره غذا را از مواد شیمیایی باقیمانده در کارخانههای تصفیه نفت اختراع کرد، نامگذاری شده است و در دهه ۱۹۴۰ در ایالاتمتحده به شهرت رسید. این شرکت در دوران جنگ جهانی دوم و با توجه به توجه خانوادهها به کاهش هدررفت غذا و صرفهجویی در هزینهها رشد کرد.
تپرور برای چندین دهه رشد کرد و از ایالاتمتحده فراتر رفته و به برندی جهانی تبدیل شد. بخشی از محبوبیت این برند به دلیل استراتژی بازاریابی غیرمعمول آن بود که زنان را بهعنوان نمایندگان مستقل فروش وارد این تجارت میکردند و در خانههای خود «پارتیهای تپرور» (Tupperware parties) برگزار کرده و ظروف ذخیرهسازی غذا را میفروختند.
با کاهش تأثیر این استراتژی در دهههای اخیر، تپرور تلاش کرد تا از طریق کانالهای آنلاین و قرار دادن محصولات در فروشگاههای فیزیکی مشتریان جدید جذب کند، اما موفقیت محدودی داشت.
خبرگزاری رویترز گزارش داده است که پس از گزارش فصول پیدرپی کاهش فروش، تپرور در تلاش بود تا کسبوکار خود را بازسازی کند. اما افزایش هزینههای نیروی کار، حملونقل و مواد اولیه مانند رزین پلاستیکی پس از پاندمی، فشار زیادی به این کسبوکار وارد کرد.
بر اساس اسناد ورشکستگی، بدهیهای تخمینی تپرور به ۱۰ میلیارد دلار رسید، در حالی که داراییهای آن تنها ۱ میلیارد دلار بود. اعلام ورشکستگی به شرکتها این امکان را میدهد که از بدهیهای گذشتهای که قادر به پرداخت آنها نیستند رهایی یابند، در حالی که بانکها و دیگر قرضدهندگان تنها بخشی از مبلغ موردنظر را دریافت میکنند.
در اینجا نگاهی داریم به پنج برند خانگی با شهرت جهانی که یا ورشکسته شدند یا به دلیل فشارهای مالی، به کسبوکار جدیدی روی آوردند.
کداک
اگرچه کداک فناوری عکاسی دیجیتال را اختراع کرده بود، اما نتوانست با انقلابی که خود به راه انداخت همگام شود. رقبای آن، مانند سونی، کانن و نیکون، محصولات خود را تنوع بخشیدند تا در انقلاب دیجیتال عکاسی پیشرو بمانند، اما کداک در جا زد و این به یکی از بزرگترین اشتباهات شرکتی تاریخ تبدیل شد.
استیو ساسون، مهندس کداک که جایگزین نهایی عکاسی آنالوگ یا فیلمی را اختراع کرد، میگوید واکنش شرکت به اختراع او ضعیف بود. او در گفتوگو با نیویورک تایمز گفت: «نمونه اولیه من به اندازه یک توستر بزرگ بود… این عکاسی بدون فیلم بود، بنابراین واکنش مدیران این بود که جالب است، اما به کسی در موردش نگویید.»
کداک که در سال ۱۸۸۰ تأسیس شد، بازار فیلمهای دوربین را ایجاد کرد و بیش از یک قرن آن را در اختیار داشت تا اینکه در سال ۲۰۱۲ برای رهایی از بدهیها و تعهدات بازنشستگی اعلام ورشکستگی کرد. این شرکت هنوز وجود دارد، اما اکنون تنها به عنوان یک سایه از گذشتهاش فعالیت میکند و تنها دوربینهای رایانهای به صفحه و خدمات فیلم و شیمی صنعتی را میفروشد.
شرکت تویز آر آس ( Toys 'R' Us)
شرکت تویز آر آس که در سال ۱۹۵۷ تأسیس شد، برای دههها یکی از بزرگترین زنجیرههای فروشگاه اسباببازی در جهان بود و در ایالاتمتحده، کانادا، آسیا و استرالیا حضور داشت. اما بدهیهای انباشته به مبلغ ۵ میلیارد دلار باعث شد تا این فروشگاه اسباببازی در سال ۲۰۱۷ درخواست ورشکستگی کند. در ژوئن ۲۰۱۸، آخرین شعبههای آن در ایالاتمتحده بسته شد.
در تلاش برای بازگشت، تویز آر آس در حال بازگشایی ۲۴ فروشگاه جدید در سراسر ایالاتمتحده است که تحت مالکیت جدیدی قرار دارند؛ شرکتی که در سال ۲۰۲۱ اکثریت سهام را خریداری کرده بود.
شبکه اجتماعی اورکات (Orkut)
محبوبیت پلتفرم رسانه اجتماعی اورکات (Orkut) در نیمه دوم دهه ۲۰۰۰ با فیسبوک رقابت میکرد. اورکات که در سال ۲۰۰۴ توسط اورکات بیوککوتن، مهندس ترک و کارمند آن زمان گوگل تأسیس شد، در سال ۲۰۰۹ با ۳۰۰ میلیون کاربر به اوج خود رسید.
اما این پلتفرم پس از آن که گوگل نتواست پتانسیل پلتفرمهای رسانه اجتماعی که هنوز به طور گسترده در دنیا شناخته نشده بودند را شناسایی کند، شروع به از دست دادن جذابیت اولیه خود کرد. در آن زمان، تمرکز گوگل بیشتر بر تبلیغات آنلاین و فناوری جستجو بود، که باعث شد اورکات در اولویت قرار نگیرد، همانطور که بیوککوتن در مصاحبهای با تیآرتی ورلد اشاره کرد.
