دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اعلام کرده است که واشنگتن از بامداد دوشنبه، چهارم مه به وقت خاورمیانه، عملیاتی با عنوان «پروژه آزادی» را برای خارج کردن امن»کشتیها و خدمه آنها از تنگه هرمز آغاز میکند. به گفته وی، این اقدام در پاسخ به درخواست کشورهایی انجام میشود که در درگیریهای جاری خاورمیانه دخالتی ندارند اما کشتیهایشان در این آبراه گرفتار شدهاند.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: کشورهایی از سراسر جهان، که تقریباً همگی در مناقشه خاورمیانه که بهصورت آشکار و خشونتبار در جریان است دخالتی ندارند، از ایالات متحده خواستهاند که آیا میتوانیم به آزادسازی کشتیهایشان که در تنگه هرمز گرفتار شدهاند کمک کنیم.
وی افزود: ما برای خیر ایران، خاورمیانه و ایالات متحده، به این کشورها اعلام کردهایم که کشتیهایشان را بهطور ایمن از این آبراههای محدود هدایت خواهیم کرد تا بتوانند آزادانه و بهخوبی به فعالیتهای خود ادامه دهند.
رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد که این کشتیها متعلق به کشورهایی هستند که به هیچ وجه در رویدادهای جاری خاورمیانه دخیل نیستند و هدف این اقدام بشردوستانه است. وی همچنین گفت برخی از این کشتیها با کمبود مواد غذایی و ملزومات ضروری برای خدمه مواجه شدهاند.
ترامپ در بخش دیگری از پیام خود نوشت: جابهجایی کشتیها صرفاً با هدف آزادسازی افراد، شرکتها و کشورهایی است که مطلقاً هیچ خطایی مرتکب نشدهاند؛ آنها قربانی شرایط هستند.
وی همزمان هشدار داد: اگر به هر شکلی در این روند بشردوستانه اخلال ایجاد شود، متأسفانه با آن برخورد قاطعانه خواهد شد.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که به گفته ترامپ، گفتوگوهایی بسیار مثبت میان نمایندگان آمریکا و ایران در جریان است که میتواند به نتایج مثبتی منجر شود.
همزمان، طرحهایی برای پایان درگیریهایی که از ماههای گذشته آغاز شده و به آتشبس شکننده انجامیده، میان طرفها در حال تبادل است. ایران نیز پیشنهادهایی برای پایان محاصره دریایی بنادر خود و بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده و اعلام کرده پاسخ آمریکا را دریافت و در حال بررسی آن است.
در همین حال، سنتکام، ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرده است که در این عملیات حدود ۱۵ هزار نیروی نظامی مشارکت خواهند داشت. به گفته سنتکام، این مأموریت شامل استفاده از ناوشکنهای مجهز به موشک هدایتشونده، بیش از ۱۰۰ هواگرد دریاپایه و زمینپایه، و سامانههای بدون سرنشین چندحوزهای خواهد بود.
سنتکام در پیامی اعلام کرد: پشتیبانی نظامی ایالات متحده از پروژه آزادی شامل ناوشکنهای مجهز به موشک هدایتشونده، بیش از ۱۰۰ فروند هواگرد دریاپایه و زمینپایه، سکوهای بدون سرنشین چندحوزهای و ۱۵ هزار نیروی نظامی خواهد بود.
همچنین تأکید شده است: این مأموریت که به دستور رئیسجمهور هدایت میشود، از کشتیهای تجاری که خواهان عبور آزادانه از این گذرگاه حیاتی تجارت بینالمللی هستند، پشتیبانی خواهد کرد.
بر اساس گزارشها، ناوهای آمریکایی در نزدیکی مسیر عبور کشتیها مستقر خواهند شد تا در صورت لزوم از آنها در برابر تهدیدات احتمالی محافظت کنند. همچنین اطلاعات مربوط به مسیرهای ایمن دریایی، از جمله مسیرهایی که مینگذاری نشدهاند، در اختیار کشتیهای تجاری قرار خواهد گرفت.
در عین حال، برخی منابع آمریکایی گفتهاند که این طرح در حال حاضر شامل اسکورت مستقیم کشتیها توسط ناوهای جنگی نیست، بلکه بیشتر بهعنوان سازوکاری برای هماهنگی عبور دریایی با مشارکت کشورها، شرکتهای بیمه و سازمانهای کشتیرانی عمل میکند.
در واکنش به این تحولات، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، اعلام کرده است که هرگونه مداخله آمریکاییها در روند نظام جدید دریایی تنگه هرمز به منزله نقض آتشبس خواهد بود.
این تحولات در حالی ادامه دارد که وضعیت امنیتی در تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، همچنان با حساسیت و توجه بینالمللی دنبال میشود.
