واشنگتن جزئیات توافقی را منتشر کرد که به ذخایر اورانیوم ایران و احتمال کاهش تحریمها میپردازد.
مقامهای ارشد دولت آمریکا روز جمعه با انتشار جزئیات متن توافق موقت با ایران اعلام کردند که تهران در چارچوب این توافق با رقیقسازی ذخایر اورانیوم غنیشده خود موافقت کرده است.
یکی از مقامهای آمریکایی در تماس تلفنی با خبرنگاران گفت موافقت ایران با این بند هستهای، از نظر واشنگتن، یک پیروزی بسیار بزرگ برای ایالات متحده آمریکا است.
این توافق همچنین بازگشایی تنگه هرمز و اجازه فروش نفت ایران را دربرمیگیرد، در حالی که آمریکا و متحدانش نیز برنامههایی برای ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی برای ایران تهیه خواهند کرد.
مقامهای آمریکایی پس از چند روز ابهام درباره آنچه واقعاً در توافق اعلامشده از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روز یکشنبه گنجانده شده بود، مفاد این توافق را در یک تماس کنفرانسی قرائت کردند.
چارچوب کلی توافق با ۶۰ روز مذاکره برای دستیابی به توافق نهایی دنبال خواهد شد؛ توافقی که پس از آن، ترامپ گفت اگر ایران با آن موافقت نکند، واشنگتن میتواند بهسادگی به حملات بازگردد.
به گفته مقامهای آمریکایی، برنامه هستهای ایران در این توافق ذکر شده و در مقایسه با پیشنویسهایی که در رسانههای آمریکا و رسانههای خارجی درز کرده بود، بندهای بیشتری به آن افزوده شده است.
بر اساس متنی که مقامهای آمریکایی منتشر کردهاند، ایران و آمریکا توافق کردهاند درباره سازوکاری برای تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنیشده ایران گفتوگو کنند؛ موضوعی که از محورهای اصلی اختلافات هستهای میان تهران و واشنگتن بوده است.
در این متن آمده است که حداقل روش برای این کار، رقیقسازی در محل تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود.رقیقسازی به معنای ترکیب اورانیوم غنیشده، که میتواند برای ساخت بمب اتمی پالایش شود، با اورانیوم ضعیفشده است تا سطح پرتوزایی آن کاهش یابد.
این مقام ارشد آمریکایی، در توضیحی که آن را برداشت شخصی خود از توافق توصیف کرد، گفت: آنها میگویند ذخایر غنیشده را از بین خواهیم برد و حداقل شیوه انجام این کار همین است.
صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی
مقامهای آمریکایی اعلام کردند که موضوع صندوق احتمالی ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی برای ایران، پس از موضوع هستهای، از بخشهای بحثبرانگیز توافق است.
در متن توافق آمده است که واشنگتن با شرکای منطقهای خود متعهد میشود برنامهای قطعی و مورد توافق متقابل، با دستکم ۳۰۰ میلیارد دلار، برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تدوین کند.
سازوکار اجرای این برنامه نیز قرار است در چارچوب مذاکرات ۶۰ روزه مشخص شود. با این حال، این مقام آمریکایی تأکید کرد که این بند به معنای تعهد واشنگتن به پرداخت مستقیم پول به ایران نیست.
او گفت: توجه داشته باشید که این متن ما را ملزم به انجام هیچ کاری نمیکند؛ نه به پرداخت حتی یک سنت به ایرانیها و نه به مشارکت مالی در این صندوق بازسازی.
این مقام آمریکایی افزود که بر اساس متن توافق، در صورت دستیابی به توافق نهایی و پایبندی ایران، واشنگتن میتواند کاهش تحریمهایی را مجاز کند که برای نمونه، امکان اجرای پروژههایی مانند ساخت نیروگاه در ایران از سوی امارات را فراهم کند.
متن کامل توافق، طبق گزارش رسانههای آمریکایی، به شرح زیر است:
۱- ایالات متحده آمریکا و ایران و متحدان آنها در جنگ جاری، با امضای این یادداشت تفاهم، توقف فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله در لبنان، را اعلام کرده و متعهد میشوند از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند، از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی، توقف دائمی جنگ در همه جبههها، از جمله در لبنان، و سایر مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.
۲- ایالات متحده آمریکا و ایران متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.
۳- ایالات متحده آمریکا و ایران متعهد میشوند ظرف حداکثر ۶۰ روز، که با رضایت متقابل قابل تمدید است، برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کرده و به آن دست یابند.
