دیپلماتها اعلام کردهاند که پیشرفتهای اخیر در گفتوگوهای هستهای ایران و آمریکا نشاندهنده این است که مسیر دیپلماتیک همچنان باز است. بر اساس گزارشهای منتشر شده در روزنامه گاردین و تأیید چندین منبع آگاه، جاناتان پاول، مشاور امنیت ملی بریتانیا، در دور نهایی مذاکرات حضور داشته و به این نتیجه رسیده که پیشنهاد تهران در مورد برنامه هستهایاش به اندازه کافی «جدی و معنادار» است تا از شتاب به سوی جنگ جلوگیری کند.
پیشرفتهای غافلگیرکننده در مذاکرات
منابع خبری فاش کردهاند که پاول در مذاکرات اواخر فوریه در ژنو پیشرفتهایی را مشاهده کرده و پیشنهاد ایران را «غافلگیرکننده» توصیف کرده است. در حالی که قرار بود دور بعدی گفتوگوهای فنی در وین برگزار شود، این نشست هرگز تشکیل نشد؛ زیرا دو روز پس از پایان مذاکرات ژنو، ایالات متحده و اسرائیل جنگ علیه ایران را آغاز کردند.
حضور پاول در این مذاکرات که در اقامتگاه سفیر عمان در کولوگنیِ ژنو برگزار شد، توسط سه منبع مستقل تأیید شده است. وی به عنوان مشاور در این نشست شرکت کرده و یک کارشناس از دفتر کابینه بریتانیا نیز او را همراهی میکرد.
نگرانیها درباره تیم آمریکایی
یک منبع آگاه اعلام کرده که حضور پاول در این مذاکرات نشاندهنده نگرانیها نسبت به سطح تخصص فنی هیئت آمریکایی بوده است. هیئتی که ریاست آن را جرد کوشنر، داماد ترامپ و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، بر عهده داشتند. کوشنر و ویتکاف از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی دعوت کردند تا مشاورههای فنی ارائه دهد؛ هرچند کوشنر بعدها ادعا کرد که آنها «درک بسیار عمیقی از مسائل کلیدی این پرونده» داشتند.
با این حال، یک مقام سابق که در جریان مذاکرات بوده، میگوید: ویتکاف و کوشنر هیچ تیم فنی آمریکایی با خود نیاورده بودند. آنها از گروسی به عنوان کارشناس فنی استفاده کردند، در حالی که این وظیفه او نیست. به همین دلیل، جاناتان پاول تیم تخصصی خود را به همراه آورد.
پیشنهاد ایران و واکنشها
تیم بریتانیایی از آنچه ایرانیها روی میز گذاشتند، غافلگیر شد. این پیشنهاد، با وجود کامل نبودن، به عنوان یک «پیشرفت معنادار» توصیف شده است. گاردین به نقل از یک منبع نوشت: ما ویتکاف و کوشنر را مأموران اسرائیلی میدانستیم که رئیسجمهور را به جنگی کشاندند که او (ترامپ) خود به دنبال خروج از آن بود.
دیپلماتهای غربی تأکید دارند که پاول به امکان دستیابی به توافق باور داشت؛ اگرچه اختلافنظرها بهویژه در مورد بازرسیهای سازمان ملل از سایتهای هستهای ایران همچنان پابرجا بود.
پیشنهاد ایران شامل تعهد به رقیقسازی ذخایر ۴۴۰ کیلوگرمی اورانیوم با غنای بالا تحت نظارت آژانس و خودداری از انباشت ذخایر جدید در آینده بود. تهران همچنین با توقف ۳ تا ۵ ساله غنیسازی در داخل موافقت کرده بود، هرچند طرف آمریکایی بعداً بر وقفه ۱۰ ساله اصرار ورزید.
میانجیها پیشنهاد «به صفر رساندن ذخیرهسازی» را یک گشایش بزرگ تلقی میکردند. این گفتوگوها همچنین شامل احتمال مشارکت آمریکا در برنامه هستهای غیرنظامی آتی ایران در ازای لغو نزدیک به ۸۰ درصد تحریمها بود. اما با آغاز جنگ، دور بعدی مذاکرات که برای دوم مارس در وین برنامهریزی شده بود، لغو شد.
نقش بریتانیا در تصمیمات نظامی
نقش پاول در این مذاکرات، علت بیمیلی دولت بریتانیا برای حمایت از حمله آمریکا را روشن میکند. مقامات لندن تأکید داشتند که هیچ مدرک قانعکنندهای مبنی بر تهدید موشکی فوری از سوی ایران علیه اروپا یا تلاش تهران برای دستیابی به سلاح هستهای مشاهده نکردهاند. در مقابل، ارزیابی بریتانیا این بود که گزینههای دیپلماتیک هنوز به بنبست نرسیده و حمله نظامی، اقدامی «شتابزده» بوده است.
