موزه نسل‌کشی سربرنیتسا، یک سال پس از آغاز فعالیت خود، به یکی از بخش‌های مهم مرکز یادبود سربرنیتسا-پوتوچاری برای بزرگداشت قربانیان و آموزش نسل‌های آینده تبدیل شده است.
این موزه در ساختمان کارخانه سابق باتری‌سازی در پوتوچاری قرار دارد؛ مکانی که پس از سقوط منطقه امن اعلام‌شده از سوی سازمان ملل در جولای ۱۹۹۵، هزاران بوسنیایی در آنجا پناه گرفته بودند.
موزه نسل‌کشی سربرنیتسا با ارائه وسایل شخصی قربانیان، اسناد آرشیوی، تصاویر، شهادت‌های صوتی و تصویری بازماندگان و نمایشگاه‌های تعاملی، روایتی تاریخی از وقایع پیش از نسل‌کشی، سقوط سربرنیتسا، اعدام‌های جمعی، روند شناسایی مفقودشدگان و تلاش چند دهه‌ای خانواده‌ها برای یافتن و دفن بقایای عزیزانشان ارائه می‌کند.
این موزه که همزمان با سی‌امین سالگرد نسل‌کشی سربرنیتسا افتتاح شد، حاصل سال‌ها تلاش برای جمع‌آوری اسناد تاریخی و آثار مرتبط با این رویداد است.
یکی از بخش‌های تأثیرگذار این موزه، مجموعه‌ای از کفش‌های فرسوده قربانیان است که صاحبان آنها در دوران جنگ بارها آنها را تعمیر کرده بودند؛ آثاری که تصویری از زندگی روزمره مردم در شرایط محاصره ارائه می‌دهد.
آزیر عثمانوویچ، متصدی مرکز یادبود سربرنیتسا، در گفت‌وگو با خبرگزاری آنادولو گفت: گاهی کافی است مردم همین کفش‌ها را ببینند تا بخشی از رنجی را که مردم سربرنیتسا تحمل کردند، درک کنند؛ جزئیاتی مانند این اغلب بلندتر از کلمات سخن می‌گویند.
وی تأسیس این موزه را یکی از مهم‌ترین نقاط عطف مرکز یادبود دانست و افزود: سال‌ها برای آماده‌سازی مجموعه‌های آرشیوی و موزه‌ای تلاش کردیم؛ واکنش بازدیدکنندگان نشان می‌دهد که این نمایشگاه، آنچه در اینجا رخ داده است را به شکلی شایسته و مدرن ارائه می‌کند، مهم‌تر از همه، این موزه هدف آموزشی دارد.
به گفته عثمانوویچ، آموزش درباره نسل‌کشی سربرنیتسا در سال‌های اخیر به یکی از اولویت‌های اصلی این مرکز تبدیل شده است؛ در همین چارچوب، سومین مدرسه تابستانی بین‌المللی این مجموعه با حضور ۳۵ دانشجو از نزدیک به ۲۰ کشور برگزار می‌شود.
وی اظهار کرد: ما می‌خواهیم مردم سربرنیتسا را با دانش و درک عمیق‌تری از آنچه در اینجا رخ داد ترک کنند؛ این یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های مرکز است.
روزانه صدها بازدیدکننده از مجموعه یادبود سربرنیتسا-پوتوچاری بازدید می‌کنند و موزه نسل‌کشی سربرنیتسا به یکی از بخش‌های اصلی این بازدیدها تبدیل شده است.
پروژه ساخت این موزه در سال ۲۰۲۱ با حمایت ریاست‌جمهوری ترکیه و تحت نظارت رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، آغاز شد و هزینه‌های آن به طور کامل توسط آژانس همکاری و هماهنگی ترکیه (تیکا) تأمین شد.
همزمان با مراسم سالانه بزرگداشت نسل‌کشی سربرنیتسا، امسال بقایای ۱۰ قربانی که هویت آنها به‌تازگی شناسایی شده است، در مرکز یادبود پوتوچاری به خاک سپرده خواهد شد. انتظار می‌رود هزاران نفر از بوسنی و هرزگوین و دیگر کشورها در این مراسم حضور یابند.
در سال ۲۰۲۴ نیز مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ۱۱ جولای را به عنوان «روز بین‌المللی تأمل و گرامیداشت نسل‌کشی سربرنیتسا در سال ۱۹۹۵» تعیین کرد؛ اقدامی که به تقویت تلاش‌های جهانی برای حفظ یاد قربانیان این فاجعه کمک کرد.
