دفتر زمین‌شناسی ایران: توسعه شهری نادرست کشور را وارد بحران آب کرده است

مدیرکل دفتر زمین‌شناسی ایران با هشدار درباره وضعیت بحرانی منابع آبی این کشور گفت که توسعه‌های نادرست شهری و مصرف فراتر از توان اکولوژیک، عامل اصلی کمبودهای امروز است و حتی بارندگی‌های مطلوب نیز نمی‌تواند بخش عمده این کسری را جبران کند.

خشکسالی در شهر ورزنه استان اصفهان / عکس: AP

به گزارش رسانه‌های ایران، امیر شمشکی، مدیرکل دفتر زمین‌شناسی، مهندسی و زیست‌محیطی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی این کشور، اعلام کرد: ما بیش از توان اکولوژیک‌مان آب مصرف می‌کنیم و امروز شاهدیم که بر فرض مثال از ورامین تا قزوین یک پهنه فشرده شهری شکل گرفته که بخش بزرگی از جمعیت کشور را در خود جای داده است؛ توسعه شهری در این ابعاد اشتباه بوده و بسیاری از کمبودهای آبی امروز ناشی از همین توسعه‌های غلط است.

به گفته وی، ایران جزو مناطق پربارش جهان نیست و از گذشته تأمین آب به منابع سطحی، زیرزمینی و به‌ویژه قنات‌ها وابسته بوده است.

شمشکی توضیح داد: امروزه اثری از بسیاری از منابع آب‌های سطحی گذشته باقی نمانده و بخش بزرگی از منابع آب زیرزمینی نیز از بین رفته است.

مدیرکل دفتر زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی ایران افزود: برای عبور از بحران آب، ابتدا باید برداشت و مصرف منابع متعادل شود و هرگونه استفاده از آب متناسب با ظرفیت واقعی اکولوژیک و اقلیمی کشور باشد.

وی با اشاره به موقعیت ایران در کمربند خشکسالی جهان که از غرب آسیا آغاز و تا شمال آفریقا و آسیای میانه امتداد دارد، گفت: این وضعیت به‌ویژه در مناطق مرکزی و شرقی کشور محسوس است؛ جایی که دسترسی به منابع سطحی محدود و وابستگی به آب‌های زیرزمینی و قنات‌ها بیشتر بوده است.

شمشکی در گفت‌وگو با رسانه‌های داخلی وضعیت کنونی منابع آبی ایران را بحرانی توصیف کرد و یادآور شد: بسیاری از دریاچه‌ها، از جمله دریاچه ارومیه، خشک شده و حجم قابل توجهی از منابع آب‌های زیرزمینی کاهش یافته است.

وی افزود: در چند دهه اخیر هم منابع آب سطحی و هم زیرزمینی کاهش یافته‌اند که این امر ناشی از توسعه انسانی، افزایش جمعیت، گرمایش زمین و فعالیت‌هایی مانند شهرسازی، آلودگی و مصرف انرژی است.

وی تأکید کرد: حتی در صورت وقوع بارندگی‌های مطلوب، تنها بخشی از کمبود منابع آب جبران خواهد شد و بخش عمده این کسری غیرقابل بازگشت است.

این کارشناس حوزه هیدرولوژی تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت، توسعه صنعتی و شهری، گرمایش زمین و رفاه‌زدگی همراه با تغییر الگوهای مصرف را از دلایل فشار بر منابع آبی دانست و افزود: کشور ما روزگاری با طبیعت سازگار بود، اما امروز الگوهای مصرف نادرست فشار شدیدی بر منابع آبی وارد کرده است.

شمشکی در پایان با اشاره به لزوم مدیریت صحیح منابع تأکید کرد: اصلاح الگوی مصرف و برنامه‌ریزی دقیق در بخش‌های مختلف، به‌ویژه کشاورزی و صنعت، ضروری است؛ در غیر این صورت بحران آب در کشور ابعاد شدیدتری به خود خواهد گرفت.