پاکستان دیپلماسی پشتپرده خود را برای احیای مذاکرات متوقفشده صلح میان آمریکا و ایران تشدید کرده است؛ همزمان انتظار میرود عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، راهی تهران شود و دونالد ترامپ هشدار داده است اگر مذاکرات شکست بخورد، اقدام نظامی میتواند ظرف چند روز از سر گرفته شود.
پاکستان روز پنجشنبه تلاشهای دیپلماتیک خود را برای سرعت بخشیدن به مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران افزایش داد. این در حالی است که تهران اعلام کرد در حال بررسی تازهترین پاسخهای واشنگتن است و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت ممکن است چند روز برای دریافت «پاسخهای درست» از تهران منتظر بماند، اما آماده است حملات علیه این کشور را نیز از سر بگیرد.
شش هفته پس از اجرایی شدن آتشبسی شکننده، گفتوگوها برای پایان دادن به جنگ پیشرفت اندکی داشته است. در همین حال، جهش قیمت نفت نگرانیها درباره تورم و پیامدهای آن برای اقتصاد جهانی را افزایش داده است.
ترامپ همچنین در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر با فشارهای داخلی روبهرو است و همزمان با افزایش قیمت سوخت، میزان محبوبیت او به نزدیک پایینترین سطح از زمان بازگشتش به کاخ سفید رسیده است.
سه منبع آگاه از روند مذاکرات به رویترز گفتند که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز پنجشنبه درباره سفر خود به تهران در چارچوب این تلاشهای میانجیگرانه تصمیمگیری خواهد کرد. این منابع به دلیل عدم داشتن مجوز برای گفتگو با رسانهها، خواستند نامشان فاش نشود. وزیر کشور پاکستان نیز روز چهارشنبه در تهران حضور داشت. یکی از این منابع اظهار داشت: «ما با تمامی گروههای مختلف در ایران در حال گفتگو هستیم تا هماهنگیهای ارتباطی را تقویت کنیم و روند امور سرعت بگیرد.» او افزود: «رو به پایان بودن صبر ترامپ مایه نگرانی است، اما ما روی سرعت انتقال پیامها از هر طرف کار میکنیم.» پیش از این، خبرگزاری ایسنا ایران گزارش داده بود که منیر روز پنجشنبه برای انجام رایزنیها به تهران سفر خواهد کرد.
ترامپ در پایگاه مشترک اندروز به خبرنگاران گفت: «باور کنید اگر پاسخهای درستی دریافت نکنیم، کار خیلی سریع پیش خواهد رفت. همه ما آماده اقدام هستیم.» وی در پاسخ به این سوال که چه مدت منتظر خواهد ماند، افزود: «میتواند چند روز باشد، اما میتواند خیلی سریع پیش برود.» ترامپ همچنین بار دیگر بر عزم خود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تاکید کرد. او پیشتر در همان روز به خبرنگاران گفته بود: «ما در مراحل پایانی پرونده ایران هستیم. خواهیم دید چه میشود. یا توافق خواهیم داشت یا کارهایی انجام میدهیم که کمی ناخوشایند خواهد بود؛ اما امیدواریم که این اتفاق نیفتد.»
در مقابل، سپاه پاسداران ایران درباره ازسرگیری حملات هشدار داده است. در بیانیهای آمده است: «اگر تجاوز علیه ایران تکرار شود، جنگ منطقهای وعدهدادهشده اینبار فراتر از منطقه گسترش خواهد یافت.»
ایران این هفته آخرین پیشنهاد خود را به آمریکا ارائه کرد. توصیفهای تهران نشان میدهد که این پیشنهاد تا حد زیادی همان شروطی را تکرار میکند که ترامپ پیش از این رد کرده بود؛ از جمله مطالبات برای کنترل تنگه هرمز، پرداخت غرامت خسارتهای جنگ، لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده و خروج نیروهای آمریکایی.
