پیشتازی ترکیه در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر؛ آنکارا رهبر منطقهای شد
سهم انرژی بادی و خورشیدی در سبد برق ترکیه برای نخستینبار از مرز ۲۲ درصد گذشت تا کشور رهبر بلامنازع انرژی پاک در منطقه شود.
رکوردشکنی انرژی پاک در ترکیه؛ پیشتازی آنکارا در قلب آسیا و قفقاز
برای نخستینبار در سال ۲۰۲۵، انرژی بادی و خورشیدی سهمی بیش از ۲۰ درصد (یکپنجم) در تولید برق ترکیه به دست آوردند. این جهش خیرهکننده، ترکیه را در میان ۱۶ کشور حوزه خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی به مقام نخست رسانده است.
اندیشکده بینالمللی «امبر» (Ember) در پنجمین گزارش سالانه خود با عنوان «چشمانداز برق ترکیه ۲۰۲۶»، با تحلیل دادههای سال ۲۰۲۵ تأکید کرد که ترکیه با نصب ۱.۹ گیگاوات ظرفیت جدید بادی، رکورد تاریخی جدیدی ثبت کرده است. همزمان، بخش انرژی خورشیدی نیز رشد شتابانی را تجربه میکند.
با رسیدن سهم مجموع انرژی بادی و خورشیدی به ۲۲ درصد، ترکیه اکنون تنها کشور در منطقه پهناور خاورمیانه و آسیای مرکزی است که توانسته از مرز نمادینِ ۲۰ درصد عبور کند.
جایگاه ترکیه در اروپا؛ پیشرفت در انرژیهای پاک، تداوم وابستگی به زغالسنگ
ترکیه با سطح کنونی تولید انرژی بادی و خورشیدی، در میان ۲۴ کشور بزرگ مصرفکننده برق در اروپا، رتبه ۱۴ در بخش خورشیدی، رتبه ۱۵ در بخش بادی و جایگاه ۱۶ را در مجموع منابع تجدیدپذیر به دست آورده است.
اگرچه جهش در تولید انرژیهای پاک باعث شد سهم گاز طبیعی در سبد برق کشور به ۲۲ درصد کاهش یابد، اما زغالسنگ همچنان با سهم ۳۴ درصدی، سلطه خود را بهعنوان اصلیترین منبع تأمین برق ترکیه حفظ کرده است.
گزارشها حاکی است که از سال ۲۰۲۲ هیچ نیروگاه زغالسنگی جدیدی در ترکیه وارد مدار نشده و همین موضوع سرعت رشد تولید برق از این منبع آلاینده را کُند کرده است؛ با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که سیاستهای جدید دولت مبنی بر «تضمین خرید برق» از نیروگاههای زغالسنگ داخلی، ممکن است دوباره شعلههای تولید برق از زغالسنگ را در سال جاری میلادی برافروزد.
بحران خشکسالی؛ سدها عقبنشینی کردند، صورتحساب گاز بالا رفت
بررسی روند ۳۰ ساله تولید انرژی در ترکیه نشان میدهد که به دلیل خشکسالی، میانگین تولید برق در سه سد بزرگ این کشور (آتاترک، کاراکایا و کبان) در دهه اخیر ۲۹ درصد نسبت به سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۵ کاهش یافته است.
برای جبران این افت تولید در نیروگاههای آبی، ترکیه ناچار به استفاده بیشتر از نیروگاههای گازسوز شده است؛ این تغییر اجباری، سالانه بهطور متوسط ۱.۸ میلیارد دلار هزینه اضافی بابت واردات گاز بر اقتصاد کشور تحمیل میکند. این رقم در زمان نوسانات جهانی قیمت انرژی میتواند بهمراتب سنگینتر شود. از این رو، گزارش «امبر» تأکید میکند که برای حفظ امنیت انرژی، ترکیه باید در کنار نیروگاههای آبی، از منابع تکمیلی مانند انرژی خورشیدی استفاده کند تا شوکهای اقلیمی باعث بیثباتی اقتصادی نشوند.
پیشگامی ترکیه در ظرفیت ذخیرهسازی انرژی در اروپا
ترکیه در حوزه پروژههای باتری و ذخیرهسازی انرژی که ضامن امنیت شبکه و حمایت از نوسانات انرژی بادی و خورشیدی است، اکنون در صدر اروپا قرار دارد.
ترکیه با اجرای طرح «نیروگاههای مجهز به باتری» که از سال ۲۰۲۲ کلید خورد، اکنون به ظرفیت ۳۳ گیگاواتی در پروژههای ذخیرهسازی دست یافته است؛ رقمی که این کشور را بالاتر از تمامی اعضای اتحادیه اروپا قرار میدهد. اهمیت این حجم از ذخیرهسازی زمانی مشخص میشود که بدانیم این ظرفیت، معادل ۸۳ درصد کل توان فعلی نیروگاههای بادی و خورشیدی ترکیه است و یکی از بزرگترین بانکهای ذخیره انرژی در قاره اروپا محسوب میشود.
«اوفوک آلپارسلان»، مدیر منطقهای اندیشکده «امبر»، ضمن تأیید این پیشرفتها خاطرنشان کرد که هرچند سهم کلی انرژیهای تجدیدپذیر ترکیه همچنان از برخی کشورهای اروپایی کمتر است، اما این کشور در حوزه انرژی بادی و خورشیدی، با فاصلهای چشمگیر از رقبای خود در خاورمیانه، آسیای مرکزی و قفقاز پیشی گرفته و رهبر منطقه شده است.
او تصریح کرد: «وقوع دو بحران جهانی در بازار سوختهای فسیلی طی چهار سال گذشته، ثابت کرد که گذار به انرژیهای پاک دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است. ترکیه با تکیه بر منابع تجدیدپذیر، در حال ایجاد یک سد دفاعی در برابر این بحرانهاست؛ موضوعی که نهتنها امنیت انرژی ملی را تضمین میکند، بلکه در آستانه میزبانی از اجلاس جهانی تغییرات اقلیمی (COP31)، فرصتی طلایی به آنکارا میدهد تا خود را بهعنوان پیشقراول تحول انرژی در منطقه معرفی کند.»