آخرین باری که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از کاخ سفید بازدید کرد، ۱۱ فوریه ۲۰۲۶ بود.
هفده روز بعد، آمریکا و اسرائیل با پیوستن به یکدیگر جنگی را علیه ایران آغاز کردند؛ حملاتی که در همان ساعات اولیه به کشته شدن علی خامنهای، رهبر وقت ایران در کنار وزیر دفاع، فرماندهان سپاه پاسداران ایران و بخش عمدهای از دیگر فرماندهان ارشد نظامی و همچنین صدها غیرنظامی انجامید.
اما ایران به سرعت واکنش نشان داد و با در دست گرفتن کنترل تنگه هرمز، گذرگاه باریکی که پیشتر یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکرد، پاسخ داد و از آن زمان تاکنون با شلیک موشکها و پهپادها به کشورهای حوزه خلیج همپیمان آمریکا، اعتبار این کشورهای نفتخیز را که برای حفظ ثبات به دست آورده بودند، متزلزل کرده است.
در میانه حملات متقابل، آتشبسی شکننده و دو هفتهای با میانجیگری پاکستان در هفتم آوریل حاصل شد که بعداً از سوی رئیسجمهور آمریکا تمدید شد. اسرائیل در این گفتوگوها حضور نداشت.
در ۱۷ جولای، آمریکا و ایران یادداشت تفاهم اسلامآباد را که شامل ۱۴ بند بود، با حضور پاکستان به عنوان شاهد امضا کردند.
این یادداشت تفاهم، مفادی درباره بازگشایی تنگه هرمز، کاهش محدودیتهای مالی علیه ایران و تعیین چارچوبهایی برای رسیدگی به برنامه هستهای تهران در مذاکرات فنی آینده را در بر میگیرد.
آمریکا و ایران در پایان هفته گذشته، پس از دو هفته حملات روزانه آمریکا و حملات متقابل ایران علیه پایگاههای آمریکا و متحدان منطقهای آن، حملات متقابل خود را متوقف کردند؛ تحولی که تحلیلگران به تیآرتی ورلد گفتهاند ناشی از آن است که دو طرف این یادداشت تفاهم را به شکل متفاوتی تفسیر میکنند.
در چنین شرایطی، نتانیاهو روز سهشنبه برای اولینبار از زمان آغاز جنگ علیه ایران، در کاخ سفید با رئیسجمهور آمریکا دیدار خواهد کرد و ایران در صدر دستور کار این دیدار قرار دارد.
بر اساس اعلام دفتر نخستوزیر اسرائیل، نتانیاهو روز دوشنبه بهطور بیسر و صدا از پایگاه هوایی نواتیم اسرائیل عازم آمریکا شد. این دفتر، سفر وی را یک سفر رسمی به دعوت ترامپ توصیف کرده است.
برنامهریزی شده است که او ساعت ۱۱:۰۰ به وقت محلی با ترامپ دیدار کند و شامگاه چهارشنبه به اسرائیل بازگردد. این دیدار، هشتمین ملاقات دو طرف در دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ خواهد بود که بیشترین تعداد دیدار ترامپ با یک رهبر خارجی محسوب میشود.
نتانیاهو پیش از سفر، در یک پیام ویدئویی اعلام کرد که گفتوگوها در درجه اول بر ایران متمرکز خواهد بود و هدف آن حفظ امنیت و همچنین گسترش دایره صلح پیرامونی است.
توقف حملات آمریکا و ایران
انتظار میرود نتانیاهو در جریان این سفر، دیدگاه خود درباره تهدید ناشی از ایران، برنامه هستهای، موشکهای بالستیک و تأسیسات دفاعی زیرزمینی این کشور را به ترامپ ارائه کند و همزمان خواستار هماهنگی نزدیکتر میان نیروهای نظامی آمریکا و اسرائیل شود.
دیدار ترامپ و نتانیاهو همزمان با توقفی شکننده در درگیریهای آمریکا و ایران برگزار میشود. آمریکا در پایان هفته گذشته حملات خود را متوقف کرد و ایران نیز حملات تلافیجویانه علیه اهداف مرتبط با آمریکا در منطقه را به حال تعلیق درآورد.
با این حال، برخی نقاط تنش همچنان پابرجاست؛ بهویژه وضعیت تنگه هرمز که اختلاف بر سر کنترل و دسترسی به مسیرهای کشتیرانی در آن همچنان حلنشده باقی مانده است.
ایران عبور کشتیهایی را که از مسیرهای مورد تأیید این کشور استفاده نمیکنند، متوقف کرده است. در مقابل، آمریکا نیز کشتیهایی را که به سمت بنادر ایران حرکت میکنند، متوقف کرده و بدین ترتیب، نوعی محاصره دوگانه در تنگه هرمز ایجاد شده است.
