رهبران ۳۲ کشور عضو ناتو روزهای هفتم و هشتم جولای در آنکارا، پایتخت ترکیه، گرد هم آمدند تا در نشستی که در شرایط تحولات سریع امنیتی برگزار شد، درباره مهمترین چالشها و اولویتهای آینده این ائتلاف گفتوگو کنند.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، این اجلاس را تاریخی توصیف کرد و گفت: این اجلاس آینده مشترک ائتلاف را شکل خواهد داد.
ترکیه و آمریکا به حل پرونده اف-۳۵ نزدیکتر شدند
یکی از مهمترین تحولات اجلاس، ازسرگیری گفتوگوهای دفاعی میان آنکارا و واشنگتن بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد دولت وی آماده است برای لغو تحریمهای قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریمها( کاتسا) علیه ترکیه تلاش کند و گفتوگوها درباره بازگشت آنکارا به برنامه جنگنده اف-۳۵ را از سر بگیرد.
اگرچه هنوز توافق رسمی میان دو طرف امضا نشده است، اما این موضعگیری، قویترین نشانه در سالهای اخیر از تمایل دو کشور برای ترمیم روابط دفاعی به شمار میرود.
در صورت بازگشت ترکیه به برنامه اف-۳۵، این تحول میتواند تغییر مهمی در روابط دفاعی آمریکا و ترکیه ایجاد کرده و جناح جنوبی ناتو را تقویت کند.
گسترش مأموریت مشترک امنیت دریایی در دریای سیاه
ترکیه، رومانی و بلغارستان توافق کردند همکاری دریایی خود در دریای سیاه را گسترش دهند.
ابتکار گروه عملیاتی مقابله با مین در دریای سیاه که پیشتر با هدف پاکسازی مینهای دریایی تشکیل شده بود، از این پس مأموریت حفاظت از زیرساختهای حیاتی از جمله کابلهای زیردریایی، تأسیسات انرژی فراساحلی و خطوط لوله را نیز بر عهده خواهد داشت.
این گسترش مأموریت در پی نگرانیهای فزاینده درباره امنیت دریایی و ادامه تنشهای مرتبط با جنگ اوکراین و روسیه صورت گرفته است.
ابتکار ناتو برای تقویت توانمندیهای پهپادی و مقابله با پهپادها
مارک روته، دبیرکل ناتو، از ابتکار جدید «NATO Drone Edge» رونمایی کرد؛ برنامهای در سطح ائتلاف که با هدف تسریع سرمایهگذاری در فناوریهای پهپادی و سامانههای مقابله با پهپاد طراحی شده است.
بر اساس این طرح، بودجه سامانههای پیشرفته مقابله با پهپاد افزایش یافته و آموزش اپراتورهای پهپاد در کشورهای عضو ناتو توسعه خواهد یافت.
این ابتکار با هدف افزایش توانایی متحدان برای توسعه و بهکارگیری سریع سامانههای بدون سرنشین نسل جدید در جنگهای مدرن طراحی شده است.
تلاش آنکارا برای دسترسی به صندوقهای دفاعی اروپا
ترکیه بار دیگر خواستار مشارکت در ابتکارهای جدید تأمین مالی دفاعی اروپا شد؛ برنامههایی که در حال حاضر عمدتاً به کشورهای عضو اتحادیه اروپا اختصاص دارند.
مقامهای ترکیه تأکید کردند معماری امنیتی ناتو باید همه متحدان و نه فقط اعضای اتحادیه اروپا را شامل شود.
امضای پیمان جدید دفاعی میان ترکیه و بریتانیا
ترکیه و بریتانیا در جریان اجلاس ناتو توافقنامه جدیدی در حوزه امنیت و دفاع امضا کردند.
این توافق روز چهارشنبه و همزمان با دیدار رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در حاشیه آخرین روز اجلاس اعلام شد.
توافق جدید با هدف تقویت همکاری میان دو عضو مهم ناتو در شرایط افزایش چالشهای امنیتی در اروپا و فراتر از آن منعقد شده است.
افزایش بارز هزینههای دفاعی ترکیه
آنکارا از برنامه خود برای افزایش قابل توجه سرمایهگذاری نظامی خبر داد که شامل اختصاص حدود ۲۴ میلیارد دلار به سامانه یکپارچه پدافند هوایی و موشکی «گنبد فولادی» است.
این اقدام در راستای هدف بلندمدت ناتو برای افزایش هزینههای دفاعی و همچنین تقویت توانمندیهای بومی نظامی ترکیه ارزیابی میشود.
انتظار میرود این سرمایهگذاری به توسعه سریعتر صنایع دفاعی داخلی و ارتقای توان دفاع هوایی ترکیه در برابر تهدیدهای نوظهور کمک کند.
رونمایی ناتو از پروژههای جدید همکاری در صنایع دفاعی
در جریان «مجمع صنایع دفاعی ناتو»، کشورهای عضو از مجموعهای از طرحهای چندملیتی برای تأمین، خرید و تولید تجهیزات نظامی خبر دادند.
هدف این ابتکارها افزایش ظرفیت تولید تسلیحات و تقویت زنجیرههای تأمین دفاعی عنوان شده است.
بر اساس این گزارش، انتظار میرود صنعت دفاعی رو به رشد ترکیه نقش گستردهتری در این پروژههای مشترک ایفا کند.
تأکید متحدان اروپایی بر همکاری صنعتی گستردهتر
رهبران کشورهای اروپایی بر گسترش همکاری در حوزههای دفاع موشکی، هوش مصنوعی، لجستیک و خریدهای مشترک دفاعی تأکید کردند.
در این اجلاس، به جای تمرکز صرف بر افزایش بودجههای دفاعی، بر ضرورت افزایش سرعت و حجم تولید تجهیزات نظامی تأکید شد.
تأکید دوباره ناتو بر حمایت بلندمدت از اوکراین
حمایت از اوکراین یکی از محورهای اصلی اجلاس آنکارا بود. رهبران کشورهای عضو در دیدارهای دوجانبه با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، بار دیگر بر ادامه کمکهای نظامی و هماهنگی برای حمایتهای آینده تأکید کردند.
اگرچه این اجلاس به توافقهای الزامآور حقوقی محدودی منجر شد، اما مجموعه اعلامیهها و تصمیمهای اتخاذشده در آنکارا سه اولویت اصلی ناتو یعنی تقویت تولیدات دفاعی، تسریع نوآوریهای نظامی و تعمیق همکاری میان متحدان را برجسته کرد.
این اجلاس بار دیگر جایگاه رو به گسترش ترکیه را بهعنوان یک قدرت راهبردی نظامی و یکی از بازیگران کلیدی در صنایع دفاعی ناتو تثبیت کرد.
