هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، روز ۲۱ سپتامبر در پنل «روابط ترکیه و آمریکا در آستانه صدمین سال» که از سوی مرکز ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه در نیویورک برگزار شد، درباره ائتلاف دفاع مکه، تحولات منطقه و روابط آنکارا و واشنگتن سخن گفت.
فیدان در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا حملات حوثیهای یمن به عربستان سعودی اولین آزمون پیمان مکه بوده و این توافق در این آزمون چگونه عمل کرده است، مقایسه عملکرد این پیمان تازهتأسیس با بحران دهساله یمن را ناعادلانه دانست.
وزیر امور خارجه ترکیه در پاسخ به این پرسش به جیمز جفری، سفیر پیشین آمریکا در ترکیه که در میان حاضران بود، اشاره کرد و از او پرسید چه زمانی به ارتش پیوسته است. جفری پاسخ داد که حدود ۵۰ سال پیش بوده است. فیدان سپس پرسید در این مدت چند بار شاهد فعال شدن ماده پنج پیمان ناتو درباره دفاع جمعی بوده است.
برخی از حاضران در پاسخ به پرسش فیدان گفتند که ماده پنج ناتو تاکنون فقط یک بار به اجرا گذاشته شده است.
فیدان در ادامه گفت: این اصلاً منصفانه نیست. هیچکس ناتو را به ببر کاغذی بودن متهم نمیکند، اما وقتی صحبت از یک ائتلاف دفاعی تازهتأسیس میشود، به یک بحران ۱۰ ساله، یعنی بحران یمن، اشاره میکنند و میگویند: ببینید، کار نمیکند.
وی افزود که این همکاری تازه آغاز شده است؛ سخنان او با تشویق حاضران روبهرو شد.
ائتلاف دفاع مکه با مشارکت ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان و در چارچوب تلاش آنکارا برای افزایش مسئولیت کشورهای منطقه در زمینه تأمین امنیت شکل گرفته است.
فیدان گفت ترکیه پنج یا شش سال است که ایجاد چنین سازوکاری را مدنظر داشته، اما متقاعد کردن دیگر کشورها برای پیوستن به آن زمان برده است.
وی افزود این توافق بر این اصل استوار است که کشورهای منطقه باید مسئولیت بیشتری در قبال امنیت، حاکمیت و تمامیت ارضی خود بر عهده بگیرند.
فیدان گفت کشورهای منطقه به این اصل مورد تأکید ترکیه رسیدهاند که روابط منطقهای نباید بر سلطه یا تسلیم استوار باشد، بلکه باید بر پایه همکاری شکل بگیرد.
وزیر امور خارجه ترکیه ائتلاف دفاع مکه را نقطه آغاز افزایش مالکیت منطقهای توصیف کرد و گفت کمبود اعتماد میان کشورهای منطقه به بروز درگیریها، مداخله خارجی و ورود کشورها به مناقشاتی مرتبط با دستورکار دیگران کمک کرده است.
به گفته فیدان، سه کشور برای توسعه این مکانیسم یک نقشه راه دارند و پس از نهادینه شدن ساختار آن، امکان دعوت از دیگر کشورهایی که خواهان پیوستن به این توافق هستند، وجود خواهد داشت.
وی گفت: ایده ما این است که پس از نهادینه کردن آن، دعوت از دیگر کشورها برای پیوستن همچنان باز بماند.
فیدان گفت ترکیه و آمریکا در منطقه، بهویژه درباره سوریه و عراق، هدف مشترکی دارند و خواهان کشورهایی مستقل و باثبات هستند که بتوانند امنیت و رفاه مردم خود را تأمین کنند.
وی گفت آنکارا به دنبال تقویت نهادهای ملی و جلوگیری از فعالیت گروههای تروریستی است و افزود سوریهای عاری از تروریسم که تمامیت ارضی آن حفظ شده باشد، پیشرفت قابلتوجهی برای امنیت و رفاه منطقهای خواهد بود.
فیدان همچنین جنگ آمریکا با ایران، درگیری در یمن و آنچه سیاستها و اقدامات بیثباتکننده اسرائیل در سراسر منطقه توصیف کرد را تهدیدهایی بههمپیوسته دانست که مانع پیشبرد دیپلماسی میشوند.
وی گفت: این تهدیدها یکدیگر را تقویت میکنند و مانع دیپلماسی میشوند
فیدان افزود مقابله با این تهدیدها مستلزم مسئولیتپذیری منطقهای و همکاری نزدیک با واشنگتن است.
وزیر امور خارجه ترکیه گفت: از آمریکا انتظار داریم از نفوذ خود بر اسرائیل بیشتر استفاده کند تا به سیاستهایی که صلح و ثبات منطقهای و جهانی را تضعیف میکنند، پایان داده شود.
فیدان همچنین گفت غزه همچنان یکی از آزمونهای اصلی تلاشها برای ایجاد امنیت، همکاری و رفاه در منطقه است و ترکیه از تلاشهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای پایان دادن به بحران غزه حمایت میکند.
وزیر امور خارجه ترکیه در ادامه به روابط آنکارا و واشنگتن پرداخت و گفت همزمان با نزدیک شدن روابط دیپلماتیک دو کشور به صدمین سال خود، شتاب تازهای در مناسبات دو طرف شکل گرفته است.
وی گفت روابط ترکیه و آمریکا با وجود اختلافات، بحرانها و تحولات چشمگیر در نظام بینالمللی، تابآوری خود را حفظ کرده است و دو کشور باید از شتاب کنونی برای دستیابی به نتایج ملموس و نهادینه کردن همکاریهای دوجانبه استفاده کنند.
فیدان درباره همکاریهای دفاعی دو کشور نیز گفت رهبران سیاسی در آنکارا و واشنگتن برای حل مسائل باقیمانده، از جمله محدودیتهایی که بر همکاری دفاعی دوجانبه تأثیر گذاشتهاند، اراده نشان دادهاند.
وی افزود تلاشها برای بازگشت ترکیه به برنامه جنگندههای اف-۳۵ و حل موضوع مربوط به قانون کاتسا همچنان ادامه دارد، هرچند این روند بیش از آنچه انتظار میرفت طول کشیده است.
