ایالات متحده آمریکا، روز شنبه سوم ژانویه اعلام کرد که در جریان عملیاتی نظامی، کاراکاس، پایتخت ونزوئلا و برخی مناطق راهبردی این کشور را هدف حملات هوایی قرار داده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» این عملیات را در مقیاس بزرگ توصیف کرد و گفت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، و همسرش سیلیا فلورس در جریان این عملیات بازداشت و از کشور خارج شدهاند.
ترامپ افزود: ما کشور را اداره خواهیم کرد تا زمانی که بتوانیم یک انتقال امن، مناسب و سنجیده انجام دهیم.
وی همچنین گفت مادورو و همسرش در نظام قضایی ایالات متحده تحت پیگرد قرار خواهند گرفت.
دولت ونزوئلا آمریکا را به حمله به تأسیسات غیرنظامی و نظامی در چندین ایالت متهم کرد و وضعیت اضطراری ملی اعلام شد.
این تحولات پس از ماهها تنش میان واشنگتن و کاراکاس رخ داد؛ آمریکا مادورو را به دست داشتن در قاچاق مواد مخدر متهم کرده بود. مادورو این اتهام را رد کرده و پیشتر آمادگی خود را برای گفتوگو اعلام کرده بود.
ترکیه
وزارت امور خارجه ترکیه روز شنبه در بیانیهای رسمی اعلام کرد آنکارا برای ثبات در ونزوئلا و صلح و رفاه مردم این کشور اهمیت قائل است. در این بیانیه آمده است که برای جلوگیری از آنکه وضعیت کنونی به پیامدهای نامطلوب برای امنیت منطقهای و بینالمللی منجر شود، از همه طرفها میخواهیم با خویشتنداری عمل کنند.
در این بیانیه تأکید شده است که ترکیه تحولات ونزوئلا را از نزدیک دنبال میکند و آمادگی دارد در چارچوب حقوق بینالملل به حل بحران کمک کند. همچنین آمده است: در این روند، سفارت ما در کاراکاس ارتباط و هماهنگی لازم با شهروندانمان در این کشور را بدون وقفه ادامه میدهد.
ایالات متحده / واکنش داخلی
زهران ممدانی، شهردار نیویورک، روز شنبه اعلام کرد که پس از بازداشت نیکلاس مادورو و همسرش، مستقیماً با دونالد ترامپ تماس گرفته و مخالفت خود را با آنچه تلاش برای «تغییر رژیم» در ونزوئلا خواند، اعلام کرده است.
وی در نشست خبری گفت: با رئیسجمهور تماس گرفتم و مستقیماً با او صحبت کردم تا مخالفت خود را با این اقدام اعلام کنم.
ممدانی گفت مخالفت او با تلاش برای «تغییر رژیم» و اقداماتی است که به باور وی ناقض قوانین فدرال و حقوق بینالملل است.
وی پیشتر در شبکه اجتماعی ایکس عملیات آمریکا را «اقدام جنگی» و «تلاش آشکار برای تغییر رژیم» توصیف کرده و نوشته بود: حمله یکجانبه به یک کشور مستقل، اقدام جنگی و نقض قوانین فدرال و حقوق بینالملل است.
چین
چین حملات آمریکا و بازداشت نیکلاس مادورو را بهشدت محکوم کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه چین گفت: چین از استفاده آشکار از زور از سوی آمریکا علیه یک کشور مستقل و اقدام علیه رئیسجمهور آن عمیقاً شوکه شده و آن را بهشدت محکوم میکند.
وی افزود: این اقدامات هژمونیک آمریکا بهشدت حقوق بینالملل و حاکمیت ونزوئلا را نقض میکند و صلح و امنیت آمریکای لاتین و منطقه کارائیب را تهدید میکند.
چین از واشنگتن خواست به منشور سازمان ملل پایبند باشد. همزمان، وزارت امور خارجه چین و سفارت این کشور در ونزوئلا به شهروندان چینی توصیه کردند فعلاً از سفر به ونزوئلا خودداری کنند.
روسیه
وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد مسکو به حمایت خود از دولت ونزوئلا تأکید میکند. این وزارتخانه گفت سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، پس از تماس تلفنی با دلسی رودریگز، معاون رئیسجمهور ونزوئلا، همبستگی قاطع روسیه با مردم ونزوئلا در برابر «تجاوز مسلحانه» را ابراز کرده است.
روسیه همچنین گزارشها درباره حضور رودریگز در خاک این کشور را نادرست خواند.
ایران
وزارت امور خارجه ایران حمله آمریکا به ونزوئلا را «نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی» این کشور دانست. در بیانیه این وزارتخانه آمده است: حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا نقض آشکار اصول بنیادین منشور ملل متحد و قواعد اساسی حقوق بینالملل، بهویژه بند ۴ ماده ۲ منشور مبنی بر ممنوعیت توسل به زور و مصداق کامل عمل تجاوزکارانه است که باید فوراً از سوی سازمان ملل متحد و همه دولتهایی که دغدغه حاکمیت قانون، صلح و امنیت بینالمللی دارند، صریحاً محکوم شود.
ایران همچنین بر «حق ذاتی» ونزوئلا برای دفاع از حاکمیت و حق تعیین سرنوشت تأکید کرده است.
