رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در گفتوگو با خبرنگاران در خانه ترک (ترک ائوی) نیویورک، با اشاره به دیدارهای خود در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت در این سفر، علاوه بر موضوعات دوجانبه، تحولات منطقهای و بینالمللی نیز با مقامهای کشورهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.
رئیسجمهور اردوغان همچنین با اشاره به صدمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک ترکیه و آمریکا در سال ۲۰۲۷ گفت آنکارا خواهان تقویت بیشتر روابط دو کشور در این مقطع است.
درخواست برای اصلاح ساختار سازمان ملل
رئیسجمهور ترکیه با انتقاد از ساختار کنونی شورای امنیت سازمان ملل گفت اراده بیش از ۱۹۰ کشور نباید به حق وتوی پنج کشور محدود شود.
اردوغان خواستار لغو سازوکار وتو و تقویت نقش مجمع عمومی شد و تأکید کرد آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین، جهان اسلام، اروپا و دیگر مناطق باید به شکلی عادلانه در نظام بینالمللی نمایندگی شوند.
وی گفت تصمیمگیری درباره مسائل جهانی نباید تنها در اختیار پنج عضو باشد و همه کشورهای عضو باید در ارائه راهحل و تصمیمگیریها نقش داشته باشند.
هرمز و تأکید بر بازگشت به دیپلماسی
رئیسجمهور اردوغان درباره کاهش تردد کشتیها در تنگه هرمز گفت تحولات این آبراه دیگر تنها مسئلهای میان ایران و آمریکا نیست و بر انرژی، تجارت، حملونقل و زندگی میلیونها نفر در مناطق مختلف جهان تأثیر میگذارد.
وی تأکید کرد ترکیه با بسته شدن تنگه هرمز به روی تردد کشتیها مخالف است و آزادی کشتیرانی در این مسیر باید حفظ شود.
رئیسجمهور ترکیه گفت هرمز برای امنیت جهانی انرژی و تجارت بینالمللی اهمیت حیاتی دارد و افزود آنکارا به طرفهای مرتبط تأکید کرده است که باید هرچه سریعتر به بستر مذاکره بازگردند.
اردوغان گفت: آنچه باید انجام شود، گشودن جبهههای جدید نیست، بلکه گشودن کانالهای جدید دیپلماتیک است.
تلاش برای احیای کریدور غلات دریای سیاه
رئیسجمهور اردوغان در بخش دیگری از سخنان خود گفت دریای سیاه نباید به جبههای در جنگ روسیه و اوکراین تبدیل شود.
وی اعلام کرد ترکیه حمله به کشتیهای تجاری در دریای سیاه را، فارغ از اینکه از سوی کدام طرف انجام شود، قابل قبول نمیداند و خواستار رفتار مسئولانه طرفهاست.
رئیسجمهور ترکیه گفت آنکارا تلاشهای خود برای احیای کریدور غلات دریای سیاه را افزایش داده و اقدامات دیپلماتیک در این زمینه را تسریع کرده است.
به گفته وی، این موضوع در دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نیز مطرح شده و پاسخ طرف اوکراینی، مثبت بوده است.
غزه؛ تأکید بر آتشبس پایدار
اردوغان همچنین درباره غزه گفت تا زمانی که خونریزی متوقف نشود، آتشبس پایدار برقرار نگردد و فلسطینیها از آیندهای با کرامت در سرزمین خود برخوردار نشوند، دستیابی به صلح پایدار در خاورمیانه امکانپذیر نخواهد بود.
وی گفت در چارچوب طرح صلح، طرفهای مختلف از جمله حماس تمایل خود را برای دستیابی به راهحل نشان دادهاند، اما اسرائیل همچنان به حملات خود ادامه میدهد.
رئیسجمهور ترکیه از آمریکا و جامعه بینالمللی خواست برای پایبندی اسرائیل به طرح صلح اقدام کنند.
وی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکارهایی برای جلوگیری از ازسرگیری جنگ، تسریع بازسازی غزه و تضمین آینده سیاسی فلسطینیها تأکید کرد.
اف-۳۵ و همکاری دفاعی با آمریکا
رئیسجمهور اردوغان درباره بازگشت ترکیه به برنامه جنگندههای اف-۳۵ گفت این موضوع پیشتر با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مورد گفتوگو قرار گرفته و ترامپ در این زمینه اراده مثبتی نشان داده است.
وی افزود آنکارا اکنون انتظار دارد این رویکرد به گامهای عملی تبدیل شود و تماسها میان دو طرف در این زمینه ادامه دارد.
اردوغان در عین حال بر اهمیت توسعه صنایع دفاعی داخلی ترکیه تأکید کرد و گفت آنکارا به تولید جنگنده کاآن، سامانههای پدافند هوایی و دیگر توانمندیهای دفاعی خود ادامه خواهد داد.
وی همچنین اعلام کرد گفتوگوها با بریتانیا درباره جنگندههای یوروفایتر ادامه دارد.
عراق و یونان
رئیسجمهور ترکیه روابط آنکارا و بغداد را مثبت ارزیابی کرد و گفت دو طرف درباره سنجار، بعشیقه، افزایش تجارت و پروژه راه توسعه گفتوگو کردهاند.
اردوغان گفت ترکیه خواهان آن است که در روابط آینده با عراق، تمرکز بیشتری بر تجارت، ثبات، رفاه و پروژههای مشترک صورت گیرد.
وی همچنین درباره روابط با یونان تأکید کرد که ترکیه قصد دخالت در سیاست داخلی این کشور را ندارد و افزود: ترکیه دشمن یونان نیست؛ همسایه آن و در چارچوب ناتو متحد آن است.
اردوغان گفت روابط دو کشور از حساسیت و اهمیت بالایی برخوردار است و نباید به موضوع رقابتهای انتخاباتی تبدیل شود.
کاپ ۳۱ و تغییرات اقلیمی
رئیسجمهور ترکیه در پایان با اشاره به برگزاری کاپ ۳۱ در آنتالیا گفت این نشست باید بستری برای طرح مطالبات کشورهای در حال توسعه و دستیابی به نتایج ملموس در زمینه مقابله با تغییرات اقلیمی باشد.
وی تأکید کرد کشورهای توسعهیافته در حمایت از کشورهایی که با مشکلات تأمین مالی اقلیمی مواجه هستند، مسئولیت دارند و مقابله با تغییرات اقلیمی دیگر نیازمند اقدام عملی است.
