روز دوشنبه، دهم نوامبر، کاخ سفید میزبان احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه بود. این دیدار که به‌صورت غیرعلنی برگزار شد، حدود یک ساعت و نیم به طول انجامید و از آن به عنوان رویدادی تاریخی یاد می‌شود. چراکه نخستین دیدار یک رهبر سوری از کاخ سفید از زمان استقلال این کشور، نزدیک به ۸۰ سال پیش، محسوب می‌شود.

به گزارش منابع دیپلماتیک، در این نشست موضوعات متعددی از جمله لغو تحریم‌ها علیه سوریه، همکاری‌های اقتصادی، امنیت منطقه‌ای و روند بازسازی سوریه مورد بررسی قرار گرفت. پس از پایان دیدار، بیانیه رسمی از سوی کاخ سفید منتشر نشد، اما گزارش‌ها حاکی است رئیس‌جمهور الشرع هنگام خروج از محل دیدار، در اقدامی نمادین، با گروهی از سوری‌های مقیم آمریکا که در بیرون کاخ سفید گرد آمده بودند، دیدار و گفت‌وگو کرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز پس از پایان گفت‌وگو اعلام کرد که دولت وی تمام تلاش خود را برای موفقیت سوریه به‌کار خواهد بست و رئیس‌جمهور سوریه را رهبری قدرتمند توصیف کرد. او بدون ارائه جزئیات از احتمال اعلام تصمیمات جدید درباره سوریه خبر داد و تأکید کرد که واشنگتن خواستار تبدیل شدن سوریه به کشوری موفق است. ترامپ با اشاره به جایگاه مهم سوریه در منطقه تصریح کرد که این کشور بخش اساسی خاورمیانه به شمار می‌رود. وی همچنین رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه را «رهبری بزرگ» خواند و اظهار داشت که احمد الشرع با وی روابط خوبی دارد.

احمد الشرع نیز در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز، دیدار با ترامپ را سازنده توصیف کرد و گفت: "در این نشست درباره آینده سوریه، جذب سرمایه‌گذاری و آغاز دوره جدید همکاری‌ها میان دمشق و واشنگتن گفت‌وگو کردیم."

وی افزود: "سوریه سال‌ها در انزوا بود، اما اکنون قصد داریم با ایالات متحده روابطی راهبردی برقرار کنیم." الشرع همچنین اعلام کرد که دمشق در حال مذاکره با واشنگتن برای پیوستن به ائتلاف بین‌المللی ضد داعش است.

پس از دیدار دو رئیس‌جمهور، وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد که بخشی از تحریم‌های قانون سزار علیه سوریه به مدت ۱۸۰ روز به حالت تعلیق درمی‌آید. در بیانیه وزارت خزانه‌داری آمده است: "این تصمیم نشانگر تعهد واشنگتن به کاهش محدودیت‌ها و تسهیل شرایط انسانی و اقتصادی در سوریه است."

دکتر آیحان ساری، کارشناس بنیاد مطالعاتی ترکیه، در گفتگو با تی‌آرتی فارسی، به بررسی ابعاد مختلف این دیدار و تاثیراتی که می‌تواند بر آینده سوریه داشته باشد پرداخت. به نظر آیحان ساری، دیدار احمد الشرع با مقام‌های آمریکایی در واشنگتن را می‌توان از سه منظر اساسی مورد بررسی قرار داد؛ سه مسئله‌ای که آینده سوریه را در مرحله پساجنگ تعیین می‌کند: روند دولت‌سازی و بازسازی اقتصادی، تهدید اسرائیل و مسئله گروه تروریستی موسوم به نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که با ساختار واحد و حاکمیت سوریه در تضاد قرار دارد.

