باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، اظهار داشت که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، همان استدلالهایی را که برای کشاندن واشنگتن به تقابل مسلحانه با ایران در دوران او مطرح کرده بود، برای دونالد ترامپ تکرار کرد؛ رویکردی که در نهایت به آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه منجر شد.
اوباما در گفتوگو با مجله «نیویورکر» که روز دوشنبه با عنوان «باراک اوباما نقش خود را در عصر ترامپ بررسی میکند» منتشر شد، به پیتر اسلوین، خبرنگار این نشریه، گفت نتانیاهو دقیقاً همان فشارهای سابق را به ترامپ وارد کرد و سرانجام به آنچه میخواست، رسید. رئیسجمهور پیشین آمریکا ضمن دفاع از تصمیم خود برای اولویت دادن به دیپلماسی و نهایی کردن توافق هستهای سال ۲۰۱۵، تأکید کرد که «ارزیابیاش از شرایط دقیق بوده است».
او با ابراز تردید جدی درباره دستاوردهای این درگیری نظامی برای ایالات متحده و اسرائیل، افزود: فکر میکنم پیشبینی من درست بود. شاید نتانیاهو به آنچه میخواست رسیده باشد، اما به جد معتقدم که آیا این جنگ در بلندمدت به نفع مردم اسرائیل است یا خیر. همچنین تردید دارم که این وضعیت برای ایالات متحده و آمریکا سودی داشته باشد. سوابق اختلافات من با آقای نتانیاهو کاملاً روشن است.
اوباما همچنین به تلاشهایش در دوره انتقال قدرت (۲۰۱۶–۲۰۱۷) اشاره کرد که طی آن از ترامپ خواسته بود دستاوردهای کلیدی دولتش، بهویژه «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) را حفظ کند؛ توافقی بینالمللی که با هدف محدود کردن برنامه هستهای ایران در ازای لغو تحریمهای اقتصادی، میان تهران و گروه ۱+۵ منعقد شده بود. با این حال، دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸ با ادعای ناکافی بودن محدودیتها، از این توافق خارج شد و تحریمها را بازگرداند.
اظهارات اوباما در حالی مطرح میشود که آتشبس شکننده میان آمریکا، اسرائیل و ایران همچنان برقرار است. این درگیریها اوایل سال جاری میلادی و پس از حملات گسترده متحدان به مراکز غیرنظامی، نظامی، هستهای و دولتی ایران آغاز شد. تهران نیز در پاسخی تلافیجویانه، با حملات موشکی و پهپادی به پایگاههای آمریکا در منطقه، عملاً تنگه هرمز را مسدود کرد و همزمان اسرائیل نیز دامنه جنگ را به خاک لبنان کشاند.
در حال حاضر، ایالات متحده محاصره دریایی تنگه هرمز را با هدف مسدودسازی بنادر ایران ادامه میدهد. دونالد ترامپ نیز آتشبس اولیه دو هفتهای را که در ۸ آوریل با میانجیگری پاکستان برقرار شده بود، بهصورت نامحدود تمدید کرده است. با این حال، تنشها و پیامدهای مخرب اقتصادی این بحران همچنان پابرجا و تلاشهای دیپلماتیک به دلیل پافشاری طرفین بر مواضع خود، به بنبست رسیده است.
در جدیدترین موضعگیری، ترامپ روز دوشنبه هشدار داد که اگر ایران بخواهد شناورهای آمریکایی را در تنگه هرمز یا خلیج هدف قرار دهد، «از روی زمین محو خواهد شد». وی همچنین مدعی شد نیروهای آمریکایی هفت قایق تندروی نظامی ایران را منهدم کردهاند. پیش از این، یکی از دریاسالاران آمریکایی آمار شناورهای منهدم شده را شش فروند اعلام کرده بود، اما تهران با رد این ادعاها، غرق شدن هرگونه شناور خود را تکذیب کرد.
ایران نیز در واکنش به این تهدیدها اعلام کرد: مقامات آمریکایی باید به رفتار زشتِ توسل به زور در فرایندهای دیپلماتیک پایان دهند و ماجراجوییهای نظامی در این منطقه حساس نفتی را که اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد، متوقف کنند.
