اسناد تازه منتشرشده از مکاتبات خصوصی جفری اپستین، میلیاردر آمریکایی که در جریان رسیدگی قضایی به اتهام راهاندازی شبکه سوءاستفاده جنسی از دختران نوجوان در زندان جان باخت، نشان میدهد او در کنار فعالیتهای مالی، نقشی کلیدی بهعنوان مشاور و واسطه در حوزه سیاستهای جهانی انرژی و سرمایهگذاریهای راهبردی ایفا کرده است.
بر اساس اسنادی که ۳۰ ژانویه منتشر شد، نفوذ اپستین از ذخایر گاز طبیعی اسرائیل و اکتشاف منابع در بلندیهای اشغالی جولان تا پهپادهای خورشیدی و سازوکارهای مدیریتی غولهای انرژی مانند «بیپی» و «گلِنکور» امتداد داشته است.
رد پای اپستین در دنیای انرژی بهطور ویژه در بازار گاز طبیعی اسرائیل و پرونده بلندیهای اشغالی جولان دیده میشود. نام چهرههایی چون لئون بلک و لری سامرز، از مهرههای کلیدی شبکه مالی اپستین، در ارتباط با شرکت «جینی انرژی» مطرح شده است.
هیئت مشاوران جینی انرژی متشکل از چهرههای پرنفوذی چون دیک چنی معاون پیشین رئیسجمهور آمریکا، روپرت مرداک غول رسانهای، لری سامرز وزیر پیشین خزانهداری آمریکا، جیمز وولسی از رؤسای سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و بیل ریچاردسون وزیر پیشین انرژی آمریکا و فرماندار سابق نیومکزیکو است؛ ترکیبی که از آن بهعنوان نوعی «کابینه سایه» یاد میشود.
نکته قابل توجه آن است که شرکت وابسته به جینی انرژی با نام «آفک نفت و گاز»، تنها دارنده مجوز اکتشاف نفت در بلندیهای جولان است؛ مجوزی که در بحبوحه جنگ سوریه صادر شد و پس از بهرسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر جولان از سوی آمریکا در سال ۲۰۱۹، ارزش این شرکت بهطور چشمگیری افزایش یافت.
اسناد همچنین نشان میدهد همزمان با رأیگیری «قانون ششینسکی» در ۲۳ مارس ۲۰۱۱ در کنست اسرائیل ـ قانونی که افزایش مالیات بر صادرات گاز طبیعی را هدف قرار میداد ـ هماهنگیهایی برای دیدار اپستین با جس استیلی مدیرعامل بارکلیز، یاکوب فرنکل اقتصاددان اسرائیلی و بنیامین نتانیاهو نخستوزیر وقت اسرائیل انجام شده بود. در یکی از ایمیلها، استیلی از «هماهنگی یک دیدار با نخستوزیر نتانیاهو، با وجود همه دشواریها» خبر میدهد.
مکاتبات منتشرشده همچنین از دیدارهای مکرر اپستین با بیل ریچاردسون و لری سامرز و گفتوگوهای آنان درباره سرمایهگذاریها حکایت دارد؛ دیدارهایی که در سالهای ۲۰۱۳، ۲۰۱۵، ۲۰۱۶ و ۲۰۱۸ بارها تکرار شده است.
مکاتبات با ایهود باراک
در اوت ۲۰۱۳، مکاتبات میان اپستین و ایهود باراک نخستوزیر پیشین اسرائیل، بر بازار گاز طبیعی این کشور متمرکز است. اپستین در این پیامها نسبت به احتمال صدور دستور موقت از سوی رئیس وقت دیوان عالی اسرائیل برای ممنوعیت صادرات گاز هشدار میدهد.
در ادامه، اپستین با اشاره به تردید یک شرکت انرژی آمریکایی نسبت به موفقیت سرمایهگذاری در اسرائیل، ریسکهای این بازار را برجسته میکند و باراک نیز در پاسخ مینویسد: احتمالاً حق با شماست. من به نحوی آن را بررسی خواهم کرد.
ایمیلها نشان میدهد اپستین تنها یک سرمایهگذار نبوده، بلکه نقش «فیلتر» و مشاور کلیدی را نیز ایفا میکرده است. در اکتبر ۲۰۱۴، باراک برای فروش شرکت انرژی «گادکو» متعلق به جک گرینبرگ از اپستین مشاوره میگیرد. اپستین در پاسخ به درخواست باراک برای ارزیابی مواد فروش این شرکت، بهشدت هشدار میدهد و مینویسد: این کاملاً مزخرف است؛ نباید طوری به نظر برسد که زباله میفروشی یا در حال کلاهبرداری هستی.
پس از این هشدار، باراک اعلام میکند پروژه را «بهنرمی متوقف کرده» و میافزاید فرصت کافی برای درس گرفتن از اشتباهات خود ندارد. این در حالی است که در خلاصه مدیریتی گادکو، از وجود ۴۱۶ میلیون بشکه نفت و ۶.۸ تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی در داکوتای شمالی، کلرادو و وایومینگ سخن گفته شده است.
پهپادهای خورشیدی و LNG
علاقه اپستین به انرژی تنها به سوختهای فسیلی محدود نبوده و فناوریهای نوین را نیز دربر میگرفته است. دو روز پس از پاسخ منفی درباره گادکو، ایهود باراک در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۴ پیشنهاد سرمایهگذاری در شرکت لایت اند استرانگ، فعال در حوزه پهپادهای خورشیدی را با اپستین مطرح میکند.