محبوبیت اورکات در بازارهایی مانند برزیل، هند و پاکستان طی سالها کاهش یافت و فیسبوک و توییتر به سرعت جایگزین آن شدند. در نهایت، گوگل در سال ۲۰۱۴ اورکوت را تعطیل کرد.
با این حال، بیوککوتن در حال برنامهریزی برای بازگشت اورکات است، چیزی که وبسایت فناوری WIRED به آن «ظهور دوم اورکات» میگوید.
توشیبا
اگرچه توشیبا هیچگاه ورشکستگی خود را اعلام نکرد، اما این غول الکترونیکی ژاپنی از سال ۲۰۱۵ بهطور مداوم به دلیل اشتباهات حسابداری گسترده در بخشهای مختلف خود خبرساز شده است. مردم با دیدن اینکه توشیبا، که زمانی محصولات متنوعی از تلویزیون، کامپیوتر، سلولهای باتری تا سیستمهای بلندگو تولید میکرد، سودهای خود را برای سالها اغراق کرده بود تا قیمت سهامش را بالا ببرد، شگفتزده شدند.
بررسیهای بیشتر در سال ۲۰۲۰ تخلفات حسابداری جدیدی را آشکار کرد و تحقیقات جداگانهای در سال ۲۰۲۱ نشان داد که توشیبا با وزارت تجارت ژاپن برای سرکوب منافع سرمایهگذاران خارجی همکاری کرده بود.
این جنجالها در نهایت به گروهی از سرمایهگذاران منجر شد که برای خصوصیسازی این شرکت پول جمع کردند و سال گذشته فعالیت آن را به عنوان یک شرکت عمومی پایان دادند.
گزارش بیبیسی به نقل از یک مقام میگوید که نحوه بازسازی توشیبا توسط مالکان جدید هنوز مشخص نیست، اما احتمالاً خدمات دیجیتال با حاشیه بالا تمرکز اصلی این شرکت در آینده خواهد بود.
بلکبری
بلکبری که در سال ۱۹۸۴ تأسیس شد، به پیشرو در زمینه فناوری گوشیهای هوشمند تبدیل شد و داشتن یک گوشی بلکبری به نمادی از وضعیت مالی تبدیل شده بود. باراک اوباما، رئیسجمهور وقت ایالاتمتحده، به فردی توصیف شده بود که انگشتانش «عملاً به بلکبریاش جوش خورده بود.»
صفحهکلید مینی QWERTY آن امکان تایپ با هر دو انگشت را فراهم میکرد، که به این معنا بود که کاربران میتوانستند ایمیل ارسال و دریافت کنند بدون اینکه نیازی به روشن کردن کامپیوتر داشته باشند.
زمانی که شرکت اپل در سال ۲۰۰۷ آیفون را با صفحهنمایش لمسی معرفی کرد، همه چیز تغییر کرد. اگرچه بلکبری اعلام ورشکستگی نکرد، اما نتواست با انقلاب گوشیهای هوشمند لمسی همگام شود. یکی از ویژگیهای منحصر بهفرد بلکبری تأکید آن بر امنیت بود، اما محبوبیت این برند در بین مشتریان شرکتی نتواست در بازار مصرفکنندگان گستردهتر، که بیشتر تحت سلطه گوشیهای اپل و اندروید بود، توجه جلب کند.
در سال ۲۰۱۶، این شرکت تولید گوشیهای خود را متوقف کرد و برند خود را به سازندگان شخص ثالث واگذار کرد، که به مدت کوتاهی گوشیهای اندروید تحت برند بلکبری تولید کردند اما نتواستند موفقیت چشمگیری کسب کنند.
امروزه بلکبری عمدتاً بهعنوان یک شرکت نرمافزاری فعالیت میکند و بر روی امنیت سایبری و راهحلهای سازمانی تمرکز دارد.
در همین حال، عدم توانایی نوکیا در حفظ موقعیت خود به عنوان پیشرو در بازار گوشیهای موبایل، تفاوت زیادی با وضعیت بلکبری ندارد. نوکیا به سیستمعامل سیمبین خود وابسته بود اما نتواست آن را برای گوشیهای هوشمند لمسی و اکوسیستمهای اپلیکیشن در دوران پس از سال ۲۰۰۷ که تحت سلطه دستگاههای لمسی پشتیبانیشده توسط iOS اپل و اندروید گوگل بود، بهینهسازی کند.
در تلاش برای رقابت با اپل و گوگل، نوکیا در سال ۲۰۱۱ با مایکروسافت همکاری کرد تا سیستمعامل ویندوز فون را به کار گیرد. با این حال، این ابتکار شکست خورد و فروش شرکت همچنان کاهش یافت.
با این وجود، مایکروسافت در سال ۲۰۱۴ کسبوکار گوشیهای موبایل نوکیا را به مبلغ ۷.۲ میلیارد دلار خرید تا سختافزار نوکیا را با نرمافزار ویندوز فون خود یکپارچه کند. این اقدام عمدتاً ناموفق بود و مایکروسافت تنها دو سال بعد این معامله را از حساب خود حذف کرد.
تا سال ۲۰۱۶، مایکروسافت از کسبوکار گوشیهای موبایل خارج شد و عملاً پایان نوکیا به عنوان یک بازیگر اصلی در بازار گوشیهای هوشمند رقم خورد.
پس از آن، نوکیا تمرکز خود را به زیرساختهای مخابراتی معطوف کرد و دیگر در صنعت گوشیهای موبایل فعالیت نمیکند.