کلمبیا
سفارت آمریکا در بوگوتا به شهروندان آمریکایی هشدار داد به ونزوئلا سفر نکنند و از اتباع حاضر در این کشور خواست در محل خود بمانند. در این هشدار آمده است که ونزوئلا در بالاترین سطح هشدار سفر آمریکا (سطح ۴: سفر نکنید) قرار دارد.
سفارت آمریکا همچنین اعلام کرد این کشور از سال ۲۰۱۹ خدمات کنسولی در ونزوئلا ارائه نمیدهد و توان کمک اضطراری به شهروندان آمریکایی را ندارد.
بلاروس
ناتالیا ایسمونت، سخنگوی ریاستجمهوری بلاروس، اعلام کرد الکساندر لوکاشنکو حمله آمریکا به ونزوئلا را بهطور قاطع محکوم کرده است.
وزارت امور خارجه بلاروس نیز این اقدام را تهدیدی مستقیم برای صلح و امنیت بینالمللی دانست و خواستار برگزاری نشست فوری شورای امنیت سازمان ملل شد.
فرانسه
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، اعلام کرد گذار سیاسی در ونزوئلا باید مسالمتآمیز، دموکراتیک و مطابق اراده مردم ونزوئلا باشد. او در عین حال دولت مادورو را به نقض آزادیهای بنیادین متهم کرد و گفت فرانسه تحولات را با شرکای منطقهای خود دنبال میکند و بر امنیت اتباع فرانسوی نظارت دارد.
اسرائیل
گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ «رهبر جهان آزاد» است.
او گفت اسرائیل در کنار مردم رنجدیده ونزوئلا ایستاده و از سرنگونی مادورو استقبال میکند. ساعر همچنین ابراز امیدواری کرد روابط دوستانهای میان اسرائیل و ونزوئلا شکل بگیرد و نوشت: اسرائیل از برکناری دیکتاتوری که رهبری شبکهای از مواد مخدر و ترور را بر عهده داشت، استقبال میکند و امیدوار است دموکراسی به کشور بازگردد و روابط دوستانهای بین دو کشور برقرار شود.
او پیشتر از اعطای جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵ به ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، استقبال کرده بود.
اوکراین
آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، اعلام کرد کشورش دولت نیکلاس مادورو را مشروع نمیداند. وی گفت اوکراین از تحولاتی حمایت میکند که به گفته وی منافع مردم ونزوئلا را در اولویت قرار دهد و افزود مردم این کشور حق زندگی آزاد، امن و شایسته کرامت انسانی دارند.
سیبیها با بیان اینکه اوکراین همیشه از حق ملتها برای زندگی عاری از دیکتاتوری، ظلم و نقض حقوق بشر دفاع میکند، ادعا کرد که دولت مادورو از هر نظر این اصول را نقض میکند.
اتحادیه اروپا
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، خواستار خویشتنداری شد و گفت: در همه شرایط باید به اصول حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل احترام گذاشته شود.
وی اعلام کرد اتحادیه اروپا تحولات ونزوئلا را از نزدیک دنبال میکند و امنیت شهروندان اروپایی در این کشور اولویت اصلی است.
کالاس با تکرار موضع اتحادیه اروپا در مورد لزوم گذار در ونزوئلا گفت: اتحادیه اروپا بارها اعلام کرده است که آقای مادورو فاقد مشروعیت است و از گذار مسالمتآمیز دفاع کرده است.
وی تأکید کرد: تحت هر شرایطی، اصول قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل باید رعایت شود. ما خواستار خویشتنداری هستیم.
سازمان ملل
دفتر حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرد ولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر، نسبت به تحولات ونزوئلا نگران است. در بیانیه این نهاد آمده است: از همه طرفها میخواهیم خویشتنداری کنند و به منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل حقوق بشر احترام کامل بگذارند.
این دفتر تأکید کرد: حفاظت از مردم ونزوئلا از اهمیت بالایی برخوردار است و باید راهنمای هرگونه اقدام بعدی باشد.
کشورهای اروپایی
کشورهای آلمان، بریتانیا، سوئیس، هلند، دانمارک، اتریش، اسلوونی، بلژیک، پرتغال، اسپانیا، ایرلند، جمهوری چک، یونان و ایتالیا با صدور بیانیههایی جداگانه بر ضرورت کاهش تنش، احترام به حقوق بینالملل و پرهیز از تشدید بحران تأکید کردند.
برخی از این کشورها در عین عدم شناسایی مشروعیت دولت مادورو، بر لزوم گذار مسالمتآمیز و جلوگیری از بیثباتی منطقهای تأکید کردند.
قطر
وزارت امور خارجه قطر اعلام کرد دوحه آماده مشارکت در هر تلاش بینالمللی برای دستیابی به راهحل فوری و مسالمتآمیز در ونزوئلاست. این وزارتخانه از همه طرفها خواست خویشتنداری کنند و تنشها را کاهش دهند.
اتحادیه آفریقا
اتحادیه آفریقا با ابراز نگرانی شدید از تحولات ونزوئلا، خواستار احترام به حقوق بینالملل، حاکمیت کشورها و حل بحران از طریق گفتوگوی سیاسی فراگیر میان خود ونزوئلاییها شد.
آفریقای جنوبی
وزارت امور خارجه آفریقای جنوبی خواستار برگزاری فوری نشست شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی حملات آمریکا به ونزوئلا شد. این وزارتخانه اعلام کرد استفاده یکجانبه و غیرقانونی از زور، ثبات نظم بینالمللی و اصل برابری کشورها را تضعیف میکند.
