مارک زاکربرگ، مدیرعامل «متا»، روز چهارشنبه برای پاسخگویی به اتهاماتی مبنی بر «هدفگیری آگاهانه کاربران نوجوان»، در برابر قاضی پرونده حاضر شد. در این محاکمه تاریخی که به بررسی ماهیت اعتیادآور شبکههای اجتماعی برای کودکان میپردازد، زاکربرگ تمامی ادعاهای مطرحشده بر اساس اسناد داخلی شرکت را تکذیب کرد.
او در جریان دفاعیات خود مدعی شد که تیم وکلا، مکاتبات داخلی شرکت را بهصورتی نادرست و گزینشی ارائه کردهاند. این نخستین بار است که زاکربرگ پس از سالها انتقاد گسترده از عملکرد متا (مالک فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ)، در برابر هیئتمنصفه شهادت میدهد.
این محاکمه که یوتیوب نیز در زمره طرفهای شکایت آن قرار دارد، به دلیل احتمال ایجاد «رویه قضایی» برای هزاران پرونده مشابه، بهدقت رصد میشود. تیکتاک و اسنپچت اما در آستانه شروع دادگاه برای حلوفصل پرونده به توافق رسیدند؛ توافقی که جزئیات آن همچنان محرمانه مانده است.
جنجال بر سر محدودیت سنی و اسناد داخلی
متا مدعی است که ورود کاربران زیر ۱۳ سال را به پلتفرمهای خود ممنوع کرده و گامهای لازم را برای محافظت از نوجوانان برداشته است. با این حال، مارک لانیِر، وکیل شاکیان، ایمیلی را به دادگاه ارائه کرد که از نگرانیهای جدی در بدنه مدیریتی شرکت درباره عدم اجرای این محدودیتها حکایت دارد.
نیک کلگ، مدیر امور جهانی متا، در این ایمیل هشدار داده بود که ضعف در نظارت بر محدودیت سنی، دفاع از ادعاهای شرکت را با چالش مواجه میکند. همچنین اسنادی مربوط به سال ۲۰۱۸ فاش شد که نشان میدهد مدیران متا استراتژیهایی را برای حفظ کودکان زیر ۱۳ سال در این پلتفرم بررسی کرده بودند.
زاکربرگ با تأکید بر اینکه این اسناد «خارج از بافت اصلی» ارائه شدهاند، گفت رایزنیهای داخلی صرفاً معطوف به ایجاد نسخهای تحت نظارت برای کودکان بوده است. او با اشاره به برنامه «Messenger Kids» که فرزندان خودش نیز کاربر آن هستند، بابت کندی در شناسایی کاربران کمسن ابراز تأسف کرد اما مدعی شد که شرکت اکنون به استانداردهای لازم رسیده است.
اولویتبندی زمان حضور نوجوانان در پلتفرم
در این جلسه، اهداف تعیینشده از سوی زاکربرگ برای مدیران ارشد شرکت نیز فاش شد. طبق مکاتبات سال ۲۰۱۵، زاکربرگ افزایش ۱۲ درصدی زمان صرفشده در پلتفرم و تغییر روند استفاده نوجوانان را به عنوان «اولویت اول» تعیین کرده بود. همچنین در ایمیلی از سال ۲۰۱۷، یکی از مدیران تأکید کرده بود: «مارک تصمیم گرفته است که نوجوانان اولویت نخست شرکت باشند.»
زاکربرگ ضمن پذیرش تعیین این اهداف در سالهای اولیه، مدعی شد که رویکرد فعلی شرکت کاملاً تغییر کرده است. در این جلسه، اظهارات جنجالی هفته گذشته آدام موسری، رئیس اینستاگرام، نیز بازخوانی شد؛ موسری مدعی شده بود که حتی ۱۶ ساعت استفاده روزانه از اینستاگرام، بهتنهایی نشانه اعتیاد نیست. زاکربرگ نیز با دفاع از این نگاه، اظهار داشت که تمایل مردم به استفاده بیشتر از یک محصول، نشاندهنده «ارزش و جذابیت» آن است.
تشدید فشارهای جهانی بر شبکههای اجتماعی
انتظار میرود این دادگاه چندین هفته ادامه یابد و کارکنان سابق متا نیز علیه شیوههای مدیریتی این شرکت شهادت دهند. همزمان، هزاران پرونده مشابه از سوی خانوادهها و نهادهای آموزشی آمریکا علیه غولهای فناوری به اتهام آسیب به سلامت روان کودکان در جریان است.
در سطح بینالمللی نیز فشار بر این شرکتها تشدید شده است. استرالیا در اواخر سال گذشته میلادی استفاده از شبکههای اجتماعی را برای افراد زیر ۱۶ سال ممنوع کرد؛ کشورهایی نظیر بریتانیا، فرانسه و اسپانیا نیز در حال تدوین قوانین مشابهی برای محدودسازی دسترسی نوجوانان هستند.