به گفته وی  نخستین چالش، دولت‌سازی و بازسازی سوریه است. کشوری که پس از سیزده سال جنگ داخلی و فروپاشی یک رژیم شصت‌ هفتاد ساله از نو در حال شکل‌گیری است، به‌طور طبیعی با بحران‌های عمیق اقتصادی و سیاسی روبه‌روست. این کشور برای ادغام مجدد در نظام بین‌الملل، نیازمند حمایت و همکاری قدرت‌های جهانی است و در رأس آنها ایالات متحده آمریکا قرار دارد. در جهانی که همچنان تک‌قطبی است و آمریکا دروازه‌های اصلی نظام بین‌الملل را در اختیار دارد، عبور از سد تحریم‌های سزار و کسب مشروعیت بین‌المللی بدون نوعی هماهنگی با واشنگتن تقریباً ناممکن است. اروپا نیز در این زمینه تا حد زیادی تابع رویکرد آمریکا است.

دومین مسئله، تهدید اسرائیل است. اسرائیل از جنوب به‌طور مستقیم حاکمیت سوریه را تهدید می‌کند. اما باید توجه داشت که اسرائیل به‌ندرت بدون هماهنگی یا حداقل رضایت آمریکا وارد ماجراجویی‌های نظامی بزرگ می‌شود. بنابراین هرگونه گفت‌وگوی مثبت میان دمشق و واشنگتن می‌تواند تا حدی نقش مهارکننده در برابر رفتارهای تهاجمی تل‌آویو داشته باشد. در شرایطی که تا چند ماه پیش اسرائیل وزارت دفاع سوریه را هدف حمله قرار داده و حتی برخی مقاماتش از حذف فیزیکی احمد الشرع سخن می‌گفتند، حضور همین فرد در کاخ سفید معنای سیاسی روشنی دارد: تقویت موقعیت سوریه و تضعیف اعتبار اسرائیل.

سومین چالش، مسئله نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) و به‌طور کلی ساختار مرتبط با گروه تروریستی پ.ک.ک است که مستقیماً از حمایت ایالات متحده آمریکا برخوردار است. با این حال، خبرهای اخیر از توافق‌هایی درباره ادغام این نیروها در ساختار جدید سوریه و مشارکت دمشق در عملیات ضد داعش حکایت دارد. این تحولات نه‌تنها به سود دولت سوریه بلکه به نفع ترکیه نیز تلقی می‌شود، زیرا باعث تضعیف نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) و در نتیجه کاهش نفوذ اسرائیل در شمال سوریه خواهد شد.

به نظر آیحان ساری، دیدار الشرع با مقامات آمریکایی می‌تواند در هر سه زمینه – بازسازی اقتصادی و رفع تحریم‌ها، مهار تهدید اسرائیل، و حل مسئله SDF – نتایجی مثبت در پی داشته باشد. حتی اگر در هر سه محور توافق کامل حاصل نشود، نزدیک کردن مواضع دو طرف در یکی از آنها به‌خودی‌خود دستاوردی مهم برای سوریه و متحدانش به‌شمار می‌رود.

به گفته این کارشناس، حضور الشرع در واشنگتن در حالی صورت گرفته که کشورهای حوزه خلیج نیز برای سرمایه‌گذاری در بازسازی سوریه منتظر روشن شدن موضع آمریکا هستند. تحریم‌های سزار مانعی جدی در این مسیر ایجاد کرده‌اند، زیرا واشنگتن نه‌تنها خود با دمشق معامله نمی‌کند بلکه به کشورهایی که با سوریه همکاری کنند نیز تهدید به تحریم می‌کند. رفع یا تعدیل این تحریم‌ها می‌تواند راه را برای ورود سرمایه‌های عربی به اقتصاد ویران‌شده سوریه باز کند.

در مجموع، این دیدار را می‌توان نقطه عطفی در مسیر بازگشت سوریه به عرصه بین‌المللی دانست. اگرچه این مسیر آسان نخواهد بود و همچنان چالش‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی فراوانی پیش‌روی دمشق قرار دارد، اما به نظر می‌رسد پس از ۸ دسامبر – که خود به‌عنوان یک نقطه تحول مهم در تحولات سوریه تلقی می‌شود – این کشور وارد مرحله‌ای تازه از تثبیت و بازسازی شده است.