سفر نخستوزیر پاکستان به چین از ۲۳ تا ۲۶ مه
در همین حال، وزارت امور خارجه چین اعلام کرد شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، از روز شنبه تا سهشنبه برای انجام گفتگوهایی عازم پکن خواهد شد؛ هرچند مشخص نکرده است که آیا جنگ در ایران نیز مورد بحث قرار خواهد گرفت یا خیر. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، میزبان شریف خواهد بود. پاکستان و چین هر دو در پی میانجیگری در مناقشه خاورمیانه بودهاند.
گو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، روز پنجشنبه در یک نشست خبری گفت: «رهبران چین و پاکستان تبادل نظر عمیقی درباره روابط دوجانبه و مسائل مورد علاقه مشترک خواهند داشت.» سفر شریف همچنین مصادف با هفتاد و پنجمین سالگرد روابط دیپلماتیک میان دو کشور خواهد بود. سخنگوی وزارت خارجه چین در پکن به خبرنگاران گفت که در جریان این سفر، شی و لی چیانگ، نخستوزیر چین، با شریف دیدار و گفتگو خواهند کرد. گو افزود که چین با پاکستان همکاری خواهد کرد تا «سهم مثبتی در احیای زودهنگام صلح و ثبات در خاورمیانه داشته باشد.» وی تاکید کرد: «چین از پاکستان در ایفای نقش میانجیگرانه منصفانه و متوازن برای پیشبرد صلح و پایان دادن به جنگ حمایت میکند.»
پاکستان اکنون به عنوان میانجی اصلی میان آمریکا و ایران عمل میکند و ماه گذشته نیز میزبان گفتگوهای دو طرف بوده است. چین اما نقش کمسروصداتری دارد و تلاشهای خود را به برقراری تماسهای تلفنی و هماهنگی دیدارهای دیپلماتیک با مقامات کشورهای آسیبدیده خلیج محدود کرده است. ترامپ پس از گفتگوهای سطح بالای خود با شی در پکن در هفته گذشته، به شبکه فاکسنیوز گفت که رهبر چین برای کمک به بازگشایی تنگه هرمز اعلام آمادگی کرده است. همچنین وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، این ماه در تماس تلفنی با اسحاق دار، همتای پاکستانی خود، از اسلامآباد خواست تا تلاشهای میانجیگرانه خود را در خاورمیانه افزایش دهد.
عبور نفتکشهای چینی از تنگه
تنگه هرمز که پیش از جنگ یکپنجم محمولههای جهانی نفت و گاز طبیعی مایع را عبور میداد، از زمان آغاز جنگ تقریباً بسته شده و شدیدترین اختلال را در تاریخ تامین انرژی جهان رقم زده است. ایران روز چهارشنبه نقشهای منتشر کرد که یک «منطقه دریایی کنترلشده» در تنگه را نشان میداد و اعلام کرد که تردد در آن مستلزم دریافت مجوز از نهادی خواهد بود که برای کنترل این منطقه تشکیل شده است. تهران اعلام کرد هدفش بازگشایی تنگه به روی کشورهای دوستی است که شرایط آن را رعایت میکنند. این شرایط میتواند احتمالاً شامل دریافت هزینه برای دسترسی باشد؛ موضوعی که واشنگتن میگوید غیرقابل قبول خواهد بود.
دو ابرنفتکش چینی حامل حدود ۴ میلیون بشکه نفت روز چهارشنبه از تنگه خارج شدند. همزمان، یک نفتکش کره جنوبی با محموله ۲ میلیون بشکه نفت خام که در کویت بارگیری شده بود، با همکاری ایران در حال عبور از تنگه بود. نهاد ناظر بر کشتیرانی «لویدز لیست» اعلام کرد که دستکم ۵۴ کشتی در هفته گذشته از تنگه عبور کردهاند که این رقم حدود دو برابر هفته پیش از آن است. ایران تعداد کشتیهای عبوری در ۲۴ ساعت گذشته را ۲۶ فروند اعلام کرد که هنوز بخش کوچکی از تردد روزانه ۱۲۵ تا ۱۴۰ فروند کشتی در دوران پیش از جنگ است.