فراتر از ایران، انتظار میرود دو طرف درباره حملات اسرائیل به غزه تحت محاصره از جمله بخشهایی از طرح صلح ترامپ مانند احتمال تشکیل یک نیروی امنیتی چندملیتی، همچنین لبنان، عربستان سعودی، از جمله احتمال توافق هستهای ریاض با آمریکا، سوریه، ترکیه، امنیت گستردهتر منطقه و ائتلاف آمریکا و اسرائیل گفتوگو کنند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی پولیتیکو، این مراسم تشییع جنازه سناتور آمریکایی لیندسی گراهام، از نزدیکان نتانیاهو بود که فرصتی را فراهم کرد، اگرچه مذاکرات مربوط به این دیدار تازه به پایان رسیده بود.
گراهام یکی از مهمترین حامیان نتانیاهو در واشنگتن بود و سالها اتحاد نزدیکی با نخستوزیر اسرائیل داشت. او در ۱۱ جولای، در ۷۱ سالگی و بر اثر پارگی آئورت درگذشت.
پولیتیکو به نقل از منابع آگاه گزارش داد: در ابتدا قرار نبود دیداری انجام شود. اما طی دو روز گذشته آن را هماهنگ کردند.
اسرائیل اولین طرفی بود که دیدار روز سهشنبه نتانیاهو و ترامپ در واشنگتن را بهطور رسمی تأیید کرد. ترامپ نیز روز جمعه، در جریان مراسمی در کاخ سفید با حضور خبرنگاران، این سفر را تأیید کرد.
نتانیاهو همچنین قرار است در روز سهشنبه در مراسم یادبود گراهام در ساختمان کنگره آمریکا شرکت کند.
نتانیاهو، گراهام را یکی از بزرگترین دوستانی که دولت اسرائیل تاکنون شناخته است توصیف کرده است. یائیر لاپید، رهبر مخالفان دولت اسرائیل، نیز انتظار میرود در این مراسم حضور داشته باشد.
تصاویر مستند تازهای نیز منتشر شده که نشان میدهد گراهام در تماس تلفنی با نتانیاهو، با قاطعیت از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران حمایت میکند و حتی ترامپ و نتانیاهو را با فرانکلین دی روزولت، رئیسجمهور اسبق آمریکا، و وینستون چرچیل، نخستوزیر اسبق بریتانیا، مقایسه میکند.
اولویتهای متفاوت
دیدار نتانیاهو با ترامپ پس از آن انجام میشود که رئیسجمهور آمریکا بهصورت علنی از او انتقاد کرده و گزارشهایی نیز درباره ردوبدل شدن سخنان تند میان دو طرف در یک تماس خصوصی منتشر شده است.
نتانیاهو در ابتدا بر این باور بود که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پس از ترور رهبر سابق ایران و سرنگونی حکومت در تهران به دست معترضان، کوتاه خواهد بود.
اما از آن زمان، حکومت ایران موقعیت خود را حفظ کرده و اقتدارش را تثبیت کرده است؛ در حالی که با طولانی شدن رویارویی آمریکا با ایران، اولویتهای واشنگتن و اسرائیل از یکدیگر فاصله گرفتهاند.
آمریکاییها نگران تلفات، میزان ذخایر مهمات، خستگی بخشی از پایگاه حامیان جنبش «عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم » یا ماگا و همچنین ترجیح راهحل دیپلماتیک و بازگشایی تنگه هرمز هستند.
در مقابل، نتانیاهو که در ماه اکتبر با انتخابات روبهرو است، بر ادامه یک جنگ تهاجمی علیه ایران تأکید دارد.
هنوز مشخص نیست که دو طرف پس از این دیدار آیا بیانیه مشترک صادر خواهند کرد؟ یا در برابر رسانهها حاضر خواهند شد. کاخ سفید تاکنون دستور کار رسمی نشست را منتشر نکرده و تأیید نکرده است که آیا نشست خبری یا سخنرانی مشترکی برگزار خواهد شد یا خیر.
در همین حال، در حالی که نتانیاهو به آمریکا رسیده است، ترامپ تأکید کرده است که واشنگتن در حال انجام گفتوگوهای بسیار عمیق با ایران است و هشدار داده که در صورت شکست دیپلماسی، اقدام نظامی همچنان روی میز خواهد بود.
ترامپ به پایگاه خبری آکسیوس گفت: زمان زیادی باقی نمانده است. یا خیلی سریع پیش میرود یا اصلاً پیش نخواهد رفت.
بابا عمر
نظرات بیان شده در این نوشته نظر نویسنده مطلب است و الزاما بازتاب رویکرد تیآرتی فارسی نمیباشد.