وی تاکید کرد که در نهایت، واقعیت میدانی نشان می‌دهد که سوریه امروز از نظر نظامی قدرتمند و با ثبات‌تر از گذشته است. اگر این قدرت نظامی با دیپلماسی هوشمندانه و همکاری ترکیه همراه شود، می‌توان انتظار داشت دمشق نه‌تنها در میدان، بلکه بر سر میز مذاکره نیز دست بالا را داشته باشد. آینده سوریه هنوز نوشته نشده، اما دیدار اخیر الشرع در واشنگتن بی‌تردید یکی از فصل‌های امیدبخش آن خواهد بود.

دکتر مصطفی جانر، عضو هیئت ‌علمی انستیتوی مطالعات خاورمیانه در دانشگاه ساکاریا و کارشناس بنیاد سِتا نیز در گفت‌وگو با تی‌آرتی فارسی بیان داشت که دیدار احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، از کاخ سفید پیامدهایی تعیین‌کننده برای روابط سوریه و ایالات متحده آمریکا و همچنین آینده سوریه به همراه خواهد داشت. این دیدار که در فضایی بسیار مثبت برگزار شد، از منظر تأکید بر تداوم حمایت دولت ترامپ از دولت الشرع در سطح بین‌المللی، اهمیتی ویژه دارد. چنانکه مشروعیت دولت جدید سوریه در دیپلماسی جهانی بیش از پیش تثبیت می‌گردد و نزدیکی دمشق و واشنگتن تأثیر مهمی در محدود کردن محور روسیه–ایران در سوریه و خاورمیانه به جای خواهد گذارد.

به نظر جانر، این دیدار در کنار تمدید تعلیق برخی تحریم‌ها برای بازه زمانی معین، راه را برای سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی هموار خواهد کرد و احتمال جذب میلیاردها دلار سرمایه از سوی سوریه و لغو کامل و نهایی تحریم‌ها در آینده نزدیک را نیز افزایش داده است. از سوی دیگر الشرع که در جریان سفر خود با اعضای دیاسپورای سوری در آمریکا و بازرگانان سوری مقیم این کشور نیز دیدار داشت، توانست جایگاه خود را در میان لابی سوری در ایالات متحده تقویت کند.

بر اساس دیدگاه این کارشناس، پیوستن رسمی سوریه به جبهه ضدداعش نیز می‌تواند نتایج مهمی به همراه داشته باشد. این تحول از منظر حفظ تمامیت ارضی سوریه بسیار حائز اهمیت است، چراکه جایگاه گروه تروریستی موسوم به نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که به ‌عنوان بازیگر اصلی در جنگ با داعش نشان داده می‌شود نیز از میان می‌رود. بدین ترتیب، دیگر هیچ مبنای مشروعی برای تداوم موجودیت مستقل گروه تروریستی SDF باقی نخواهد ماند. به احتمال زیاد، روند ادغام این گروه در ساختار دولت دمشق نیز سرعت خواهد گرفت و شروط پیشین آنان دیگر همان گستردگی را نخواهد داشت. افزون بر این، بازیگرانی که پیش‌تر از SDF حمایت می‌کردند، به تدریج خود را با شرایط جدید وفق داده و حمایت خود را به دولت مرکزی سوریه معطوف خواهند کرد. در نتیجه، مشروعیت بین‌المللی دمشق تقویت خواهد شد و اقتدار داخلی آن نیز افزایش خواهد یافت.

به گفته وی علیرغم این موارد باید یادآور شد که تهدید اسرائیل علیه سوریه و مسئله اشغال بلندی‌های جولان و برخی مناطق دیگر همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و انتظار می‌رود این موضوع در آینده نزدیک بارها در دستور کار تحولات منطقه‌ای قرار گیرد.