ایالات متحده و ایران بامداد روز، چهارشنبه هشتم آوریل در اقدامی برای جلوگیری از گسترش جنگ، بر سر یک آتشبس دو هفتهای به توافق رسیدند. این توافق در شرایطی حاصل شد که تهدید به تشدید جنگ از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مطرح شده بود و دو طرف همچنان درباره مسیر پایان جنگ اختلاف دارند.
آمریکا درباره آتشبس چه میگوید؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه این توافق را «یک پیروزی کامل و تمامعیار» برای واشنگتن توصیف کرد.
بر اساس اعلام واشنگتن، آمریکا حملات خود به ایران را به مدت دو هفته متوقف میکند و در مقابل، تهران تنگه هرمز را که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان است، بهطور موقت بازگشایی خواهد کرد.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت ایران با بازگشایی کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز موافقت کرده است.
وی افزود ایالات متحده برای مدیریت تراکم ترافیک در این گذرگاه راهبردی کمک خواهد کرد. ترامپ همچنین اعلام کرد این توافق پس از گفتوگو با رهبران پاکستان حاصل شده و اسلامآباد نقش مهمی در میانجیگری جنگی که از ۲۸ فوریه میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شده، ایفا کرده است.
رئیسجمهور آمریکا همچنین گفت اورانیوم غنیشده ایران در چارچوب این آتشبس بهطور کامل تحت کنترل قرار خواهد گرفت.
ترامپ پیشتر با طرح این ادعا که ایران به دنبال ساخت سلاح هستهای است، جنگ را توجیه کرده بود؛ ادعایی که از سوی نهاد ناظر هستهای سازمان ملل تأیید نشده و تهران نیز آن را رد کرده است.
در طرح قبلی آمریکا برای پایان درگیریها که ایران با آن موافقت نکرد، توقف غنیسازی، محدودیت برنامه موشکی و قطع حمایت از گروههای نیابتی مطرح شده بود، اما این شروط در توافق اخیر بهطور مشخص ذکر نشدهاند.
ترامپ همچنین در مواضع خود درباره پایان جنگ نوسان داشته و پیشتر «تسلیم بیقید و شرط» ایران را تنها راه پایان درگیریها عنوان کرده بود.
ترامپ می گوید چین ایران را به مذاکره کشاند
ترامپ گفت معتقد است چین در ترغیب ایران برای پذیرش آتشبس و ورود به مذاکرات نقش داشته است.
وی در یک مصاحبه در پاسخ به این پرسش که آیا پکن در این روند نقش داشته، گفت: شنیدهام، بله نقش داشته است.
ایران چه میگوید؟
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تأیید کرد که تهران اجازه عبور ایمن از تنگه هرمز را به مدت دو هفته خواهد داد؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
ایران یک طرح ۱۰ مادهای برای پایان دادن به جنگ ارائه کرده است که ترامپ آن را قابل اجرا توصیف کرده است.
بر اساس بیانیه منتشرشده از سوی ایران، این طرح شامل ادامه کنترل ایران بر تنگه هرمز، پذیرش غنیسازی و لغو تمامی تحریمهای اولیه و ثانویه است.
شورای عالی امنیت ملی ایران این توافق را پیروزی بر آمریکا توصیف کرده و اعلام کرده است که ترامپ شرایط ایران برای پایان درگیریها را پذیرفته است.
در حالی که موضوع غنیسازی در نسخه انگلیسی بیانیه ایران که برای سازمان ملل منتشر شد ذکر نشده بود، در نسخه فارسی منتشرشده در رسانههای دولتی به آن اشاره شده است.
از دیگر مطالبات ایران میتوان به خروج نیروهای نظامی آمریکا از خاورمیانه، توقف حملات به ایران و متحدانش، آزادسازی داراییهای مسدودشده و تصویب قطعنامهای در شورای امنیت برای الزامآور شدن توافق اشاره کرد.
اسرائیل با چه چیزی موافقت کرده است؟
اسرائیل اعلام کرد از تصمیم آمریکا برای توقف حملات به ایران حمایت میکند، اما تأکید کرد این آتشبس شامل لبنان نمیشود.
اسرائیل از زمان آغاز حملات حزبالله در ماه مارس، این گروه را هدف قرار داده است.
به گفته مقامهای لبنانی، حملات متقابل اسرائیل به کشته شدن بیش از ۱۵۰۰ نفر منجر شده است.
این موضع با اظهارات پیشین شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، که گفته بود توافق شامل همه مناطق از جمله لبنان میشود، در تناقض است.
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد در حملهای از سوی اسرائیل به شهر صیدا، هشت نفر کشته شدند.
به صدا درآمدن آژیرها در بحرین
بحرین صبح چهارشنبه، ساعاتی پس از اعلام آتشبس، آژیرهای هشدار موشکی را فعال کرد. وزارت کشور بحرین این موضوع را تأیید کرد، اما زمان دقیق آغاز آتشبس مشخص نشده است.
گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس حاکی است که پس از اعلام توافق، ایران موشکهایی به سوی کشورهای عربی خلیج و اسرائیل شلیک کرده است.
دیدار دبیرکل ناتو با ترامپ
مارک روته، دبیرکل ناتو، قرار است روز چهارشنبه در واشنگتن با ترامپ دیدار کند.
یک مقام ناتو اعلام کرد در این دیدار تحولات جاری امنیتی از جمله در ارتباط با ایران و همچنین جنگ روسیه علیه اوکراین مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
گام بعدی چیست؟
شهباز شریف اعلام کرد آتشبس بلافاصله اجرایی میشود و اسلامآباد میزبان مذاکرات میان هیئتهای دو کشور خواهد بود که از روز جمعه آغاز میشود.
وی هدف این مذاکرات را دستیابی به یک «توافق نهایی» عنوان کرد.
ایران نیز اعلام کرده است که دو هفته را به این مذاکرات اختصاص خواهد داد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت آمریکا در حال بررسی برگزاری این مذاکرات در پاکستان است، اما برنامهها هنوز نهایی نشدهاند.
واکنش بازار و تلفات جنگ
پس از اعلام بازگشایی تنگه هرمز، قیمت نفت در بازارهای جهانی کاهش یافت؛ در حالی که در هفتههای اخیر عرضه انرژی به دلیل بسته شدن این گذرگاه تحت فشار قرار گرفته بود.
بازگشایی تنگه میتواند بهطور موقت به کشورهای وابسته به واردات نفت کمک کند.
این جنگ که اکنون وارد ششمین هفته خود شده، بنا بر آمار منابع دولتی و گروههای حقوق بشری، بیش از ۵۰۰۰ کشته در نزدیک به دوازده کشور برجای گذاشته است.
