مقامات سودان در مراسمی رسمی در شهر پورت‌سودان، از مجموعه‌ای شامل تندیس‌های اساطیری، گلدان‌های مزین و طلسم‌های باستانی اسکاراب (سرگین‌غلتان) رونمایی کردند. این مراسم به مناسبت بازپس‌گیری بیش از ۵۷۰ قطعه اثر تاریخی برگزار شد که در جریان جنگ داخلی و فرسایشی این کشور از موزه ملی خارطوم به یغما رفته بود.

این آثار عتیقه که روز سه‌شنبه تحت تدابیر شدید امنیتی به نمایش درآمدند، پس از ماه‌ها تحقیقات پلیسی و اطلاعاتی کشف و به پایتخت اداری فعلی منتقل شده‌اند. موزه ملی خارطوم که غنی‌ترین گنجینه باستان‌شناسی سودان را در خود جای داده بود، در روزهای نخستین نبرد و پس از تصرف پایتخت توسط شبه‌نظامیان نیروهای پشتیبانی سریع (RSF)، هدف غارت گسترده و تخریب ساختاری قرار گرفت.

تصاویر ماهواره‌ای در آن مقطع، خروج کامیون‌های حامل آثار باستانی به سمت غرب و منطقه دارفور (تحت کنترل کامل RSF) را ثبت کرده بودند. مقامات سودانی طی این مدت برای ردیابی اموال فرهنگی مسروقه با یونسکو و اینترپل همکاری کرده‌اند، هرچند جزئیات عملیاتی نحوه استرداد این آثار هنوز فاش نشده است.

تعیین پاداش نقدی برای تحویل آثار تاریخی

احمد جنید، نماینده یونسکو در سودان، با تأکید بر ضرورت مقابله بین‌المللی با قاچاق غیرقانونی اموال فرهنگی، اظهار داشت: میراث تاریخی سودان تنها یک دارایی ملی نیست، بلکه میراثی جهانی محسوب می‌شود. جبرئیل ابراهیم، وزیر دارایی سودان نیز در این مراسم خاطرنشان کرد: این اشیا شناسنامه ملت و تاریخ ما هستند؛ غارتگران با سرقت این آثار، در پی امحای هویت ملی ما بودند.

در همین راستا، خالد الایسر، وزیر اطلاع‌رسانی و فرهنگ سودان، از اختصاص "پاداش مالی" (بدون اعلام رقم دقیق) برای افرادی خبر داد که باقی‌مانده آثار باستانی را به مراجع قانونی تحویل دهند.

مفقود ماندن گنجینه ۸ هزار ساله

طبق برآورد مقامات، اشیای بازپس‌گیری‌شده تنها ۳۰ درصد از مجموع آثار غارت‌شده موزه ملی را شامل می‌شود. محتویات "اتاق طلا" که ارزشمندترین بخش موزه به شمار می‌رفت، همچنان مفقود است. این مجموعه شامل مسکوکات و جواهرات طلای ۲۴ عیار با قدمتی نزدیک به ۸ هزار سال است.

در حال حاضر از موزه ملی خارطوم که در دهه ۱۹۵۰ بنا شده، جز بنایی آسیب‌دیده چیزی باقی نمانده است. غارتگران تمامی اشیای منقول را خارج کرده و تنها قطعات بسیار سنگین، از جمله تندیس عظیم گرانیتی "تاراکا" (فرعون پادشاهی کوش و مصر در قرن هفتم پیش از میلاد)، را رها کرده‌اند.

بر اساس تخمین سازمان ملی آثار باستانی سودان، غارت موزه‌های این کشور از جمله کاخ سلطان علی دینار در دارفور، در مجموع خسارتی بالغ بر ۱۱۰ میلیون دلار به میراث فرهنگی این کشور وارد کرده است.