شورای اروپا روز دوشنبه موضع مذاکرهای خود را در مورد دو قانون کلیدی با هدف تشدید سیستم پناهندگی این اتحادیه و هموار کردن راه برای رد سریعتر درخواستهایی که بعید است واجد شرایط حمایت باشند، اتخاذ کرد.
این تصمیمها بهویژه از طریق اصلاح مفهوم «کشور ثالث امن» و همچنین تدوین نخستین فهرست واحد «کشورهای مبدأ امن» در سطح اتحادیه اروپا، گامی اساسی در اجرای «پیمان مهاجرت و پناهندگی ۲۰۲۴» محسوب میشود.
بر اساس رویکرد اصلاحشده در خصوص «کشور ثالث امن»، کشورهای عضو اختیار بیشتری خواهند داشت تا بدون بررسی شایستگی آنها، برخی درخواستهای پناهندگی را غیرقابل پذیرش اعلام کنند.
قوانین جدید سه مسیر را برای اجرای این مفهوم پیشبینی کردهاند. نخست آنکه، دیگر وجود ارتباط میان متقاضی و کشور ثالث الزامی نخواهد بود. دوم، عبور متقاضی از یک کشور ثالث پیش از ورود به اتحادیه اروپا کفایت میکند. سوم، وجود توافق یا ترتیبی است که امکان بررسی درخواست پناهندگی در یک کشور ثالث امن تعیینشده را فراهم آورد؛ گزینهای که شامل کودکان بدون همراه نخواهد شد.
بر اساس این چارچوب، متقاضیانی که به تصمیم «عدم پذیرش» اعتراض میکنند، بهطور خودکار حق اقامت در اتحادیه اروپا را در طول روند رسیدگی به اعتراض از دست میدهند، هرچند همچنان میتوانند برای ماندن، مجوز قضایی درخواست کنند.
راسموس استوکلوند، وزیر مهاجرت دانمارک ضمن استقبال از موضع شورای اتحادیه اروپا، اعلام کرد این رویکرد به حذف آنچه «انگیزههای مخرب» در نظام کنونی خواند، کمک میکند. وی با اشاره به فشار ناشی از ورود گسترده مهاجران غیرقانونی گفت: این وضعیت نشان میدهد که نظام فعلی مشوقهای ناسالم و جاذبهای قوی ایجاد کرده است.
او افزود توافق کلی بر سر امکان انعقاد توافق با کشورهای ثالث امن برای رسیدگی به درخواستهای پناهندگی خارج از اروپا، گامی مثبت در سیاست مهاجرتی اتحادیه است.
همزمان، شورای اتحادیه اروپا از نخستین فهرست «کشورهای مبدأ امن» در سطح این بلوک حمایت کرد؛ فهرستی که با هدف تسریع روند رسیدگی به درخواستهای افرادی تنظیم شده است که فرض میشود در معرض خطر جدی آزار و تعقیب قرار ندارند.
این فهرست که بخشی از مقررات جدید آیین پناهندگی در چارچوب پیمان مهاجرت و پناهندگی است، کشورهایی چون بنگلادش، کلمبیا، مصر، مراکش، کوزوو، هند و تونس را دربر میگیرد. متقاضیان پناهندگی از این کشورها مشمول رویههای تسریعشدهای خواهند شد که میتواند در مرزها یا مناطق ترانزیتی اجرا شود.
بر اساس مقررات جدید، کشورهای نامزد عضویت در اتحادیه اروپا نیز در صورتی که درگیر درگیریهای مسلحانه نباشند، اقدامات محدودکننده علیه حقوق بنیادین اعمال نکنند و نرخ پذیرش پناهندگی آنان در تصمیمهای اتحادیه از ۲۰ درصد فراتر نرود، بهعنوان "کشور مبدأ امن" تلقی خواهند شد.
استوکلوند این فهرست را «نقطه عطفی مهم» در سیاست پناهندگی اتحادیه اروپا دانست و گفت هر سال دهها هزار نفر از کشورهایی که عموماً امن تلقی میشوند، وارد اروپا شده و درخواست پناهندگی میکنند.
با تصویب مواضع شورای اتحادیه اروپا، مذاکرات با پارلمان اروپا برای نهاییسازی متون قانونی آغاز خواهد شد. کمیسیون اروپا نیز تحت فشار برخی کشورهای عضو که خواهان اجرای سریعتر اصلاحات مهاجرتی هستند، این تدابیر را زودتر از زمانبندی اولیه پیشنهاد داده است.
بر اساس تصمیمات جدید، در صورت بدتر شدن شرایط، کمیسیون اروپا اختیار خواهد داشت وضعیت یک کشور را بهطور کامل یا جزئی تعلیق کند. همچنین کشورهای عضو میتوانند در کنار فهرست مشترک اتحادیه، فهرستهای ملی خود از کشورهای مبدأ امن را حفظ کنند.
