جودت ییلماز، معاون رئیس‌جمهور ترکیه، روز دوشنبه، ۲ نوامبر، در مراسم افتتاحیه چهل‌ودومین نشست وزیران کمیته دائمی همکاری‌های اقتصادی و تجاری سازمان همکاری اسلامی (کومسک) در مرکز همایش‌های استانبول، با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ‌های ناشی از تحریکات اسرائیل، بر ضرورت تقویت امنیت انرژی، گسترش تجارت میان کشورهای اسلامی و حمایت از ثبات منطقه‌ای تأکید کرد.
وی اظهار داشت: در پی جنگ‌هایی که با تحریکات اسرائیل آغاز شده‌اند، شاهد افزایش فشار قیمت‌های جهانی انرژی بر اقتصادهای خود هستیم.
ییلماز افزود: این شرایط بار دیگر اهمیت تنوع‌بخشی به منابع و مسیرها و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در زمینه تأمین امنیت انرژی را نشان داده است.
معاون رئیس‌جمهور ترکیه با اشاره به جایگاه کومسک در سازمان همکاری اسلامی گفت این کمیته یکی از ارکان مهم این سازمان به شمار می‌رود؛ سازمانی که ۵۷ عضو دارد، جمعیت کشورهای عضو آن از ۲.۱ میلیارد نفر فراتر می‌رود و مجموع تولید ناخالص داخلی آن‌ها به حدود ۱۰ تریلیون دلار می‌رسد.
تأکید بر حمایت از فلسطین و بازسازی غزه
ییلماز با اشاره به شرایط فلسطینیان، به‌ویژه در غزه، گفت اشغالگری، خشونت شهرک‌نشینان، کوچ اجباری و سرکوب نظام‌مند، زخم‌هایی بر وجدان مشترک بشریت بر جای گذاشته است.
وی با ابراز تأسف از ادامه تلفات انسانی در غزه، با وجود آتش‌بسی که در نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک به رهبری رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و ابتکارهای مشترک کشورهای منطقه حاصل شد، گفت تداوم اشغالگری و حملات اسرائیل، امنیت مردم فلسطین و ثبات منطقه را تهدید می‌کند.
ییلماز افزود در شرایط کنونی، برداشتن گام‌های عملی برای فراهم کردن زمینه بازسازی غزه، توقف نسل‌کشی در سرزمین‌های اشغالی فلسطین و ادامه تلاش‌های بین‌المللی، صرف‌نظر از اینکه چه دولتی در اسرائیل روی کار باشد، مسئولیت اصلی همگان است.
وی همچنین از اجرای برنامه القدس در چارچوب کومسک خبر داد و گفت در کنار ۲۸ پروژه تکمیل‌شده، اجرای ۱۰ پروژه جدید نیز از سال جاری آغاز شده است.
حمایت ترکیه از وحدت سوریه و تلاش‌های دیپلماتیک در منطقه
معاون رئیس‌جمهور ترکیه با ابراز خرسندی از گام‌های برداشته‌شده برای حفظ وحدت و تمامیت ارضی سوریه در دوره جدیدی که با انقلاب ۸ دسامبر آغاز شده است، تأکید کرد آنکارا از ایجاد آینده‌ای مبتنی بر صلح، آرامش و رفاه برای مردم سوریه حمایت می‌کند.
به گفته ییلماز، در چارچوب برنامه سوریه کومسک، پروژه‌هایی در زمینه استانداردهای حلال، تجارت، آموزش حرفه‌ای، برنامه‌ریزی و مدیریت راهبردی دنبال می‌شوند. نتایج این پروژه‌ها در نشست تخصصی روز یکشنبه ارائه شد و ترکیه نیز از ادامه حمایت از آن‌ها در سال آینده خبر داده است.
ییلماز در ادامه با اشاره به تنش‌های منطقه‌ای گفت تحریکات اسرائیل و حملات علیه ایران، در کنار تنش‌ها در تنگه هرمز، ثبات منطقه و رفاه جهانی را تهدید می‌کنند.
وی با تأکید بر ضرورت تداوم مسیر دیپلماسی و گفت‌وگو اظهار داشت ترکیه از تلاش‌های میانجی‌گران حمایت می‌کند و برای دستیابی به راه‌حلی مبتنی بر مذاکره در بالاترین سطح مشارکت دارد. او همچنین خواستار حمایت قاطع کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی از حل‌وفصل مسالمت‌آمیز این تنش‌ها شد.
