هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در گفتوگویی اختصاصی با خبرگزاری آنادولو، توافقنامه دفاعی امضاشده میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان در مکه را تشریح کرد و آن را پاسخی به بیثباتی فزاینده در منطقه دانست.
فیدان گفت: «توافق دفاعی مکه از نظر فنی همان ماده ۵ ناتو است» و به بند دفاع جمعی این ائتلاف اشاره کرد که حمله به یکی از اعضا را حمله به همه اعضا تلقی میکند.
وی افزود: «این توافق هیچ تهدید مشترکی را مشخص نمیکند» و گفت سه کشور با درک مشترک از اینکه تشدید بیثباتی در منطقه به یک چارچوب سازمانیافته برای دفاع جمعی نیاز دارد، وارد این توافق شدند.
بدون هدف، بدون تجاوز
فیدان تأکید کرد این ائتلاف ماهیتی دفاعی دارد و نه از نظر اهداف و نه از نظر طراحی، توسعهطلبانه نیست.
وی گفت: تا زمانی که کشوری به کشورهای عضو حمله نکند، هیچ کشوری هدف ما نیست.
او با این اظهارات، میان دفاع جمعی از خود و رویکرد تهاجمی نظامی مرز روشنی ترسیم کرد.
فیدان همچنین تأکید کرد ویژگیهای هر سه کشور امضاکننده باعث میشود این ائتلاف ذاتاً تهدیدی برای منطقه گستردهتر نباشد.
وی با اشاره به اینکه ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان کشورهای توسعهطلب نیستند، افزود: این توافق برای تأمین امنیت و ثبات طراحی شده است و هدفی برای نمایش قدرت یا پیگیری اهداف ارضی ندارد.
چرا اکنون؟
وزیر امور خارجه ترکیه اظهار داشت: این توافق از یک ضرورت واقعی راهبردی شکل گرفته است؛ یعنی این درک که خاورمیانه و مناطق پیرامون آن وارد دورهای از بیثباتی خطرناک و مستمر شدهاند که به واکنشی هماهنگ از سوی قدرتهای مهم منطقه نیاز دارد.
این سه کشور از مهمترین قدرتهای نظامی و اقتصادی جهان اسلام به شمار میروند: ترکیه، عضو ناتو و دارنده یکی از بزرگترین ارتشهای این ائتلاف؛ عربستان سعودی، بزرگترین هزینهکننده نظامی جهان عرب؛ و پاکستان، کشوری دارای سلاح هستهای با یکی از بزرگترین ارتشهای ثابت آسیا.
چشمانداز رئیسجمهور
فیدان همچنین گفت: چشمانداز رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، گسترش توافق دفاع مشترک مکه فراتر از سه کشور و در صورت لزوم، قرار دادن همه کشورهای منطقه در چارچوب این توافق است.
فیدان با اشاره به احتمال گسترش این توافق در آینده گفت که معتقد است مصر در مرحله بعدی به این توافق خواهد پیوست.
وی افزود: توافق مکه گامی مهم در مسیر ایجاد ثبات پایدار در منطقهای است که از زمان خروج عثمانیها همواره با بیثباتی مواجه بوده است.
جنگ روسیه و اوکراین، مسئله قبرس، اسرائیل
فیدان درباره جنگ روسیه و اوکراین تصریح کرد: هنگامی که جنگ فرسایشی به خارج از خطوط مقدم کشیده میشود، این درگیری به مسئله بقای ملی تبدیل خواهد شد.
فیدان درباره جزیره قبرس نیز گفت: ترکیه اداره قبرس یونانی را بهعنوان یک کشور به رسمیت نمیشناسد و تأکید کرد حقوق ترکهای قبرس باید محترم شمرده شود.
فیدان همچنین با تأکید بر اینکه صلح و ثبات در جزیره قبرس مرهون حضور سربازان ترک در این جزیره است، بیان داشت: شما دولتی که در سال ۱۹۶۰ تأسیس شد، نیستید.
فیدان درباره اسرائیل موضعی قاطع اتخاذ کرد و خواستار تداوم و تعمیق انزوای سیاسی فزاینده اسرائیل در عرصه بینالمللی در پی عملکرد این کشور در غزه شد. او گفت: انزوای سیاسی بینالمللی اسرائیل باید بدون وقفه ادامه یابد.
فیدان تأکید کرد که آنکارا قصد ندارد موضع خود در قبال تلآویو را تعدیل کند و همچنان برای پاسخگو کردن اسرائیل در عرصه بینالمللی تلاش خواهد کرد.
