دادگاه کیفری دمشق در حال آمادهسازی برای برگزاری محاکمههای علنی شماری از مقامات و افراد مرتبط با رژیم بشار اسد در سوریه است.
به گفته یک مقام وزارت دادگستری این کشور، این محاکمهها از روز یکشنبه آغاز خواهد شد و اولین پرونده به عاطف نجیب، رئیس سابق اداره امنیت سیاسی در درعا اختصاص دارد؛ فردی که در ژانویه سال گذشته بازداشت شده بود.
این مقام که به شرط ناشناس ماندن با خبرگزاری فرانسه گفتوگو کرده، اعلام کرد که اولین جلسات محاکمه برای چهرههای نمادین رژیم اسد در سوریه از روز یکشنبه آغاز خواهد شد.
نجیب که از بستگان بشار اسد نیز به شمار میرود، متهم است که سرکوب اعتراضات در استان درعا مهد خیزش سال ۲۰۱۱ سوریه را سازماندهی کرده است. این اعتراضات نقطه آغاز درگیریهایی بود که به جنگ داخلی طولانیمدت در این کشور انجامید.
به گفته مقام وزارت دادگستری، پس از آن محاکمه وسیم اسد، یکی دیگر از بستگان بشار و همچنین امجد یوسف، مظنون اصلی یک کشتار در سال ۲۰۱۳ که بهتازگی بازداشت شده، برگزار خواهد شد. همچنین خلبانانی که در بمباران شهرها و مناطق سوریه مشارکت داشتند نیز در این روند قضایی محاکمه میشوند.
جنگ داخلی سوریه که با سرکوب اعتراضات حامیان دموکراسی آغاز شد، به درگیریای ۱۳ ساله تبدیل شد که بیش از نیم میلیون کشته بر جای گذاشت.
روند عدالت
در طول این جنگ، نیروهای تحت فرمان بشار اسد مناطق تحت کنترل مخالفان را هدف حملات گسترده با استفاده از حملات هوایی و بمبهای بشکهای قرار دادند. همزمان، دهها هزار نفر ناپدید شدند و شماری از آنان به سیستم زندانهای این کشور منتقل شدند.
از دسامبر ۲۰۲۴، مقامات جدید سوریه بارها از بازداشت مسئولان سابق خبر داده و بر اجرای عدالت و پاسخگویی در قبال موارد نقض حقوق بشر در دوران رژیم اشد تأکید کردهاند.
مظهر الویس، وزیر دادگستری سوریه، روز جمعه در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که دادگاه کیفری دمشق برای لحظهای که مردم مدتها در انتظار آن بودهاند یعنی آغاز محاکمههای علنی، آماده است و این روند را «بخشی از فرآیند عدالت انتقالی» توصیف کرد.
گروههای حقوق بشری، فعالان و جامعه بینالمللی نیز بارها بر اهمیت اجرای عدالت انتقالی در سوریه تأکید کردهاند.
جنبش اعتراضی علیه رژیم بشار اسد در سوریه در ۱۵ مارس ۲۰۱۱ در شهر درعا آغاز شد؛ زمانی که ۱۵ دانشآموز به دلیل نوشتن شعارهای ضدحکومتی بر دیوارهای شهر بازداشت شدند.
به گفته ساکنان، این دانشآموزان تحت شکنجه قرار گرفتند و همین موضوع به شکلگیری اعتراضاتی برای آزادی آنان انجامید؛ اعتراضاتی که در نهایت به خشونت کشیده شد.
عاطف نجیب که مسئول سرکوب این اعتراضات دانسته میشود، اندکی بعد از سمت خود برکنار شد و نام او در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده قرار گرفت.
وسیم اسد نیز در ژوئن گذشته بازداشت شد. وزارت خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۳ او را تحریم کرده و اعلام کرده بود که وی یک واحد شبهنظامی را رهبری کرده و یکی از چهرههای کلیدی در شبکه قاچاق مواد مخدر در منطقه بوده است.