معاون رئیس‌جمهور ترکیه حملات شبه‌نظامیان حوثی به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی در یمن را به هر دلیلی غیرقابل قبول خواند و بر ادامه حمایت آنکارا از متحد خود، عربستان سعودی، تأکید کرد. وی افزود ترکیه برای تضمین آزادی دریانوردی در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب به همکاری نزدیک با شرکای بین‌المللی ادامه خواهد داد.
او همچنین از تلاش‌ها برای تقویت ثبات در قفقاز و حفظ و تقویت کارکرد کریدور میانی، به‌ویژه روند صلح و عادی‌سازی روابط میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، حمایت کرد.
تأکید بر حاکمیت سومالی و ثبات آفریقا
ییلماز با اشاره به اهمیت روابط با آفریقا در سیاست خارجی ترکیه اعلام کرد چهارمین اجلاس مشارکت ترکیه و آفریقا روزهای ۸ و ۹ دسامبر ۲۰۲۶ در لیبی برگزار خواهد شد. به گفته وی، روابط ترکیه و کشورهای آفریقایی بر پایه احترام متقابل، مشارکت برابر و اصل منافع مشترک گسترش یافته است.
وی همچنین با ابراز تأسف از ادامه درگیری‌ها در سودان طی سه سال و نیم گذشته، تأکید کرد که نباید اجازه داد بحران انسانی مردم این کشور نادیده گرفته شود. ییلماز از تداوم کمک‌های بشردوستانه ترکیه و حمایت این کشور از صلح، تمامیت ارضی، حاکمیت و استقلال سودان خبر داد.
معاون رئیس‌جمهور ترکیه با اشاره به پیشرفت‌های سومالی طی ۱۵ سال گذشته گفت آنکارا تحولات و اقداماتی را که با هدف بی‌ثبات کردن منطقه انجام می‌شوند، از نزدیک دنبال می‌کند.
وی تصمیم اسرائیل برای به رسمیت شناختن سومالی‌لند را نامشروع و غیرقانونی خواند و گفت ترکیه به حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی سومالی ادامه خواهد داد.
ییلماز همچنین با اشاره به شمال آفریقا گفت توسعه روابط دوجانبه به تقویت صلح، ثبات و رفاه منطقه کمک می‌کند و ترکیه از طریق روند گفت‌وگومحوری که با هدایت و مشارکت طرف‌های لیبیایی پیش می‌رود، برای تأمین ثبات و امنیت لیبی تلاش می‌کند.
او در ادامه هشدار داد گروه‌های تروریستی از مشکلات اقتصادی برای گسترش نفوذ خود و بهره‌برداری از ناامیدی مردم استفاده می‌کنند. وی خواستار افزایش همکاری‌ها برای حمایت از کشورهای منطقه ساحل آفریقا در مبارزه با تروریسم و جلوگیری از گسترش این تهدید شد.
امنیت غذایی و تقویت تجارت میان کشورهای اسلامی
معاون رئیس‌جمهور ترکیه با تأکید بر اهمیت نهاد خانواده در توسعه پایدار، خواستار حمایت و تقویت آن در برابر ایدئولوژی‌های منحرف و مغایر با طبیعت انسانی شد.
وی همچنین با اشاره به تأثیر تغییرات اقلیمی، تنش‌های ژئوپلیتیکی و درگیری‌ها بر امنیت غذایی جهان گفت بیش از ۲۶۰ میلیون نفر در سراسر جهان با گرسنگی شدید مواجه هستند.
ییلماز اعلام کرد مهدی اکر، وزیر پیشین کشاورزی ترکیه که طولانی‌ترین دوره تصدی این وزارتخانه را در کشور داشته است، نامزد تصدی سمت مدیرکلی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) شده است. وی از کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی خواست در راستای همبستگی اسلامی از اکر به‌عنوان نامزد مشترک این سازمان حمایت کنند.
ییلماز درباره چشم‌انداز اقتصاد جهانی نیز گفت اقتصاد جهان در پی بحران‌های متوالی به سمت حمایت‌گرایی حرکت کرده و پیش‌بینی می‌شود رشد اقتصادی و تجارت جهانی در سال ۲۰۲۶، با حدود سه درصد، پایین‌تر از میانگین‌های تاریخی باقی بماند.
به گفته وی، فشارهای ناشی از این شرایط، کشورها را به کاهش وابستگی خارجی در بخش‌های راهبردی و تقویت ظرفیت تولید داخلی سوق داده است.
معاون رئیس‌جمهور ترکیه تقویت تجارت میان کشورهای اسلامی را یکی از مهم‌ترین اقدام‌های ضروری در شرایط افزایش بی‌ثباتی جهانی دانست و به نظام ترجیحات تجاری میان کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی اشاره کرد که از سال ۲۰۲۲ به اجرا درآمده است.
