همزمان با تشدید درگیریها در منطقه، ایران حملات موشکی و پهپادی به تأسیسات انرژی در عربستان سعودی، امارات، قطر و کویت را افزایش داد؛ اقداماتی که در واکنش به حمله اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی، یکی از بزرگترین ذخایر گاز جهان، انجام شده است.
این حملات که نخستین هدفگیری مستقیم زیرساختهای مرتبط با تولید سوختهای فسیلی از زمان آغاز درگیریها در ۲۸ فوریه به شمار میرود، خطر گسترش بحران و بیثباتی بیشتر در منطقه را افزایش داده است.
سپاه پاسداران ایران اعلام کرد این حملات پالایشگاهها در عربستان و امارات و همچنین مجتمع گاز طبیعی مایع راسلفان در قطر را هدف قرار داده و هشدار داد حملات بیشتری در راه است. مقامات ایران این اقدامات را پاسخی به حمله اسرائیل به پارس جنوبی توصیف کردند؛ حملهای که به گزارش رسانههای اسرائیل با اطلاع ایالات متحده انجام شده، هرچند این موضوع بهطور مستقل تأیید نشده است.
این حملات بخشی از یک کارزار گستردهتر عنوان شده که شامل هدف قرار دادن میدان نفتی مجنون در عراق، میدان گازی شاه در امارات و بندر فجیره نیز بوده و به بروز آتشسوزی و اختلال در فعالیتها انجامیده است.
در پی این حملات، قطر از وقوع سه آتشسوزی در تأسیسات راسلفان خبر داد که بدون تلفات مهار شد. در امارات نیز سقوط بقایای موشکهای رهگیریشده موجب تعطیلی موقت میدان گازی حبشان و میدان نفتی باب شد.
عربستان سعودی نیز اعلام کرد چندین موشک بالستیک و یک پهپاد را رهگیری کرده و حملاتی نیز به سمت ریاض گزارش شده است. همچنین گزارشهایی از حملات به کویت و بحرین منتشر شده است.
این تحولات امنیت کشتیرانی در منطقه را نیز تحت تأثیر قرار داده است؛ یک کشتی در نزدیکی سواحل امارات دچار آتشسوزی شد و کشتی دیگری در نزدیکی قطر آسیب دید.
همچنین تردد در تنگه هرمز، که مسیر عبور حدود یکپنجم نفت جهان است، بهطور محسوسی کاهش یافته و گزارش شده از آغاز درگیریها بیش از ۲۰ کشتی هدف حمله قرار گرفتهاند.
در این میان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد واشنگتن از حمله اسرائیل به پارس جنوبی اطلاعی نداشته و قطر نیز در آن نقشی نداشته است.
وی حمله ایران به تأسیسات گازی قطر را غیرقابل توجیه خواند و هشدار داد در صورت ادامه این روند، آمریکا بهطور مستقیم واکنش نشان خواهد داد.
ترامپ همچنین تأکید کرد در چنین شرایطی، ایالات متحده «با قدرتی که ایران هرگز شاهد آن نبوده» ممکن است کل میدان گازی پارس جنوبی را هدف قرار دهد.
در واکنش، قطر این حمله را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی خود دانست و وابستگان نظامی و امنیتی ایران را اخراج کرد. امیر قطر نیز در گفتوگو با رئیسجمهور فرانسه، این اقدامات را «تنشآفرینی خطرناک» توصیف نمود.
همزمان، وزرای امور خارجه ترکیه، جمهوری آذربایجان، بحرین، مصر، اردن، کویت، لبنان، پاکستان، قطر، عربستان سعودی، سوریه و امارات متحده عربی در بیانیهای مشترک، حملات موشکی و پهپادی ایران به کشورهای منطقه را که زیرساختها و مناطق غیرنظامی را هدف قرار داده، بهشدت محکوم و تأکید کردند این اقدامات تحت هیچ شرایطی قابل توجیه نیست.
آنها همچنین خواستار توقف فوری این حملات شدند و ضمن تأکید بر حق کشورها برای دفاع مشروع بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، بر ضرورت کاهش تنش از طریق راهکارهای دیپلماتیک تأکید کردند.
این تحولات بازارهای انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است؛ قیمت نفت برنت به بیش از ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید و قیمت گاز در اروپا نیز افزایش یافت، در حالی که صادرات انرژی از خلیج بهطور قابل توجهی کاهش یافته است.
کارشناسان هشدار میدهند تداوم حملات به پارس جنوبی میتواند علاوه بر بازار جهانی انرژی، بر تأمین برق و گاز در داخل ایران نیز تأثیر بگذارد، چرا که حدود ۸۰ درصد تولید برق این کشور به گاز طبیعی وابسته است.
