هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، پس از سفر منطقهای به عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، در گفتوگو با خبرنگاران درباره تحولات جنگ و ارزیابیهای کشورهای خلیج توضیحاتی ارائه کرد.
وی با اشاره به نشست برگزارشده در ریاض گفت کشورهای حوزه خلیج هشدار دادهاند که در صورت ادامه وضعیت کنونی، ناچار به اتخاذ اقدامات متقابل خواهند شد و افزود: ما از همان ابتدا هشدار میدهیم. کشورهای خلیج میگویند در صورت ادامه وضعیت موجود، ناچار خواهند شد اقدامات متقابل انجام دهند. در این نشست نیز تا حدی آخرین هشدارهای خود را در این زمینه مطرح کردند.
فیدان تأکید کرد که با تشدید حملات اخیر، سطح خطر افزایش یافته است.
وزیر امور خارجه ترکیه درباره مدت زمان احتمالی ادامه جنگ با بیان اینکه در کشورهای حوزه خلیج این ارزیابی وجود دارد که درگیریها دو تا سه هفته دیگر ادامه خواهد داشت، افزود: البته در اینجا عامل تعیینکننده، موضع ایالات متحده خواهد بود. اسرائیل تلاش خواهد کرد بر آمریکا تأثیر بگذارد و مانع دستیابی به آتشبس یا صلح در کوتاهمدت شود.
وی همچنین به افزایش ارزیابیها درباره فاصله گرفتن مواضع اولیه آمریکا و اسرائیل اشاره کرد و گفت این امر میتواند به طولانیتر شدن جنگ منجر شود.
فیدان با بیان اینکه در شرایط جنگی، گزینه مذاکره چندان محتمل به نظر نمیرسد، احتمال سناریوی آتشبس کوتاهمدت را مطرح کرد و گفت ممکن است در این دوره مذاکرات آغاز شود، اما در صورت بینتیجه بودن، طرفها دوباره به جنگ بازگردند.
وی همچنین اظهار داشت: اسرائیل ممکن است سیاستی را دنبال کند که جنگ تا حد ممکن طولانی شود و آسیب بیشتری به ایران وارد کند.
فیدان در این چارچوب، نقش اتحادیه اروپا را مهم دانست. به گفته وی، اسرائیل این تصور را ایجاد میکند که تا تحقق اهداف نظامی و صنعتی خود، جنگ را متوقف نخواهد کرد و ترورها ادامه دارد.
وزیر امور خارجه ترکیه با تأکید بر اینکه این جنگ را اسرائیل آغاز کرده است، افزود: مشکل این نیست که برنامهای برای پایان دادن به جنگ وجود ندارد. مشکل این است که اسرائیل خواهان صلح نیست. ما این واقعیت را در هر جا و در هر فرصت مطرح میکنیم.
در بخش دیگری از اظهارات، فیدان به وضعیت پس از جنگ در منطقه خلیج پرداخت و گفت پس از پایان درگیریها، بسیاری از امور در خلیج ممکن است تغییر کند و کشورهای منطقه ممکن است به دنبال گزینههای جدید در حوزه صنایع دفاعی باشند.
وی همچنین احتمال طرح انتظارات مشخص از سوی کشورهای خلیج از ایران و تمرکز بر همکاری اقتصادی در صورت تحقق برخی شروط را مطرح کرد و افزود ایران نیز ممکن است در خصوص پایگاههای آمریکا در خلیج مطالباتی را مطرح کند.
فیدان با اشاره به اهمیت تنگه هرمز گفت انتقال نفت و گاز طبیعی مایع از این مسیر به چین، اتحادیه اروپا، کره جنوبی، ژاپن و هند اهمیت بالایی دارد و باید انتظارات این کشورها نیز در نظر گرفته شود. او افزود که پس از این جنگ، اعتماد به ترکیه افزایش یافته و تأکید کرد که آنکارا از ابتدا موضعی شفاف اتخاذ کرده و اقدامات علیه ایران و کشورهای خلیج را نادرست دانسته است.
در پاسخ به پرسشی درباره احتمال پاسخ نظامی کشورهای خلیج به ایران، فیدان گفت این کشورها تحت حملات شدید قرار دارند و این موضوع را مطرح میکنند که نقشی در آغاز جنگ نداشتهاند.
وی همچنین گفت این کشورها از ابتدا اعلام کردهاند اجازه استفاده از حریم هوایی و پایگاههایشان علیه ایران را نخواهند داد، اما ایران را به هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی و اهداف اقتصادی نیز متهم میکنند.
وزیر امور خارجه ترکیه با تأکید بر مخالفت آنکارا با گسترش جنگ به کل منطقه، گفت: برای پایان هرچه سریعتر جنگ، به استفاده از تمامی بسترهای دیپلماتیک، بهویژه ابتکارات منطقهای مانند نشست دیروز در ریاض، ادامه خواهیم داد.
وی افزود که تحقق پیشبینیهای ترکیه از ابتدای بحران موجب نگرانی شده، اما در عین حال اهمیت نقش و دیدگاه این کشور را برجسته کرده است.
فیدان درباره نشست ۱۹ مارس در ریاض گفت این نشست با دستورکار واحد و با هدف دریافت ارزیابی کشورهای منطقه درباره حملات ایران برگزار شد و همه کشورهای تأثیرپذیر از جنگ در آن حضور داشتند.
وی هدف نشست را یافتن یک فکر مشترک عنوان کرد و گفت در بیانیه مشترک نیز بر فوریت وضعیت تأکید شده است. به گفته فیدان، ترکیه در این نشست علاوه بر موضوع ایران، نقش اسرائیل در آغاز جنگ و تهدید ناشی از سیاستهای توسعهطلبانه آن را نیز مطرح کرده است.
در بخش دیگری از اظهارات، فیدان درباره تلاشهای میانجیگری گفت پیشنهادهای ترکیه در راستای ایجاد ثبات و به نفع همه طرفهاست، اما زمانی که برخی طرفها به دنبال پیروزی یا سلطه باشند، گفتوگوها کارکرد واقعی خود را از دست میدهد.
وی تأکید کرد که ترکیه بر دو اصل ارزیابی دقیق و مبتنی بر داده و استفاده از نفوذ سازنده بدون تغییر خط مشی پایبند است.
وزیر امور خارجه ترکیه همچنین درباره روابط با اتحادیه اروپا گفت هدف آنکارا در این زمینه تغییر نکرده، اما انتظار میرود اراده سیاسی لازم برای پیشبرد روند عضویت شکل گیرد.
وی به اهمیت بهروزرسانی اتحادیه گمرکی و موضوع لغو روادید اشاره کرد و گفت: در روابط، سطحی از ثبات را حفظ میکنیم؛ نه بدتر میشود و میتواند بهتر هم شود.
فیدان با اشاره به نیاز اتحادیه اروپا به همکاری با ترکیه در حوزههایی مانند مقابله با مهاجرت غیرقانونی و مبارزه با تروریسم، افزود این کشورها در موضوعاتی مانند تخلیه شهروندان خود از ایران و خاورمیانه نیز به ترکیه مراجعه میکنند و آنکارا حمایت لازم را ارائه میدهد. وی در پایان گفت کار بر روی شش بند باقیمانده در زمینه لغو روادید ادامه دارد.
