گزارش دانشگاه سازمان ملل از تشدید بحران جهانی آب

مؤسسه آب، محیط زیست و سلامتِ دانشگاه سازمان ملل متحد در گزارشی اعلام کرد برداشت بی‌رویه آب طی دهه‌های گذشته و کاهش منابع آبی در دریاچه‌ها و رودخانه‌ها، کوچک شدن یخچال‌های طبیعی و تخریب تالاب‌ها، بحران آب را در سطح جهان تشدید کرده و زندگی میلیاردها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.

در این گزارش آمده است که نزدیک به سه‌چهارم جمعیت جهان در کشورهایی زندگی می‌کنند که در طبقه‌بندی «ناامن از نظر آب» یا «به‌شدت ناامن از نظر آب» قرار دارند و حدود چهار میلیارد نفر نیز دست‌کم یک ماه در سال با کمبود شدید آب روبه‌رو هستند.

کاوه مدنی، نویسنده اصلی گزارش و مدیر این مؤسسه، اعلام کرد بسیاری از مناطق جهان بیش از ظرفیت منابع آبی خود مصرف می‌کنند و شماری از سامانه‌های حیاتی آب عملاً به مرز فروپاشی رسیده‌اند. وی تأکید کرد پذیرش واقعیت این وضعیت، امکان اتخاذ تصمیم‌های سخت اما ضروری را فراهم می‌کند؛ تصمیم‌هایی که می‌تواند از مردم، اقتصادها و اکوسیستم‌ها محافظت کند.

در ادامه گزارش آمده است منابع آب پس از سال‌ها برداشت ناپایدار، اکنون به مرحله‌ای رسیده‌اند که فراتر از یک بحران معمول و در آستانه فروپاشی توصیف می‌شود؛ زیرا برداشت بیش از حد، ذخایر آب موجود در آبخوان‌ها، یخچال‌های طبیعی، خاک، تالاب‌ها و اکوسیستم‌های رودخانه‌ای را کاهش داده و همزمان آلودگی نیز کیفیت این منابع را به‌شدت تضعیف کرده است.

بر اساس داده‌های این گزارش، بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار کیلومتر مربع از اراضی کشاورزی آبیاری‌شده در وضعیت تنش آبی بالا یا بسیار بالا قرار دارند.

این گزارش همچنین برآورد کرده است خسارت اقتصادی ناشی از تخریب زمین، کاهش منابع آب زیرزمینی و بحران اقلیمی، در سطح جهانی سالانه از ۳۰۰ میلیارد دلار فراتر می‌رود.

گزارش سازمان ملل اعلام کرده است حدود سه میلیارد نفر در مناطقی زندگی می‌کنند که میزان ذخایر آب در آن‌ها ثابت و قابل اتکا نیست یا به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند.

این گزارش همچنین نشان می‌دهد بیش از نیمی از تولید جهانی مواد غذایی نیز در همین مناطق انجام می‌شود؛ مناطقی که از نظر منابع آبی با شرایط بی‌ثبات یا رو به کاهش روبه‌رو هستند.

بنا بر این گزارش، شورشدگی خاک بیش از یک میلیون کیلومتر مربع از اراضی کشاورزی را تخریب کرده است.

پژوهشگران در ادامه این گزارش تأکید کردند شیوه‌های کنونی برای مدیریت و حل بحران آب، دیگر پاسخگوی شرایط موجود نیست و به گفته آن‌ها، اولویت نباید بازگشت به وضعیت عادی باشد؛ بلکه باید یک دستورکار جهانی آب جدید تدوین شود که هدف آن کاهش خسارت‌ها و محدود کردن پیامدهای بحران باشد.

با این حال، جاناتان پال، استاد علوم زمین در دانشگاه رویال هالووی لندن، با انتقاد از محتوای گزارش گفت یکی از عوامل کلیدیِ محرک بحران آب در این بررسی به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است. وی تأکید کرد رشد سریع و نامتوازن جمعیت که از نگاه وی در تشدید بسیاری از جلوه‌های بحران آب نقش مؤثری دارد، در متن گزارش تنها یک‌بار و به‌صورت صریح مطرح شده است.