ایالات متحده و عربستان سعودی توافقی برای همکاری در زمینه انرژی صلحآمیز هستهای امضا کردند؛ توافقی که به گفته وزارت انرژی آمریکا، چارچوب یک مشارکت چند دههای و چند میلیارد دلاری را ایجاد میکند.
این توافق را کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، به همراه یک توافقنامه جداگانه درباره سازوکارهای نظارت دوجانبه امضا کردند.
وزارت انرژی آمریکا روز چهارشنبه، ۲۲ جولای اعلام کرد: این دو توافق، در کنار یکدیگر، بنیان حقوقی یک مشارکت چند میلیارد دلاری و چند دههای را فراهم میکنند که چندین هدف اقتصادی و راهبردی اولویتدار، از جمله عدم اشاعه تسلیحات هستهای، را پیش میبرد.
واشنگتن و ریاض سالهاست درباره توافقی برای همکاری هستهای مذاکره میکنند. این توافق میتواند دسترسی عربستان سعودی به فناوری هستهای آمریکا را فراهم کند و به شرکتهای آمریکایی امکان دهد برای قراردادهای بزرگ مربوط به تأسیسات انرژی اتمی عربستان رقابت کنند.
با این حال، نگرانیهای مرتبط با امنیت، گسترش تسلیحات هستهای و پیامدهای سیاسی استفاده از فناوری هستهای در منطقهای پرتنش، از موضوعات اصلی در مذاکرات دو طرف بوده است.
عربستان سعودی به عنوان یکی از کشورهای امضاکننده معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای، متعهد شده است که سلاح هستهای تولید نکند و با انجام بازرسیهای بینالمللی موافقت کرده است.
با وجود این تعهدات، واشنگتن به طور سنتی خواستار تضمینها و سازوکارهای نظارتی بیشتری در توافقهای همکاری هستهای بوده است.
یکی از موضوعات اصلی این است که آیا آمریکا با ساخت یک تأسیسات غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان سعودی موافقت خواهد کرد، این تأسیسات در چه زمانی ممکن است احداث شود و آیا کارکنان سعودی به آن دسترسی خواهند داشت یا اینکه تأسیسات صرفاً توسط نیروهای آمریکایی و در قالب سازوکاری موسوم به جعبه سیاه اداره خواهد شد.
عربستان سعودی دارای ذخایر سنگ معدن اورانیوم در خاک خود است. در صورت نبود تضمینهای سختگیرانه در توافق، این کشور از بعد نظری میتواند از تأسیسات غنیسازی برای تولید اورانیوم با غنای بالا استفاده کند. اورانیوم در صورت رسیدن به سطح خلوص کافی، میتواند برای تولید مواد شکافتپذیر مورد استفاده در سلاح هستهای به کار رود.
یک منبع به خبرگزاری رویترز گفت که توافق آمریکا و عربستان، مسیر حقوقی همکاری در چرخه سوخت هستهای، از جمله غنیسازی اورانیوم، را فراهم میکند، اما واشنگتن را ملزم به انتقال فناوری یا توانمندیهای مرتبط به عربستان سعودی نمیکند.
این توافق همچنین با ملاحظات دیپلماتیک همراه است. اسرائیل، متحد اصلی آمریکا در منطقه، بارها مخالفت خود را با ایجاد برنامه هستهای غیرنظامی در عربستان سعودی اعلام کرده است.
دولت دونالد ترامپ اعلام کرده است که این توافق میلیاردها دلار درآمد برای صنعت هستهای آمریکا ایجاد خواهد کرد.
روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد که یکی از مفاد این توافق ۳۰ ساله، امکان احداث یک تأسیسات غنیسازی اورانیوم در عربستان سعودی توسط شرکتهای آمریکایی را فراهم میکند.
انتظار میرود این توافق طی روزهای آینده به کنگره آمریکا ارائه شود. با این حال، برای اجرایی شدن آن نیازی به تصویب کنگره وجود ندارد.