۴- بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا روند رفع محاصره دریایی و هرگونه اختلال یا مانع علیه ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف ۳۰ روز محاصره دریایی را بهطور کامل پایان خواهد داد. در این دوره، تردد شناورها متناسب با شمار ترددهای پیش از جنگ که از سوی ایران احیا میشود، خواهد بود. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد میشود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مجاورت ایران خارج کند.
۵- پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایران با بهکارگیری نهایت تلاش خود، ترتیبات لازم را برای عبور امن کشتیهای تجاری، صرفاً به مدت ۶۰ روز و بدون دریافت هزینه، از خلیج به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد. تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز خواهد شد و با توجه به نیاز به رفع موانع فنی و نظامی و مینروبی از سوی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد. ایران با عمان گفتوگو خواهد کرد تا درباره اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، در رایزنی با دیگر کشورهای ساحلی خلیج و مطابق با حقوق بینالملل لازمالاجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، تصمیمگیری شود.
۶ - ایالات متحده آمریکا با شرکای منطقهای خود متعهد میشود برنامهای قطعی و مورد توافق متقابل، با دستکم ۳۰۰ میلیارد دلار، برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تدوین کند. سازوکار اجرای این برنامه بهعنوان بخشی از توافق نهایی ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد. تمام مجوزها، معافیتها و اجازههای لازم برای تراکنشهای مالی مربوطه از سوی ایالات متحده آمریکا صادر خواهد شد.
۷ - ایالات متحده آمریکا متعهد میشود همه انواع تحریمها علیه ایران، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامههای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همه تحریمهای یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، را بر اساس جدول زمانی مورد توافق در چارچوب توافق نهایی پایان دهد. ایران و ایالات متحده آمریکا اهمیت حیاتی موضوع لغو تحریمهای یادشده را تأیید کرده و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، با هدف دستیابی به توافق متقابل درباره آنها، اعلام کردند.
۸ - ایران بار دیگر تأکید میکند که سلاح هستهای تهیه یا تولید نخواهد کرد. ایالات متحده آمریکا و ایران توافق کردهاند وضعیت ذخایر مواد غنیشده را بر اساس سازوکاری که بهطور متقابل و مطابق با جدول زمانی ذکرشده در بند هفتم مورد توافق قرار خواهد گرفت، حلوفصل کنند؛ حداقل روش در این زمینه، رقیقسازی در محل تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود. دو طرف همچنین توافق کردند درباره موضوع غنیسازی و دیگر مسائل مورد توافق متقابل مرتبط با نیازهای هستهای ایران، بر پایه چارچوبی رضایتبخش که در توافق نهایی بر سر آن توافق خواهد شد، گفتوگو کنند. توافق نهایی مفاد این بند را تأیید خواهد کرد. ایالات متحده آمریکا و ایران اهمیت حیاتی مسائل هستهای یادشده را تأیید کرده و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، با هدف دستیابی به توافق متقابل درباره آنها، اعلام کردند.
۹ - تا زمان دستیابی به توافق نهایی، ایالات متحده آمریکا و ایران توافق میکنند وضع موجود را حفظ کنند. ایران وضعیت کنونی برنامه هستهای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا هیچ تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و نیروهای اضافی در منطقه مستقر نخواهد ساخت.
۱۰ - ایالات متحده آمریکا متعهد میشود بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان پایان تحریمها، وزارت خزانهداری آمریکا معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایران، فرآوردهها و مشتقات نفتی و همه خدمات مرتبط از جمله تراکنشهای بانکی، بیمه، حملونقل و غیره صادر کند.
۱۱ - ایالات متحده آمریکا متعهد میشود وجوه و داراییهای مسدودشده یا محدودشده ایران را بهطور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد. پس از اجرای یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا و ایران در جریان مذاکرات، درباره رویههای مربوط به آزادسازی این وجوه به توافق متقابل خواهند رسید. این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، باید برای پرداخت به هر ذینفع نهایی تعیینشده از سوی بانک مرکزی ایران بهطور کامل قابل استفاده باشند. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود همه مجوزها و اجازههای لازم را در این زمینه صادر کند.
۱۲ - ایالات متحده آمریکا و ایران توافق میکنند سازوکاری اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی آتی به توافق نهایی ایجاد شود.
۱۳ - پس از امضای این یادداشت تفاهم و مشروط به آغاز اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و ادامه اجرای این اقدامات، ایالات متحده آمریکا و ایران مذاکرات درباره توافق نهایی را منحصراً در مورد سایر بندها آغاز خواهند کرد.
۱۴ - توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل تأیید خواهد شد.