باراک اعلام میکند قصد دارد بهعنوان رئیس هیئتمدیره وارد این پروژه شود و یک میلیون دلار سرمایهگذاری را بر مبنای ارزشگذاری ۱۳ میلیون دلاری شرکت انجام دهد؛ پیشنهادی که نشاندهنده تداوم نقش اپستین بهعنوان مشاور و حلقه اتصال میان سرمایه، فناوری و سیاست در حوزه انرژی است.
اسناد تازه منتشرشده نشان میدهد جفری اپستین پس از بررسی صورتهای مالی یک شرکت انرژی، به دلیل نبود جریان نقدی، به ایهود باراک بهصراحت توصیه کرده است که از سرمایهگذاری در آن دور بماند. بر اساس این اسناد، اپستین پس از ارزیابی وضعیت مالی شرکت مورد نظر، با لحنی تند به باراک هشدار میدهد که این پروژه فاقد جریان نقدی بوده و ورود به آن پرریسک است. این مکاتبات بخشی از مجموعه اسنادی است که از نقش فعال اپستین در ارزیابی و جهتدهی به سرمایهگذاریهای انرژی پرده برمیدارد.
در همین اسناد آمده است که در سال ۲۰۱۲ یک ارائه «بسیار محرمانه» نیز برای اپستین ارسال شده بود. این ارائه ۲۶ صفحهای به پروژهای برای سرمایهگذاری ۱۰۰۰ مگاواتی در حوزه انرژی خورشیدی در شیلی اختصاص داشت و شامل جزئیاتی درباره حجم سرمایهگذاری، هزینهها، ترکیب هیئتمدیره و برآوردهای سودآوری بود.
همچنین در این مجموعه اسناد، گفتوگوهایی درباره توسعه پایانههای کوچک گاز طبیعی مایع LNG) ) در نروژ و قزاقستان دیده میشود. در مکاتبات انجامشده با «موریتس اسکاوگن» تاجر نروژی و مدیرعامل شرکت Norgas Carriers، بر اهمیت مفهوم ( LNG کوچک) برای کاربردهای در مقیاس کوچک تأکید شده و نمونههایی از طرحهای ارائهشده از سوی قزاقستان بررسی شده است. در این مکاتبات، آفریقا نیز بهعنوان منطقهای مناسب برای سرمایهگذاری معرفی میشود.
جستوجوی مسیر شغلی توسط ماندلسون
در میان نامهایی که بهطور مکرر در مکاتبات اپستین دیده میشود، نام «پیتر ماندلسون» سفیر پیشین بریتانیا در واشنگتن برجسته است. ماندلسون که در دولتهای حزب کارگر بریتانیا مسئولیتهایی چون وزارت تجارت و صنعت، وزارت ایرلند شمالی و وزارت بازرگانی را بر عهده داشته، از جمله افرادی است که برای دریافت مشاوره شغلی و تعیین مسیر حرفهای خود به اپستین رجوع کرده است.
در اسناد موجود، اپستین که ماندلسون را با نام «پتی» خطاب میکند، پیشنهادهایی را برای تصدی مناصب مختلف به او ارائه میدهد. ماندلسون در ایمیلی به تاریخ ۲۱ مه ۲۰۱۰ از اپستین میپرسد آیا شرکت معدنی «اکساستراتا» را میشناسد و اشاره میکند که این شرکت ممکن است به دنبال یک رئیس هیئتمدیره باشد. او در پیام بعدی خود اعلام میکند که پاسخی از سوی مسئولان شرکت دریافت نکرده است.
در ایمیلی دیگر به تاریخ ۲۰ ژوئن ۲۰۱۰، اپستین به ماندلسون پیشنهاد میدهد نقش مشاور در شرکت BP را بپذیرد و تأکید میکند که این شرکت پس از بحران نشت نفت در سال ۲۰۱۰، به حضور چهرهای قابل اعتماد از بیرون نیاز دارد. اپستین مینویسد BP باید یک کمیته تحقیق مستقل تشکیل دهد و ماندلسون ریاست آن را بر عهده بگیرد.
پس از واکنش منفی ماندلسون، اپستین در همان روز پاسخ میدهد که در پی یافتن راهی برای عبور از محدودیتهای فوری استخدام اوست. در ادامه، ماندلسون در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۰ از طریق اپستین با «ایوان گلاسنبرگ» مدیرعامل غول انرژی و معدن «گلنکور» تماس برقرار میکند.
بر اساس این مکاتبات، ماندلسون تمایل خود را برای پیوستن به هیئتمدیره گلنکور در آستانه عرضه اولیه سهام این شرکت (IPO) اعلام کرده و تأکید میکند دانش او در حوزه سیاست، دولت و روندهای مقرراتی میتواند برای چنین شرکتی حیاتی باشد. او با اشاره به سابقه مدیریت عملیات تجاری اروپا، خواستار نقشی راهبردی در این شرکت بزرگ انرژی و معدن میشود.
این اسناد نشان میدهد پرونده اپستین تنها به جرایم فردی محدود نبوده، بلکه شبکهای پیچیده و فراملی را دربر میگیرد که به سیاستگذاری انرژی جهانی، مجوزهای نفتی فرامرزی و سرمایهگذاریهای فناورانه راهبردی پیوند خورده و ابعاد اطلاعاتی قابل توجهی دارد.