وی با استقبال از تلاش‌های کمیته مذاکرات تجاری برای گسترش این نظام، تأکید کرد این نظام باید فراتر از کاهش تعرفه‌ها عمل کند و تسهیل تشریفات گمرکی، تجارت دیجیتال، تجارت خدمات و سرمایه‌گذاری را نیز در بر گیرد.
ییلماز از کشورهایی که هنوز به این نظام نپیوسته‌اند خواست هرچه سریع‌تر اقدامات لازم را انجام دهند و از اعضای کنونی نیز خواست برای رفع مشکلات اجرایی آن مشارکت فعال‌تری داشته باشند.
وی همچنین دسترسی دشوار بنگاه‌های کوچک و متوسط به منابع مالی را مانعی برای بهره‌گیری کامل کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی از ظرفیت‌های اقتصادی خود دانست و خواستار همکاری بیشتر میان بانک‌ها، آژانس‌های اعتبار صادراتی، نهادهای تأمین مالی توسعه و سازمان‌های مرتبط با سازمان همکاری اسلامی شد.
به گفته ییلماز، این همکاری باید به بنگاه‌های کوچک و متوسط کمک کند تا با وجود کمبود وثیقه، هزینه بالای تأمین مالی و دسترسی محدود به اطلاعات، از فرصت‌های تجارت خارجی بهره‌مند شوند. وی از وزیران خواست اقداماتی برای دسترس‌پذیرتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر کردن تأمین مالی تجارت اتخاذ کنند و از کشورهایی که هنوز به برنامه بنگاه‌های کوچک و متوسط کومسک نپیوسته‌اند، خواست به این برنامه ملحق شوند.
او شناسایی متقابل گواهی‌های حلال را نیز از دیگر موضوعات مهم در توسعه تجارت دانست و ابراز امیدواری کرد کشورهای عضو برای عملیاتی‌شدن «مجمع اسلامی نهادهای اعتباربخشی حلال» که در سال ۲۰۲۳ تأسیس شد، حمایت لازم را ارائه کنند.
ییلماز همچنین از فعالان اقتصادی و سازمان‌های حرفه‌ای خواست استفاده بیشتری از مرکز داوری سازمان همکاری اسلامی داشته باشند و از پلتفرم «B57+» به دلیل تقویت گفت‌وگوی بخش دولتی و خصوصی و تسهیل سرمایه‌گذاری‌های مشترک در جهان اسلام تمجید کرد.
وی با اشاره به فعالیت گروه‌های کاری کومسک گفت این گروه‌ها رایزنی‌های سازنده‌ای داشته‌اند و ترکیه از ۳۱ پروژه حمایت مالی کرده است. به این ترتیب، شمار کل پروژه‌های مورد حمایت از زمان آغاز این برنامه در سال ۲۰۱۳ به ۲۰۹ پروژه رسیده است.
دعوت ترکیه از کشورهای اسلامی برای مشارکت در اجلاس کاپ ۳۱
ییلماز در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت تبدیل تعهدات اقلیمی به اقدامات عملی گفت ترکیه تلاش می‌کند در مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی در مناطق آسیب‌پذیر، از جمله حوزه مدیترانه و کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی، نقش پیشرو داشته باشد.
وی با اشاره به ریاست ترکیه بر کاپ۳۱ گفت این کشور برنامه‌ریزی برای این نشست را بر پایه عدالت اقلیمی، توسعه پایدار، کاهش فقر و تحول انسان‌محور انجام داده است.
معاون رئیس‌جمهور ترکیه همچنین از کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی خواست در بالاترین سطح در اجلاس سران کاپ۳۱ که روزهای ۱۱ و ۱۲ نوامبر در آنتالیا برگزار می‌شود، مشارکت کنند.
پیش از مراسم افتتاحیه، وی به همراه ماهینور اوزدمیر گوکتاش، وزیر خانواده و خدمات اجتماعی ترکیه، عمر بولات، وزیر تجارت ترکیه و اسماعیل ولد شیخ احمد، دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، از نمایشگاه پروژه‌های کومسک بازدید کرد و در جریان طرح‌های مورد حمایت در کشورهای عضو قرار گرفت.
در جریان این بازدید، ییلماز یک اثر هنری سرامیکی را دریافت کرد که سه خواهر و برادر فلسطینی، که اعضایی از خانواده خود را در غزه از دست داده بودند، ساخته بودند. وی با این کودکان گفت‌وگو کرد و سپس در عکس رسمی دسته‌جمعی با رؤسای هیئت‌های شرکت‌کننده حضور یافت.
