دفتر رسانهای دولت فلسطین در غزه اعلام کرد از مجموع یکهزار و ۸۰۰ مسافری که از زمان بازگشایی محدود گذرگاه رفح در دوم فوریه قصد عبور در دو جهت را داشتهاند، تنها ۴۸۸ نفر تا روز سهشنبه موفق به عبور شدهاند. این نهاد میزان اجرای تعهدات از سوی اسرائیل را حدود ۲۷ درصد اعلام کرد.
بر اساس این گزارش، در این بازه زمانی ۲۷۵ نفر از غزه خارج و ۲۱۳ نفر وارد این منطقه شدهاند و ۲۶ مسافر نیز اجازه خروج به مقصد مصر را دریافت نکردهاند. گذرگاه رفح که از ماه مه ۲۰۲۴ بسته شده بود، دوم فوریه از سوی اسرائیل بهطور محدود و تحت شرایط سختگیرانه بازگشایی شد.
دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل در سرزمینهای اشغالی فلسطین پنجم فوریه اعلام کرد بازگشتکنندگان گزارش دادهاند پس از عبور از گذرگاه، توسط فلسطینیهای مسلح مورد حمایت ارتش اسرائیل که بهعنوان اعضای گروه موسوم به ابو شباب معرفی شدهاند، به یک ایست بازرسی نظامی اسرائیل منتقل شدهاند.
به گفته این دفتر، برخی افراد در آنجا دستبند و چشمبند زده شده، مورد بازرسی قرار گرفته، تهدید شده و اموال شخصیشان ضبط شده است.
همان روز، شبکه عمومی اسرائیل، کان گزارش داد مقامهای اسرائیلی به اعضای این گروه اجازه مشارکت در بازرسی فلسطینیهای در حال ورود و خروج از رفح را دادهاند.
روزنامه یدیعوت آحارونوت نیز یک روز بعد نوشت اسرائیل بهطور مخفیانه با پول، سلاح و حمایت میدانی از شبهنظامیان مسلح در غزه برای مقابله با حماس پشتیبانی میکند.
به نوشته این روزنامه، ارتش اسرائیل از این نیروها برای مأموریتهای تاکتیکی محدود، از جمله تعقیب و بازداشت و جستوجوی نیروهای حماس در تونلها یا میان آوار استفاده کرده است.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرد بازگشتکنندگان از الگویی از خشونت، بازجوییهای تحقیرآمیز و بازرسیهای بدنی مداخلهگرانه سخن گفتهاند که حریم خصوصی آنان را نقض کرده است. این دفتر افزود در برخی موارد افراد نیازمند از دریافت خدمات پزشکی یا دسترسی به سرویس بهداشتی محروم شدهاند.
برخی بازگشتکنندگان گفتهاند از آنان پرسیده شده آیا در ازای دریافت پول حاضرند همراه خانوادههای خود به مصر بازگردند و دیگر به غزه بازنگردند. گروهی دیگر نیز اعلام کردهاند که پیشنهاد همکاری اطلاعاتی با ارتش اسرائیل در برابر دریافت پول به آنان ارائه شده است.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل تأکید کرد مجموعه این گزارشها میتواند نشاندهنده نقض حقوق مربوط به امنیت شخصی، کرامت انسانی و مصونیت از رفتار ظالمانه یا تحقیرآمیز باشد و هشدار داد چنین اقداماتی ممکن است با هدف منصرف کردن فلسطینیها از اعمال حق بازگشت صورت گیرد.
اجیت سونگهای، رئیس دفتر حقوق بشر سازمان ملل در سرزمینهای اشغالی فلسطین، گفت: پس از دو سال ویرانی، توانایی آنان برای بازگشت امن و با کرامت به خانوادههایشان و آنچه از خانههایشان باقی مانده، حداقل مطلق است.
وی تأکید کرد جامعه بینالمللی مسئولیت دارد اطمینان حاصل کند تمامی اقدامات مرتبط با غزه با حقوق بینالملل و حقوق بشر سازگار باشد.
به گفته بازگشتکنندگان، روند عبور از رفح شامل پنج مرحله بخش مصر، دولت فلسطین، نمایندگان اتحادیه اروپا، یک گروه مسلح مورد حمایت اسرائیل و در نهایت نظامیان اسرائیلی است.
در واکنش به این گزارشها، دو سازمان حقوق بشری اسرائیلی عداله و گیشا اعلام کردند در نامهای فوری به یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، گالی بهاراو-میارا، دادستان کل و دادستانی نظامی خواستار توقف سیاست سوءاستفاده و محدودیتهای غیرقانونی علیه ساکنان غزه شدهاند. این سازمانها هشدار دادند این اقدامات میتواند به جابجایی اجباری منجر شود.
این نهادها اعلام کردند بسته بودن گذرگاه مانع خروج مجروحان و بیماران برای درمان شده و بازگشت هزاران فلسطینی را که غزه را ترک کرده یا در خارج سرگردان ماندهاند، متوقف کرده است. به گفته آنان، تمامی مسافران نیازمند تأیید امنیتی قبلی اسرائیل هستند و تنها شمار محدودی اجازه ورود یا خروج یافتهاند.
گزارشهای میدانی حاکی است با وجود ادعای توافق برای ورود روزانه حدود ۵۰ نفر، تنها شمار اندکی، عمدتاً زنان و کودکان اجازه بازگشت یافتهاند. برآوردهای فلسطینی در غزه نشان میدهد ۲۲ هزار مجروح و بیمار به دلیل فروپاشی بخش سلامت نیازمند خروج برای درمان هستند و حدود ۸۰ هزار نفر نیز برای بازگشت ثبتنام کردهاند.
در ویدئویی منتشرشده، فردی به نام عادل عمران گفت مسافران پس از توقف اتوبوس در منطقه موراج میان رفح و خانیونس، به نیروهای اسرائیلی تحویل داده شدند. در همان ویدئو، امانی عمران اظهار کرد نظامیان اسرائیلی مسافران را برای عکسبرداری و بازجویی درباره علت ترک و دلیل بازگشت فراخواندند.
در شهادتی دیگر، یک زن سالمند فلسطینی گفت پس از بازگشت از سفر درمانی به مصر، سه ساعت مورد بازجویی قرار گرفته و سپس به واحدی که به گفته او ضدترور معرفی شده بود و توسط غسان الدهینی، فرمانده گروه ابو شباب، هدایت میشد، تحویل داده شده است.
رسانههای مصری و اسرائیلی پیشتر گزارش داده بودند روزانه ۵۰ فلسطینی اجازه ورود به غزه خواهند داشت و شمار مشابهی برای درمان به مصر اعزام میشوند، اما این سازوکار تاکنون بهطور کامل اجرا نشده است.
پیش از حملات اسرائیل، صدها فلسطینی روزانه تحت سازوکاری که از سوی وزارت داخلی فلسطین در غزه و مقامهای مصری مدیریت میشد و بدون دخالت اسرائیل، در هر دو جهت از رفح عبور میکردند. بر اساس مرحله اول توافق آتشبس، اسرائیل موظف بود با اجرایی شدن آن در ۱۰ اکتبر، گذرگاه را بهطور کامل بازگشایی کند؛ اقدامی که هنوز محقق نشده است.
